Integratie Ethiopische joden in Israël loopt via McDonalds

Een groepje zwarte jongens loopt met verbaasde gezichten door het moderne, koele winkelcentrum. Dé attractie is McDonalds, 'de enige koosjere in Israël', volgens een medewerker van het nabijgelegen opvangcentrum voor immigranten uit Ethiopië....

Van onze correspondent Theo Koelé

Ze behoren tot een groep van 3500 Ethiopische joden, die Israël als nieuwe staatsburgers binnenhaalt. Het is de grootste actie sinds 'Operatie Salomon' (1991), toen veertienduizend Ethiopiërs via een luchtbrug het land binnenkwamen.

In de jaren tachtig ondernamen duizenden vanuit Ethiopië te voet de reis naar Israël. Velen kwamen om tijdens de lange, barre tocht door Sudan, bekend als 'Operatie Mozes'.

Shlomo Molla was zeventien jaar toen hij die reis maakte. Hij speelt nu een belangrijke rol bij de opvang van ex-landgenoten. Molla zat de afgelopen twee maanden op vrijwel elke vlucht met nieuwe immigranten. Wijzend op zingende kinderen in de speeltuin van het opvangcentrum in Mevasseret Zion zegt hij glunderend: 'Het is ongelooflijk hoe ze hier opbloeien.'

In Kuwara, een bergstreek in Ethiopië, stonden ze bloot aan ziekten, honger en geweld met een antisemitisch karakter. In Mevasseret Zion, bij Jeruzalem, werden vierhonderd kinderen en ruim vijfhonderd volwassenen de afgelopen twee maanden opgewacht door tolken, medici en leraren. De huisvesting is comfortabel. 'We bieden pure luxe, in vergelijking met woonwagenkampen', zegt coördinator Tziki Aud van het centrum.

Hij kan het weten, want hij beheerde kampen namens het Joods Agentschap, een semi-overheidsinstelling die zich ontfermt over immigranten. Duizenden Israëli's van Ethiopische herkomst wonen al jaren onder beroerde omstandigheden in caravans. 'Hele gezinnen slapen ónder een wagen omdat het binnen te heet is.' De kampen zijn 'een schande voor de staat Israël'.

De slechte huisvesting staat de integratie van Ethiopiërs in de Israëlische samenleving in de weg, zegt Shlomo Molla. 'De kampen liggen vaak op geïsoleerde plekken, openbaar vervoer is er niet of nauwelijks. Dat maakt het voor de mensen nog moeilijker om de enorme culturele kloof tussen Ethiopië en Israël te overbruggen.'

De meeste nieuwkomers hebben volgens Molla 'geen flauw idee waar ze terechtkomen, en wat hen te wachten staat'. Ze weten niet wat elektriciteit is, kennen geen verschil tussen warm en koud water, hebben nog nooit een koelkast gezien. 'Je moet hen leren dat het vuur onder een kookplaat niet vanzelf uitgaat, en dat een plastic fles niet alleen frisdrank maar ook een schoonmaakmiddel kan bevatten.'

In Mevasseret Zion komt dagelijks een busje langs van waaruit een 'veteraan-immigrant' uit Ethiopië goederen verkoopt die de bewoners kennen uit hun vroegere vaderland. Molla: 'Ze onderhandelen over de prijzen, zoals ze in Ethiopië deden.' Maar de nabijheid van een winkelcentrum is volgens de hulpverlener zeker zo belangrijk. De integratie verloopt via McDonalds.

De integratie van Ethiopische joden is tot dusverre geen succesverhaal. 'Israël is niet het land van melk en honing waarvan we droomden', schreef een groep Ethiopische joden eind vorig jaar in een open brief aan joods-Amerikaanse organisaties die de immigratie financieren. Cijfers spreken boekdelen. Eenderde van alle kinderen die voortijdig de school verlaten, komt uit Ethiopische families, terwijl die amper 2 procent van de Israëlische bevolking vormen. Jaarlijks moeten honderden Ethiopische jongeren na hun militaire diensttijd terug naar school. In 'correctionele instituten' (jeugdgevangenissen) zijn Ethiopiërs oververtegenwoordigd.

Racisme en bureaucratische rompslomp vergallen het leven van menige nieuwkomer. Kortgeleden stelde de politie in de stad Netanya een onderzoek in op een school waar Ethiopische leerlingen zouden worden geslagen en uitgescholden. De verhalen bleken te kloppen; het schoolhoofd werd aangehouden.

Bureaucratische obstakels worden opgeworpen door gemeenten, die beweren dat ze geen ruimte hebben voor immigranten. 'Die gemeenten gebruiken de Ethiopiërs om geld los te krijgen van de regering', zegt de coördinator van het opvangcentrum in Mevasseret Zion. 'Ik denk niet dat er sprake is van racisme en discriminatie. Als er straks een verloren groep joden in Tibet wordt ontdekt, zal de eerste Ethiopische burgemeester in Israël ook roepen dat hij voor hen geen plaats heeft.'

Die eerste burgemeester is er voorlopig nog niet. Anders dan immigranten uit de voormalige Sovjet-Unie hebben Ethiopiërs geen politieke macht. De afgelopen jaren telde de Knesset één lid van Ethiopische afkomst. Adissu Messele slaagde er dit jaar echter niet in een verkiesbare plaats te krijgen . Messele voert nu actie tegen 'racisme'. Hij ziet ook positieve ontwikkelingen, zoals de opvang van ex-landgenoten in Mevasseret Zion. 'Maar de echte test komt nog, als ze de maatschappij worden ingestuurd.'

Het eerste deel van twee verhalen over Ethiopische joden verscheen in de krant van 5 augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden