ColumnArnon Grunberg

Is de Amerikaanse democratie net zo dood als de Weimar-republiek?

De historicus Christopher R. Browning, die een belangrijk boek schreef over de Einsatzgruppen tijdens de Tweede Wereldoorlog, in het Nederlands getiteld Doodgewone mannen, vergeleek in The New York Review of Books het huidige Amerika met het Europa van de jaren dertig. Rijkspresident Hindenburg noemt hij de doodgraver van de Weimar-democratie, en de leider van de Republikeinen in de Senaat, Mitch McConnell, wijst hij aan als doodgraver van de Amerikaanse democratie.

Zou de Amerikaanse democratie net zo dood zijn als de Weimar-republiek?

Denkend aan doodgravers liep ik naar het Museum of Modern Art, waar Rem Koolhaas een lezing zou geven over Afrika, Joegoslavië en utopische architectuur.

‘De sterarchitect vecht om relevant te blijven’, zei Koolhaas. Ook waarschuwde hij voor de verleiding van de nostalgie. Wat me allebei waar leek. In het tijdperk van doodgravers is de irrelevantie een nog hongeriger roofdier dan anders. De nostalgie lijkt mij veeleer een besmettelijk virus.

Tijdens de vragen na afloop had Koolhaas last van de akoestiek, waardoor het spel van vraag en antwoord absurd werd, maar oog in oog met de doodgravers is absurditeit ook troost.

Rond een uur of 11 ’s avonds keerde ik terug naar huis, in de wandelgangen van het museum had ik nog twee mensen horen schelden op het neoliberalisme, zoals je ook om de dag in de krant wel de opvatting kunt lezen dat extreemrechts niet was teruggekeerd op het wereldtoneel als het neoliberalisme nooit de kop had opgestoken. Het zeer vulgaire marxisme blijft een populair geloof. Feitelijk gaat het om een voortzetting van het katholicisme zonder theatrale middelen: je scheldt op het neoliberalisme, dat is de aflaat, en daarna prop je je vol met foie gras of vier veganistische gehaktballen.

Het gaat niet om economie, het gaat om identiteit.

Thuisgekomen verzorgde ik mijn planten, dat moest namelijk dringend gebeuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden