Jan Eise wil niet in de voetsporen van Dolle Dries treden

'Liever vandaag nog dan morgen', zegt Jan Eise Kromkamp over de vijftiende Elfstedentocht. Als hij die woorden uitspreekt, in de marge van de ledenvergadering van de vereniging 'De Friesche Elf Steden', is het bijna voelbaar dat hij dagdroomt over de aankomst op de Bonkevaart....

Van onze verslaggever

Wio Joustra

LEEUWARDEN

Kromkamp is de enige A-rijder uit het gilde der marathonschaatsers die zaterdagmiddag in het Frisian Export Centre (FEC) aanwezig is. Samen met 311 andere mannelijke en elf vrouwelijke leden van de vereniging. De tijd begint te dringen voor de 41-jarige rechercheur uit Wolvega. In 1985, zijn eerste seizoen als A-rijder, deed hij nog voor spek en bonen mee. Hij werd '92ste of zo'. Een jaar later werd hij vijftiende. Maar zijn beste jaren op natuurijs moesten nog komen.

En derhalve begint hij toch een beetje het gevoel te krijgen van mannen als Wardenier, Portenge, Hoekstra, Kruithof en 'dolle' Dries van Wijhe. Toppers die in het 'interbellum' tussen 1963 en 1985 regeerden als wintervorsten. Maar toen het eindelijk weer eens zo ver was moesten ze de eer van de 'tocht der tochten' aan een nieuwe generatie marathon-schaatsers laten.

Sinds 1986 is er weer zo'n generatie opgestaan. Kromkamp noemt de namen van René Ruitenberg en van Erik Hulzebos. Maar er zijn er natuurlijk meer. De datum van vrijdag, 9 februari 1996 staat Kromkamp in het geheugen gegrift. Hij was in bloedvorm. Had de langste klassieker van het seizoen, de Ronde van Loosdrecht van 140 kilometer, op zijn naam gebracht. Twee dagen nadat hij op de Weissensee in Oostenrijk nog vierde was geworden op de 200 kilometer.

'Logisch dat ik het hartstikke jammer vond dat de Elfstedentocht niet doorging. Maar ik had alle respect voor de beslissing van het bestuur. Ik had een stuk van de route geschaatst en gezien hoe slecht het op sommige plekken was. En wie neemt de verantwoordelijkheid als mensen onder het ijs schieten? Dat wordt wel eens vergeten.'

De ledenvergadering van zaterdag staat in het teken van de naweëen van de strenge winter van 1995/'96 en van de mislukte paleiscoup van het lid Goffe Jensma, autohandelaar te Sint Annaparochie. 'Zelden in de geschiedenis van de Elfstedentochten hebben zo weinig handtekeningen zo veel pennen in beweging gezet', parafraseert secretaris jhr Gustaaf Witsen Elias Winston Churchill na afloop van de 'Battle of Britain'. Jensma slaagde er in voor het eerst in de geschiedenis een extra ledenvergadering uit te schrijven.

Met een lijst van 32 actiepunten, waaronder de 'Franeker-variant' (een start op twee plaatsen) tastte hij de traditie van de Elfstedentocht aan. En daartegen kwam op 23 mei 'de zwijgende meerderheid' van 1500 leden uit alle windstreken in opstand. 'De Elfstedentocht is met name een uniek evenement omdat het zo vaak niet doorgaat', zei voorzitter Henk Kroes zaterdag. En dat willen de meeste schaatsliefhebbers kennelijk zo houden.

Slechts één, niet onbelangrijke maatregel, kan Jensma deels op zijn conto schrijven: de voorbereidingstijd wordt in uitzonderingsgevallen - 'in een situatie van nu of nooit', aldus Kroes - teruggebracht van 48 naar 36 uur.

Verder blijft alles bij het oude: de start vanuit een kooi - 'als roofdieren', aldus een lid - in het FEC; de aankomst op de Bonkevaart en niet op de pittoreske stadsgracht aan de voet van de Oldehove. 'Want de ijsdikte in de stad is altijd minder dan er buiten. En het doorgaan van de tocht mag niet afhankelijk worden van de finishplaats, ook al is het nog zo'n fraaie en historische plek. We zetten alles op alles om de tocht te laten doorgaan. De finishplaats mag geen extra handicap zijn.'

Wordt de vijftiende Elfstedentocht dit seizoen verreden, dan doen 19.815 mensen mee: 15.615 rijdende leden van de vereniging en 4.200 ingelote schaatsers van de groep van 14.156 potentiële deelnemers. Blijft de vijftiende tocht nog langer uit, dan zal het ledenbeleid vanwege de vergrijzing - de gemiddelde leeftijd van de leden is bijna 45 jaar - worden herzien. Kroes: 'En dan gaat het uiteraard om de centrale vraag of het verantwoord is de rechten van de leden op een startplaats onverkort te handhaven.'

De extra ledenvergadering kostte ruim een halve ton. Vandaar dat voor het eerst sinds mensenheugenis de contributie wordt verhoogd. Met maar liefst vijftig procent: voor rijdende leden van tien naar vijftien gulden; voor niet-rijdende leden en voor potentiële deelnemers van vijf gulden naar ¿ 7,50.

Ook worden de statuten zodanig aangepast dat niet vijftig, maar 750 leden een buitengewone ledenvergadering kunnen aanvragen. Het bestuur moest zaterdag wel toezeggen het recht op incidentele inzage van de ledenlijst volgend jaar statutair vastteleggen.

Sinds zaterdag heeft de vereniging een eigen vlag, waarvan de rechten streng zullen worden bewaakt. 'Want wij gaan absoluut niet de commerciële toer op', aldus Kroes. De vlag is blauw/geel, de kleuren die bij de vereniging en bij Friesland horen, met twee leeuwen en het 'kruisje'. De leeuw staat voor kracht, durf, zware beproeving, dapper, heldenmoed. Het elfstedenkruisje is een onmisbaar symbool, felbegeerd, herkenbaar en uniek in vorm. De vierendeling van de vlag staat voor de vier 'kwartieren' waaruit Friesland vanouds bestaat: Oostergo, Westergo, Zevenwouden en de Friese steden.

'Dames en heren, wij hopen dat de strenge winter die voorspeld is door een tweetal meteorologen aan de Vrije Universiteit van Berlijn, bewaarheid wordt.' Zo zond Kroes zaterdag de leden weer naar huis.

Kromkamp dagdroomt nog even door. 'We hebben een goede ploeg, met Henk Angenent en Peter Baars. Maar het ploegenbelang telt niet als de hoofdprijs in zicht komt. Dan is er maar één op de wereld. En dat ben je zelf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden