Is De Roy van Zuydewijn de nieuwe Willem Oltmans?

Deze week behaalde Edwin de Roy van Zuydewijn een belangrijke overwinning, waardoor hij niet meer overwegend wordt gezien als die dolende ridder die alleen zelf gelooft in het onrecht dat hem door de staat is aangedaan. Zijn oude advocaat Peter Nicolaï ziet in zijn zaak overeenkomsten met een andere strijder tegen de staat: Willem Oltmans.

Edwin de Roy van Zuydewijn verlaat het Kamergebouw na het debat in de Tweede Kamer waarin zijn zaak aan de orde komt. Beeld anp

'Die jongen heeft een zaak en hoort te winnen.' Peter Nicolaï , advocaat en hoogleraar bestuursrecht, stond tien jaar geleden Edwin de Roy van Zuydewijn bij in zijn strijd tegen de staat. Het liep op niets uit 'omdat het heel moeilijk was afspraken met hem te maken', maar nu is de ex-echtgenoot van prinses Margarita terug, en hoe.

Twee avonden achtereen op televisie bij Pauw en Witteman, grote politieke belangstelling, en dat voor de man die jarenlang als een verwarde Don Quichot werd afgeserveerd, iemand die een kort geding aanspande om een omgangsregeling af te dwingen met zijn hond Paco.

Nicolaï is niet de enige die een overeenkomst ziet met een andere kwestie die decennia sleepte en uiteindelijk afliep in het voordeel van een flamboyant individu: Willem Oltmans. De journalist die in 2000 acht miljoen gulden (3,6 miljoen euro) schadevergoeding kreeg omdat hij stelselmatig was tegengewerkt door de overheid. Eén van Oltmans advocaten destijds: Peter Nicolaï.

'Er zijn zeker parallellen', zegt hij. Zowel bij Oltmans als bij De Roy ging het om uitgesproken persoonlijkheden die zichzelf meer dan eens in de weg zaten, 'maar uiteindelijk bleek Oltmans niet de homoseksuele pias die er soms van hem werd gemaakt, en De Roy geen paranoïde idioot. Ze hebben gewoon gelijk gehad.'

Oltmans voerde een 'ongelijke strijd' van een individu tegen de staat die lang de gelederen gesloten kon houden, totdat er na decennia 'barstjes' in het beeld kwamen en informatie naar buiten kwam die niet meer was tegen te houden. Dat gebeurt nu ook: vastgesteld is dat De Roy tegen het licht is gehouden door de overheidsdienst DKDB, na een verzoek van prins Bernhard.

 
Uiteindelijk bleek Oltmans niet de homoseksuele pias die er soms van hem werd gemaakt, en De Roy geen paranoïde idioot. Ze hebben gewoon gelijk gehad.
Peter Nicolaï, de advocaat die zowel Oltmans als De Roy van Zuydewijn bijstond in hun juridische strijd
Willem Oltmans Beeld anp

Media
En dan is er de rol van de media. Oltmans werd destijds bijgestaan door de Nederlandse Vereniging van Journalisten, en door het Genootschap van Hoofdredacteuren: bekende namen als Pieter Broertjes en Hans Verploeg maakten zich sterk voor hun collega.

Nu valt op hoe parlementair verslaggever Frits Wester van RTL zich opwerpt voor De Roy; op televisie vertelde hij bijvoorbeeld hoe hij na een ontmoeting met De Roy werd achtervolgd door agenten in burger. 'Het is beeldvorming', zegt Nicolaï. 'De stukken die nu ineens opduiken, waren tien jaar geleden ook al bekend. Maar destijds werden we uitgelachen en vertikte de Tweede Kamer het zijn nek uit te steken.'

Ook Ellen Pasman was advocaat van Willem Oltmans, en haar vasthoudendheid wordt gezien als een van de redenen dat hij de rechtszaak tegen de staat uiteindelijk won. Ze schreef in 2003 een boek over de affaire (Oud Zeer), waarin pijnlijk duidelijk werd hoe enthousiast ambtenaren probeerden de affaire-Oltmans te verdoezelen.

Ook zij ziet parallellen - maar vooral ook grote verschillen met het gevecht van De Roy van Zuydewijn. 'Oltmans werd als journalist tegengewerkt door de minister van Buitenlandse Zaken, dat was obstructie van de vrijheid van nieuwsgaring om politieke redenen, en die politieke dimensie is er in dit geval niet.'

Inhoudelijk, vindt Pasman, zijn het twee volstrekt andere affaires. 'De ironie is dat Oltmans juist het staatshoofd te hulp riep, prinses Margriet als getuige hoorde en Bernhard als getuige dagvaardde. Er was schriftelijk en glashelder bewijs voorhanden, en er waren getuigenverklaringen. Bij De Roy is dat niet duidelijk. Als er bewijs is, dan vraag ik me af waarom hij nog steeds geen procedure is begonnen.'

Die rechtszaak komt er zeker, denkt Nicolaï. Niet het onderzoek van de DKDB zal daarin het belangrijkste worden, vermoedt hij, maar vooral de manier waarop inlichtingendienst BVD op verzoek van het Kabinet der Koningin een dossier over De Roy bij de Sociale Dienst opvroeg, en daarmee aan de slag ging. 'Dat was om meerdere redenen een onrechtmatige inbreuk op zijn privacy. Het zou me niet verbazen als de huidige advocaat van Edwin hierover een zaak gaat aanspannen.'

 
Nu valt op hoe parlementair verslaggever Frits Wester van RTL zich opwerpt voor De Roy
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.