Is melk slecht voor ons?

Heeft Joris Driepinter gelogen en is melk een witte sloper?

Een Filipijns meisje drinkt melk. Beeld null
Een Filipijns meisje drinkt melk.

Joris Driepinter heeft gelogen. We hebben helemaal geen drie glazen melk per dag nodig. Sterker: de witte motor is ongezond, schrijft de Amerikaanse journalist Alissa Hamilton in haar boek over de witte sloper. Melk bevordert kanker en kinderen krijgen er bloedarmoede van. Moet het zuivelproduct van het menu?

Melk is inderdaad niet onmisbaar. Koemelk is een rijke en gemakkelijke bron van calcium, maar wie allergisch is of gewoon geen liefhebber, kan kiezen voor andere zuivel, groene groenten of (veel) noten.

Ook het verband met bloedarmoede klopt, hoewel de vrees voor hordes bleke kinderen onterecht is. Hoogleraar experimentele klinische chemie Dorine Swinkels en moleculair bioloog Guus Kortman van het expertisecentrum voor ijzerstofwisseling (Radboudumc) bestudeerden op verzoek de literatuur. Onderzoek wijst op een samenhang tussen het aantal glazen melk dat een kind drinkt en de voorraad ijzer in het lichaam. Dat hoeft niet meteen aan de melk te liggen. Melk bevat weinig ijzer. Het kan zijn dat een kind dat veel melk drinkt snel vol zit en daardoor minder ander, ijzerrijk voedsel eet.

Toch zijn er aanwijzingen dat melk de ijzeropname in de darm remt en vooral als melk tijdens de maaltijd wordt gedronken. Boosdoeners zijn calcium en de eiwitten caseïne en wei, maar de oorzaak is ongewis.

Kankerverwekkend?

Vooral jonge kinderen zijn vatbaar voor een ijzertekort: zij hebben veel ijzer nodig, maar hun voedsel (melk uit borst of fles, en wat groenten en fruit) bevat daar nog te weinig van. Daarom wordt aan flesvoeding ijzer toegevoegd. Zodra kinderen met de pot mee eten, verdwijnt vaak de dreiging. Want melk mag de opname van ijzer dan remmen, andere voedingsmiddelen (zoals vitamine C) bevorderen de opname weer. Die effecten heffen elkaar op.

Bovendien hebben andere zuivelproducten geen last van de rem. Van gefermenteerde producten, zoals yoghurt, is de zuurgraad hoger. Dat verbetert de oplosbaarheid van ijzer en dus de opname ervan in het lichaam.

Tips van de Nijmeegse deskundigen: laat kinderen niet te veel melk drinken en geef melk voor de zekerheid buiten de maaltijden om. Melkliefhebbers moeten voldoende voedsel eten dat rijk is aan ijzer en vitamine C.

Als het over kanker gaat, vliegt het boek echt uit de bocht. Er bestaat geen bewijs dat melk kankerwekkend is, zegt Ellen Kampman, hoogleraar voeding en kanker in Wageningen. Hamilton citeert een studie bij ratten, die werden blootgesteld aan een stof die leverkanker veroorzaakt. Aten ze veel van het melkeiwit caseïne, dan kregen ze vaker een tumor. Ook prostaatkankercellen in een reageerbuisje groeien sneller door caseïne. Maar dat zegt weinig over ons lichaam, aldus Kampman. Er is ook geen studie die zo'n effect bij mensen laat zien.

null Beeld null

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds zette alle onderzoeken (bij mensen) op een rij en concludeert dat melkproducten soms zelfs beschermen tegen darmkanker. Calcium vangt stoffen weg die de darmwand irriteren. Wie veel calcium eet, heeft mogelijk wel een iets hogere kans op prostaatkanker, maar het bewijs is beperkt en de hoeveelheden zijn zo groot dat het alleen kan gaan om mensen die supplementen slikken, aldus de hoogleraar. Normale inname van calcium geeft geen kankerrisico. 'Ik maak me zorgen over het effect van dit soort boeken', zegt Kampman.

Joris Driepinter overdreef inderdaad een beetje: twee glazen zuivel per dag is voldoende en dat hoeft geen melk te zijn. Maar slopend is de motor niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden