Is die maaltijdbox wel zo ideaal?

Het lijkt een ideale dienst voor de drukbezette mens die wel elke dag gezond wil koken: de maaltijdbox. Toch is journalist en thuiskok Margot C. Pol niet overtuigd.

Beeld Eva Roefs

Ineens was-ie daar: de maaltijdbox. Van de Streekbox en de Beebox tot Marley Spoon en HelloFresh, allemaal bedrijven die graag aan uw deur komen met een doos of krat vol verse ingrediënten, precies genoeg voor drie of vijf maaltijden. Doelgroep: de drukke mens die niet steeds naar de supermarkt wil, maar wél gezond wil koken. En dat werkt. Alleen al in de eerste drie maanden van dit jaar bezorgde HelloFresh (met investeerder en miljardenbedrijf Rocket Internet achter zich; ook bekend van bedrijven als Zalando en Travelbird) de ingrediënten voor 7,5 miljoen maaltijden bij klanten in de Benelux, Engeland, Duitsland en Amerika; vijf maal zo veel als vorig jaar. Geen wonder dat ook Albert Heijn net de gloednieuwe Allerhande Box heeft geïntroduceerd: 'lekker vers, zó op tafel.' Gemak en gezondheid zonder schuldgevoel zijn nu eenmaal zeer verleidelijk. En het ziet er zo mooi uit! Vooral Marley Spoon pakt het stilistisch verantwoord aan: in hun minimalistische kartonnen doos zitten drie simpele, papieren zakken, waarop een chic zwart-witstickertje meldt: 'kruidige gort met gebakken camembert', 'rijke kikkererwtensalade met sperziebonen' en 'calzone met broccoli-ricottavulling'. Het enige dat de drukbezette man/vrouw na thuiskomst nog te doen staat, is zo'n zak uit de koelkast halen en 'm in 40 minuten volgens de plaatjes op de receptkaart tot maaltijd verwerken. Zelfs het miniverpakkinkje frambozendressing voor over de koolrabisalade zit erbij.

Een HelloFresh-maaltijdbox. Beeld ANP

Koken

'Als je dit vergelijkt met wat mensen als alternatief thuis zouden laten bezorgen', zegt hoogleraar voeding en gezondheid Frans Kok, verbonden aan de universiteit van Wageningen - vette, zoute en dure pizza's bijvoorbeeld -'dan is de maaltijdbox een goede ontwikkeling. Deze maaltijden maak je namelijk zelf. Dat is positief.'

Want Nederlanders zijn inderdaad en masse minder gaan koken. Stonden ze vroeger gemiddeld anderhalf uur per dag in de keuken, tegenwoordig is dat volgens cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau nog maar drie kwartier - inclusief de afwas. De Amerikanen houden het zelfs bij een half uurtje. Waar dat tijdgebrek na het werk eerder nog werd opgelost met een snel Knorr Wereldgerecht of een handige stoommaaltijd, inmiddels moet eten niet alleen snel, maar ook gezond zijn. En zo wordt het Hollandse bordje avondeten steeds functioneler. Koken ontspannend? Een verantwoord en betaalbaar maal in elkaar zetten dat iedereen lekker vindt, dat is gewoon hard werken, lijkt iedereen tegenwoordig te denken. Zoals culinair auteur Michael Pollan in zijn boek Een pleidooi voor echt koken uitlegt: 'Vrijetijdsbesteding is iets wat je nooit tegen betaling een ander voor jou zou laten doen (televisiekijken bijvoorbeeld, of een boek lezen, of een cryptogram invullen). Al het andere - alles waarvoor de markt een manier heeft bedacht om het voor ons te doen - wordt een vorm van werk, iets wat een rationeel denkend mens zou uitbesteden zodra hij of zij dat kan betalen.' En dus kiest menigeen ervoor de gezelligheid, de troost en de saamhorigheid van het avondeten voortaan te laten bezorgen in een kartonnen doos. Die ook nog eens precies dicteert wat en wanneer er wordt gegeten: eerst de spaghetti, morgen de rijstsalade, óvermorgen de kip. Vandaag al zin in kip? Pech, de receptvolgorde is gebaseerd op de houdbaarheid van de ingrediënten, zodat vanavond bij u thuis precies dezelfde bolognese wordt gegeten als bij duizenden andere Nederlanders in duizenden andere keukens. Lekker makkelijk, ja. Of zoals culinair schrijver Tallina van den Hoed een beetje smalend zegt: 'Koken?! Daarvoor moet je heel ingewikkelde kruiden hebben! En dan moet je dat recept nog helemaal zélf gaan bedenken ook, terwijl je net hebt gewérkt! Weet je wat: wij bedrijven doen het wel voor je.'

Ik ben dat met haar eens: hoe gezond het eten uit zo'n doos ook mag zijn en hoe handig het ook is dat alles bij thuiskomst al klaarstaat, tóch heb ik geen zin om ermee te koken. Maar het bijsmaakje dat ik aan de maaltijdbox proef, proeft lang niet iedereen.

'Met de verplichte recepten uit zo'n maaltijdbox heb je inderdaad geen keuze', erkent culinair trendwatcher en kookboekenschrijver Anneke Ammerlaan, 'maar ze bieden de koker wel creativiteit. Je maakt eens wat nieuws. We moeten niet vergeten dat de meeste mensen nog steeds een beperkt repertoire hebben van vijf of zes gerechten. Die mensen hebben van huis uit niet meegekregen om te variëren en een groot gedeelte van hen vindt koken ook niet zo interessant'. En hoe zit het dan met de tijd die de Nederlander vroeger besteedde aan koken? Volgens Ammerlaan zat die echt niet in het culinaire plezier, maar vooral in het schillen van de aardappels en het doppen van de boontjes. 'Er was maar een kleine groep die af en toe een sausje maakte.' Met andere woorden: de maaltijdbox is een culinaire vooruitgang. 'Mee eens', zegt ook hoogleraar Frans Kok. Hij verwacht zelfs dat maaltijddooskokers ook op de dagen zónder box wat fantasievoller worden en eens uit zichzelf een zoete aardappel gaan proberen in plaats van wéér dat zakje sla. Bovendien doorbreekt zo'n doos wellicht de traditionele kookpatronen, omdat de recepten zo duidelijk zijn beschreven dat eigenlijk iedereen ze kan maken.

Smaakt het?

We testten bij vier landelijke aanbieders drie vegetarische maaltijden.
______________
Hello Fresh

Wie?
HelloFresh (de grootste aanbieder).

Wat? De Veggiebox, 39 euro

Wat maakten we? Dag 1: orzosalade met radicchio en gebakken maiskolf, dag 2: aardappelen met tijm en salade van blauwe bessen met feta, dag 3: vegetarische burgers met volkorenbroodjes en zoete-aardappelsalade.

En? Smaakt een beetje zoals een gemiddeld Allerhande-recept: voedzaam maar niet per se lekker. Misschien testten we net een saaie week? Jammer ook dat bij alle gerechten sla uit een zakje zit.

Dus? Mwah.
______________
De Streekbox

Wie?
De Streekbox (zo veel mogelijk Hollandse seizoensproducten).

Wat? De Veggie Box, 37 euro

Wat maakten we? Dag 1: risotto met doperwtjes, paddestoelen en oude kaas, dag 2: tortilla met zoete aardappel, dag 3: quiche met tomaat, paprika en feta.

En? Beetje muf, doperwtjes uit blik door de risotto. En de tortilla met zoete aardappel smaakt prima, maar niet verrassend. Toch voelt deze box sympathiek door de lokale producten.

Dus? Niet gek.
______________
Beebox

Wie? Beebox (100 procent biologisch en van eigen bodem).

Wat? Box Maaltijden van 38 euro

Wat maakten we? Dag 1: nasi met ganzensaté, dag 2: hamburger met perenchutney, dag 3: minestronesoep.

En? Dit is de enige box uit de test zonder recepten erbij. Die staan wel op de site, maar bevatten extra ingrediënten zodat je toch weer naar de winkel moet - niet handig. Zelf improviseren dus of goed voorbereiden. Wel is de inhoud lekker vers. En bijzonder: zwarte kool? Ganzensaté? Leuk!

Dus? Fijne inspiratie.
______________
Marley Spoon

Wie? Marley Spoon (chic verpakt, receptuur door chefkoks).

Wat? De Classic Box, 39,90 euro

Wat maakten we? Dag 1: kruidige gort met gebakken camembert en koolrabisalade, dag 2: rijke kikkererwtensalade met sperziebonen, nectarine en couscous, dag 3: calzone met broccoli-ricottavulling en venkelsalade.

En? Veel biologische producten, veel verse kruiden, verfijndere smaken dan HelloFresh.

Bovendien grotere kans op tevreden geluiden doordat abonnees elke week uit meerdere gerechten kunnen kiezen.

Dus? Lekker.

Romantische foodies

Vreemd, ik had verwacht meer medestanders te vinden. Waar zijn de romantische foodies, waar de toegewijde culi's die nog zelf experimenteren? Wijlen Johannes van Dam, befaamd culinair recensent, die had hier vast wat van gevonden! Hoewel hij al in een interview uit 1998 verzuchtte dat niemand meer aardappels kookt, en de maaltijdboxen juist boordevol hippe knolgewassen zitten. En zelfs Cécile Janssen, fanatiek kok en oprichter van het serieuze Foodlog.nl is een fan, omdat mensen die voorheen niet of nauwelijks kookten, dankzij hun maaltijddoos nu ineens een prei staan te snijden. Met z'n duizenden tegelijk, dat wel ja. Net als vroeger, toen we dankzij de dinsdagaanbieding van Albert Heijn massaal bloemkool met saucijsjes stonden klaar te maken. Maar is dat erg? Totaal niet, meent Jansen. 'Je moet niet onderschatten hoeveel mensen blij zijn dat ze niet hoeven na te denken over het avondeten.'

Misschien voelt de maaltijdbox dáárom niet koosjer. Hoe mooi het er ook uitziet, eten uit een kartonnen doos is uiteindelijk toch de iedereen-kan-schilderenversie van het koken: net iets te makkelijk, te kartonnig, te... Sorry, ik ga het gewoon zeggen: te hersenloos. Waar is de lol van een grote schaal macaroni improviseren als er onverwacht vrienden komen eten? Waar is de warmte van een dampend bord mosselen met witte wijn voor een vriendin met liefdesverdriet? We doen de hele dag al dingen die puur functioneel zijn, van kopietjes maken tot notulen lezen. Koken is juist hét moment om daaraan te ontsnappen, om zelf te bedenken waar je zin in hebt en om samen te genieten van het resultaat. (Of alleen voor de tv, ook lekker.) En als de voorpret in de supermarkt echt te lang duurt, bestel je alles toch op Ah.nl? Oók lekker snel. Maar dan wel met ruimte voor eigen inbreng, zodat koken niet zo'n corveeklusje wordt als met een maaltijdbox. Noem me een emo-eter en ik geef u onmiddellijk gelijk, maar gemak smaakt gewoon lang niet zo lekker als plezier. Ooit leerde ik een leuke man kennen. Op ons derde afspraakje was ik snipverkouden en ik wilde hem eigenlijk afzeggen toen de deurbel ging. Daar stond hij, met een enorme pan heerlijke, zelfgemaakte linzensoep in zijn handen. Had-ie een kartonnen maaltijdbox vastgehouden, dan weet ik niet zeker of ik toen ook zó verliefd was geworden.

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden