Het Eeuwige levenJaap Schröder

Jaap Schröder (1925-2020), violist met de wereld aan zijn voeten

Met zijn barokviool was hij een meester. Jaap Schröder probeerde oude muziek op waarachtige wijze te brengen, maar had ook veel andere talenten.

Oude muziek wilde hij op de oude manier brengen. Met instrumenten van die tijd. De Nederlandse violist, dirigent en pedagoog Jaap Schröder was voorvechter van de oude-muziekbeweging, die op basis van historisch onderzoek streefde naar waarachtige uitvoeringen van barok- en classicistische muziek.

‘Het kwartet is de rode draad in de muzikale leven van Schröder. Eerst als jonge violist in het Nederlands Strijkkwartet, daarna richtte hij Quartetto Esterhazy op, het eerste strijkkwartet op historische instrumenten, gevolgd door het Smithson Quartet in de VS en de Skálholt Quartet in IJsland’, zegt oud-leerling Mimi Mitchell.

Schröder was concertmeester van de Academy of Ancient Music in Londen. Hij nam hiermee alle symfonieën van zijn favoriete componist Mozart op. Ook was hij gastdirigent van de Smithsonian Chamber Players in Washington.

Schröder overleed op nieuwjaarsdag, een dag na zijn 94ste verjaardag. Cellist Wouter Möller, een collega die veel met hem speelde, zegt dat hij tot na zijn 90ste jaar actief was op het podium. ‘Hij was een geweldenaar op de viool.’

Schröder werd geboren in de rivierenbuurt van Amsterdam. Hij was een leerling van het Vossius Gymnasium. Omdat hij voor een studie musicologie tijdens de bezetting een loyaliteitsverklaring zou moeten tekenen, hetgeen hij niet wilde, koos hij voor het conservatorium. Na de oorlog studeerde hij viool in Parijs. Hij combineerde het met een studie musicologie aan de Sorbonne.

In 1950 trouwde hij met de Franse studente medicijnen Agnès Lefèvre, die hij in de trein had leren kennen. Ze gingen aan de kop van de Sint Olofssteeg in hartje Amsterdam wonen. Agnès voltooide haar studie en zou tot aan haar pensioen als arts werken. Ze kregen drie kinderen, die tweetalig werden opgevoed. Jaap werkte als concertmeester van het Radio Kamer Orkest en was lid van het Nederlands Strijkkwartet. Möller weet dat hij met zijn vader – een vioolbouwer waar Schröder ook vaak kwam – naar de optredens ging. ‘Jaap was tweede violist. Vaak zei ik tegen mijn vader dat ik de tweede eigenlijk beter vond dan de eerste.’

In 1960 richtte hij het kamerensemble Concerto Amsterdam op. In het ensemble speelden voornamelijk leden van het Koninklijk Concertgebouworkest. Daarnaast doceerde hij aan het conservatorium. Möller was een van zijn studenten en deed er ook examen. In 1975 werd hij als cellist ook opgenomen in Quartetto Esterhazy, waarmee Schröder zich zes jaar lang richtte op uitvoeringen op historische instrumenten van werken uit het classicisme. ‘Wij waren allemaal opgeleid met de grote romantische werken. En deze oude stukken waren gek genoeg iets nieuws, iets fris.’ Zijn dochter Cécile Schröder: ‘Gedurende mijn hele jeugd kwamen thuis musici over de vloer om te repeteren. We waren in Amsterdam met drie gezinnen met drie meisjes, waarvan de vader musicus was: Gustav Leonhardt, Frans Moonen en mijn vader. Onze moeders waren allen Franstalig. We trokken regelmatig met elkaar op en noemden elkaars ouders oom en tante. Frans Brüggen en Anner Bijlsma woonden bij ons in de buurt en ook van deze ‘ooms’ was ik fan.’

Ze noemt haar vader zowel fysiek als geestelijk ijzersterk. ‘Hij had veel interesses, waaronder literatuur, filosofie, spiritualiteit en beeldende kunst. Hij las veel en werd onder meer enorm geïnspireerd door Erasmus.’

In 2014 overleed zijn echtgenote. Door Schröders onafhankelijke, optimistische aard en rotsvaste geloof bleef hij ook daarna altijd vol plannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden