Het eeuwige leven Jan Mokkenstorm (1962-2019)

Jan Mokkenstorm (1962-2019): bevlogen cowboy in strijd tegen zelfdoding

Als student kampte hij zelf met een depressie, waarna hij besloot zijn leven te wijden aan suïcide­preventie. Voor de goede zaak en het door hem opgerichte platform 113 Zelfmoordpreventie kon hij een doordrammer zijn.

Jan Mokkenstorm. Beeld Anneke Janssen / HH

In Nederland maakten vorig jaar 1.829 mensen zelf een einde aan hun leven. Vijf per dag. Psychiater en psycholoog Jan Mokkenstorm wilde het helemaal uitbannen. ‘Zero suïcide is een rationeel doel. Niemand moet eenzaam en radeloos een einde aan zijn leven maken.’

In 2009 richtte hij daartoe 113 Zelfmoordpreventie op. Anke Wammes, een van zijn naaste collega’s bij dit platform, noemt hem een ‘een bevlogen cowboy met een groot hart voor suïcidepreventie’.

Hij kon daarbij een drammer zijn. Hij belde Matthijs van Nieuwkerk na de dood van Joost Zwagerman in 2015 op om ‘diens zelfmoord in de uitzending van DWDD niet te romantiseren’. Hij dwong de NS langs de rails bordjes te plaatsen met het nummer 113 van zijn platform. Hierdoor liep het aantal zelfdodingen op het spoor met eenderde terug. Hij riep psychiaters en psychologen op om aan iedere patiënt te vragen of ze wel eens nadachten over zelfdoding, hetgeen niet bij iedereen in goede aarde viel.

Hij overleed 8 juli in Haarlem op pas 57-jarige leeftijd. Oorzaak was alvleesklierkanker die één jaar geleden bij hem werd vastgesteld. De resterende tijd gebruikte hij om een proefschrift te voltooien over strategieën om suïcide te voorkomen. In maart van dit jaar kreeg hij voor een volle aula en onder luid applaus zijn bul. ‘Hij zei altijd: als ik de strijd met kanker niet kan winnen, wil ik die eervol verliezen’, aldus zijn echtgenote Nicole Kwaks. Samen hadden ze vier kinderen.

Hij was heel bewust met het einde van zijn leven bezig en gaf interviews aan NRC Handelsblad en de Volkskrant. Zwarte humor was hem niet vreemd. ‘See you at the funeral’, riep hij na afloop tegen de journalist van de Volkskrant. ‘Ik heb nu hartstikke kanker en ga er dood aan’, zei hij in NRC.

Mokkenstorm werd geboren in een hervormd gezin. Zijn vader was verzekeringsagent in Leiderdorp. Een gemakkelijke jeugd had hij niet. Zijn moeder leed aan zware migraine en op school werd hij nogal gepest.

Na het vwo wilde hij cardioloog worden en ging geneeskunde studeren in Maastricht. Hij raakte hier in een depressie en had zelf suïcideneigingen, waardoor hij geïnteresseerd raakte in mensen met emotionele problemen.

Hij ging psychiatrie studeren aan de Vrije Universiteit, waarbij hij stage liep in de Valeriuskliniek. Aanvankelijk legde hij zich neer bij het feit dat ondanks behandelingen vier à vijf mensen per dag suïcide plegen. Maar daar kwam hij op terug. Als mensen het idee kon worden gegeven dat ze nodig waren voor anderen, kon zelfdoding worden voorkomen.

Van 1996 tot 2007 werkte hij als psychiater in diverse klinieken. Daarna was hij directeur spoedeisende psychiatrie bij GGZ inGeest te Amsterdam en Haarlem. In 2009 besloot hij het platform 113 Zelfmoordpreventie op te richten. ‘Als je suïcide bespreekbaar maakt, is ongelooflijk veel leed te voorkomen’, ontdekte hij. Per telefoon en internet konden mensen met gedachten over zelfdoding bij zijn platform terecht. Al snel kwamen er per dag 200 telefoontjes binnen bij zijn platform.

Zijn werk voor suïcidepreventie werd gewaardeerd. In 2014 won hij de Radicale Vernieuwer Award, uitgeloofd door de stichting Kennisland en tijdschrift Vrij Nederland. Twee jaar later kreeg hij de Ivonne van de Ven-prijs en vorig jaar een lintje als ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Anke Wammes zegt: ‘Hij was geen doorsnee iemand. Hij was heel kritisch op zichzelf. Maar hij kon in een gesprek met een patiënt het verschil maken. Dat blijkt ook uit uit de reacties van mensen die hij echt heeft geholpen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden