HET EEUWIG LEVENJAN de KROES (1924-2020)

Jan de Kroes (1924-2020), uitvinder van matrixborden op snelwegen

Jan de Kroes was samen met Pieter van Vollenhoven de drijvende kracht achter onafhankelijk ongevallenonderzoek en kwam op voor verkeersslachtoffers.

Jan de Kroes zette veiligheid als wetenschappelijke discipline in Nederland op de kaart.

Nadat in 1992 bij een treinongeluk bij Hoofddorp vijf mensen omkwamen, maakte Jan de Kroes als lid van de onderzoekscommissie van de Spoorwegongevallenraad bekend dat de trein te hard had gereden. Maar hij zei ook dat de machinist niet op de hoogte was van een snelheidsbeperking op dit baanvak.

Dat laatste was tegen het zere been van de NS, die deze conclusie te voorbarig vond. De Kroes moest daarop uit de onderzoekscommissie terugtreden. ‘Zo gaat het wel vaker bij een ongeval. Men is gauw tevreden met maar één oorzaak, er wordt een zondebok gezocht. Dat monocausale denken zit blijkbaar diep verankerd in onze cultuur. Terwijl ongevallen meestal verschillende oorzaken hebben. Als je wat van een ongeval wilt leren, moet je daar naar zoeken’, zei hij in een interview met Het Parool.

Dat zoeken deed De Kroes ook. Hij zette veiligheid als wetenschappelijke discipline in Nederland op de kaart. Al in 1978 was hij de initiator van het nationale congres dat leidde tot de oprichting van de vakgroep Veiligheidskunde aan de TU Delft.

‘En zijn andere verdienste is dat hij samen met Pieter van Vollenhoven de grote pleitbezorger werd van onafhankelijk en deskundig onderzoek van ongevallen’, zegt John Stoop, emeritus hoogleraar ongevallenonderzoek die 45 jaar met hem samenwerkte.

Dat initiatief leidde tot de oprichting van de Transportongevallenraad (de huidige Onderzoeksraad voor Veiligheid), waar onderzoek naar ongevallen op het spoor, op de weg en in de lucht werd geïntegreerd.

Volgens Stoop was hij meer dan een veiligheidsdeskundige. Hij was een uitvinder die meer dan veertig octrooien op zijn naam schreef. De laatste werd twee jaar geleden verleend voor een idee om bij verkeersvliegtuigen twee extra vleugels aan de cockpit te bevestigen, waardoor de stabilisatie zou verbeteren. Mogelijk had dit de rampen met de Boeing 737 Max kunnen voorkomen.

De Kroes werd geboren in Rotterdam Overschie, als zoon van de oprichter en directeur van de Overschiesche Land- en Tuinbouw Maatschappij, die later een destructiebedrijf werd onder de naam Gekro. Hij studeerde elektrotechniek in Atlanta en Delft, waarna hij in 1949 in dienst trad van de telecomdochter van Philips in Hilversum, waarvoor hij ook in Indonesië werkte.

In 1967 werd hij benoemd tot hoogleraar in Delft bij de vakgroep Telecommuncatie en Verkeersbegeleidingssystemen. Stoop: ‘Hij was de man achter de rijstrook­signalering met matrixborden op de Nederlandse snelwegen’.

Neef Jan Jaap de Kroes noemt hem een allesweter. ‘Erudiet en met een zeer goed geheugen’. Na zijn pensionering als hoogleraar Transportveiligheid in 1994 richtte hij de Vereniging Verkeersslachtoffers (VVS) op, die het initiatief nam voor de instelling van een de nationale herdenking van verkeersslachtoffers op de derde zondag van november. ‘Hij vond dat de samenleving nauwelijks aandacht besteedde aan verkeersslachtoffers, terwijl hun nabestaanden levenslang hebben.’

John Stoop zegt dat zijn kracht lag in schakelen tussen vakgebieden. ‘Hij vond dat je moest pieken in het midden van je vakgebied. Maar daarnaast moet je de randen opzoeken om het vakgebied te verbreden.’ De Kroes was een drijvende kracht achter het Techniekmuseum van de TU Delft, het Nederlands Normalisatie Instituut en het behoud van het erfgoed van metaalbedrijf De Vries Robbé.

De Kroes overleed 31 maart op 96-jarige leeftijd – een half jaar na zijn echtgenote met wie hij vier kinderen had.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden