Israëls verraad aan de joden

De angst voor een herlevend antisemitisme is overdreven, contraproductief en bovendien gebaseerd op een verkeerde beoordeling van de huidige politieke omstandigheden, schrijft Hajo Meyer, overlevende van Auschwitz en actief lid van de kritische werkgroep 'Een Ander Joods Geluid'....

'Een ander joods geluid' – trefzekerder kunnen Meyers opvattingen niet worden getypeerd. Ze lokten niet alleen kritiek, woede en beschuldigingen van 'joodse zelfhaat' uit, maar kwamen zelfs terecht in een omstreden Europees rapport over antisemitische incidenten. Wie Het einde van het jodendom, een bundel politieke, historische en autobiografische beschouwingen, leest, zal moeten constateren dat de auteur daarmee op grove wijze onrecht wordt aangedaan. Zijn idealisme of politieke analyses zijn misschien aanvechtbaar, maar zijn integriteit en moraliteit staan buiten kijf.

Zijn drijfveren herleidt Meyer, geboren en getogen in het vooroorlogse Duitsland, tot zijn persoonlijke ervaringen: 'de historische gebeurtenissen in mijn leven hebben mij gehersenspoeld'. Begin 1939, kort na de antisemitische uitbarstingen in de Kristallnacht, wist hij met een kindertransport naar Nederland te vluchten. Uiteindelijk werd hij gearresteerd en naar Auschwitz gedeporteerd. Na de oorlog keerde hij naar Nederland terug en bouwde er met succes een nieuw leven op.

De positie die Meyer in Het einde van het jodendom betrekt, zou kunnen worden samengevat in een tweetal punten. Ten eerste is hij van mening dat de meeste joden verkeerde lessen uit de holocaust hebben getrokken. Auschwitz zou niet langer als absoluut ijkpunt moeten worden genomen, schrijft Meyer, omdat dit gemakkelijk leidt tot een bagatellisering van ander onrecht in de wereld en, in het bijzonder, kritiek op bijvoorbeeld Israël bij voorbaat onmogelijk maakt.

In de ogen van Meyer is er slechts één morele les te trekken: 'Wij joden mogen nooit zo worden als zij, onze onderdrukkers.'

Het tweede centrale punt in Meyers betoog is dat juist Israël deze ethische boodschap heeft verraden en dat de meerderheid van de joden, in Nederland en elders, zich daar ten onrechte bij heeft neergelegd.

Vooral sinds de Zesdaagse Oorlog heeft het land zich ontwikkeld tot een semi-koloniale macht die zich bezondigt aan een politiek van uitsluiting, vernedering, collectieve bestraffing en diabolisering, waarbij zelfs de autoriteiten zich bedienen van een soort Blut und Bodem-ideologie (zoals chef-staf Mosje Ja'alon, die over Palestijnen sprak als 'een levensbedreigend kankergezwel' waarop hij 'chemotherapie' toepaste).

Israël voert een politiek die Meyer herinnert aan het drijven van de nationaal-socialisten in de jaren dertig, dat ook gericht was op onderdrukking, uitsluiting en vertrek – maar nog niet, zoals tijdens de oorlog, op vernietiging.

Het zijn harde woorden, maar Meyer is dan ook zeer somber gestemd. Zelf opgegroeid in de geest van het verlichte en humanistische jodendom voorziet hij een toekomst waarin Israël zich definitief van vroegere idealen heeft verwijderd en de joden in de rest van de wereld zich niet meer zullen herkennen in de tradities die voor Meyer de kern van het jodendom vormen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden