In twee weken veilig leren zwemmen, kan dat echt?

In een wereld die chronisch lijdt aan tijdgebrek is een jaar lang wekelijks je kind naar zwemles begeleiden al snel te veel. Turbozwemmen biedt uitkomst. Of niet?

Zwemles met een drijfvest. Beeld Marlena Waldthausen

'Kom op, doorgaan. Nog even keihard werken, net als papa en mama.' Zwemjuf Astrid Bos - zwart sportzwempak en keurig gemanicuurde roze nagels - spreekt de kinderen in het zwembad in Alphen aan den Rijn streng toe. Met gespannen gezichtjes zwemmen ze naar de overkant van het ondiepe. Ook Adriana (7) haalt het. 'Ze kon vorige week nog niks. Ze had nog nooit zwemles gehad.'

Turbozwemmen

Volgende week zwemmen de kinderen in zwembad AquaRijn af voor hun A-diploma. Ze volgden een snelcursus van twee weken à 849 euro, mét diplomagarantie en drijfpakje.

Turbozwemmen is populair. Een kwart van de bij het Nationaal Platform Zwembaden aangesloten zwemscholen en zwembaden bood in 2016 snelcursussen aan, maar de Koninklijke Nederlandse Zwembond (KNZB) waarschuwt voor de risico's. 'Ouders hebben het druk en denken dat turbozwemmen een snelle oplossing is vlak voor de vakantie. Maar wat is zo'n diploma waard? Zwemmen is niet iets wat je in twee weken leert', zegt Ellen Julius van de zwembond.

Ouders vinden turbozwemmen een uitkomst. 'Het is veel efficiënter dan elke week naar het zwembad', zegt Martha Stougie, moeder van Adriana en Kees (5). Beiden krijgen twee weken lang elke ochtend vier uur zwemles, 48 uur in totaal. Bij reguliere zwemles heeft een kind gemiddeld 51 uur nodig. Voor de ouders betekent dit een jaar lang elke week een uur naast het zwembad zitten.

Stougie vertrouwt erop dat haar kinderen straks zwemveilig zijn. 'Ik zit deze zomer een stuk relaxter naast het zwembad. Als je kind niet kan zwemmen heb je geen minuut rust.' Voor de kinderen is turbocursus buffelen. 'Het is twee weken lang 's ochtends zwemmen en 's middags slapen.'

'We hebben nog geen pauze, kom op', zegt Bos terwijl ze de treuzelende kinderen meeneemt naar de andere kant van het lege wedstrijdbad. Liz (5) draagt een bikini met roze flamingo's, net als haar vriendinnetje. Zonder angst duiken ze het diepe in. Adriana landt plat op haar buik en kan haar tranen bijna niet bedwingen. Liz houdt de badrand vast en legt uitgeput haar hoofd op haar armen. Haar vriendinnetje wrijft de slaap uit haar ogen. Ze zijn doodop.

'Commerciële zwemscholen zijn als paddestoelen uit de grond geschoten', verklaart sportdocent Rob Berg van het CIOS de opkomst van de snelcursussen. Hij is er fel tegen. 'Turbo is een trucje leren omdat ouders niet op en neer willen sjezen.' Hij verwacht niet dat het een trend gaat worden. 'Mensen gaan zich afvragen of hun kinderen veilig zijn. Hoe dan ook kun je met een A-diploma geen optimale veiligheid garanderen.'

In het diepe springen. Beeld Marlena Waldthausen

Inslijten

Om kwart voor twaalf stromen de ouders het zwembad in, blauwe plastic hoesjes om de schoenen. Esmeralda Verlaan komt haar stiefzoon ophalen. 'Ik ben eigenlijk zwaar tegen turbozwemmen. Het is een uitputtingsslag voor de kinderen en ik vraag mij af of het veilig is.' Haar eigen kinderen stuurde ze naar reguliere zwemles. Die deden twee jaar over hun A-diploma. De snelcursus in Alphen heeft een slagingspercentage van 70 procent.

'Zwemvaardigheid moet inslijten, het moet door herhalen geautomatiseerd worden', legt Ellen Julius van de KNZB uit. Zij raadt de snelcursus af. 'Je kind kan na afloop niet echt zwemmen en is niet zwemveilig. Dat ben je pas met een C-diploma.' De zwembond werkt aan een Nederlandse norm voor zwemveiligheid. Dit betekent wat Julius betreft het einde van turbozwemmen. 'Ik denk dat een cursus van twee weken bijna onmogelijk binnen die norm kan vallen.'

'Het aanleren van een complexe motorische handeling kost tijd', zegt ook sportsocioloog Koen Breedveld van het Mulier Instituut. 'Er zijn kinderen die kunnen leren zwemmen in twee weken, maar dat geldt niet voor ieder kind. Als kinderen meer tijd nemen, dan beklijft het beter.'

Hard wetenschappelijk bewijs dat turbocursussen niet veilig zijn, ontbreekt. Maar uit een inventarisatie van het Mulier Instituut blijkt dat tweederde van de zwemlesaanbieders denkt dat kinderen niet zwemveilig zijn na afloop. Toch vindt Breedveld de opkomst van turbozwemmen geen slechte ontwikkeling. 'Het laat zien dat de aanbieders van zwemonderwijs ingaan op vragen binnen de markt.'

De ouders aan de bandrand in Alphen aan den Rijn trekken zich weinig aan van alle waarschuwingen. Rose Heemskerk heeft er vertrouwen in dat dochter Liz zich straks kan redden aan de rand van het zwembad in Marbella. 'Als ze haar A haalt, dan durf ik haar alleen te laten,' zegt ze.

Een vader vind het vooral makkelijk. 'Gewone zwemles is altijd op zulke rare tijden.' Hij zou blij zijn als het schoolzwemmen weer werd ingevoerd. Ook Breedveld pleit voor collectieve zwemlessen, georganiseerd door de school of gemeente. 'Het is absurd dat iedere ouder dit individueel regelt. Als je die tijdsinvestering bij elkaar optelt, dan zie je dat er zoveel arbeidsuren verloren gaan.'

Drijfpakje

De nieuwste trend in zwemland is het drijfpakje. Dit minizwemvestje is gevuld met plastic drijfelementen die een voor een verwijderd worden, al naar gelang de zwemvaardigheid van het kind. Voordeel: het kan niet lek raken zoals de ouderwetse oranje zwembandjes. Toch waarschuwt zweminstructeur en handelaar in drijfpakjes Vincent Gottschalk voor de schijnveiligheid van het pakje. 'Het is een drijfmiddel, geen reddingsvest.'

Het laatste kwartiertje van de zwemles mogen de kinderen vrij spelen. De zwemmertjes die nog energie over hebben plonzen vrolijk tussen de gele schuimrubber drijfstokken door. Zwemlerares Bos is blij dat de les er op zit. 'Ook wij zijn kapot na twee weken', verzucht ze terwijl ze met een handdoek om haar middel aan de badrand staat.

Bos is trots op wat ze kinderen in twee weken kan bijbrengen, maar blijft ouders waarschuwen dat een A-diploma niet voldoende is. 'Ouders moeten hun kinderen in de gaten blijven houden en kinderen moeten blijven zwemmen.' Sportdocent Berg is het hier hartgrondig mee eens. 'Geen zwemleraar zal zonder blikken of blozen ouders naar Italië sturen en zeggen dat kinderen met een A-diploma los kunnen zwemmen in het Comomeer. Zwemles blijft daarna nodig.'

Lees meer artikelen

32 procent van de basisscholen biedt zwemmen aan in het lespakket, tegen 90 procent in 1991. Vanwege de kosten, maar ook de dood van het Syrische meisje Salam speelt een rol. Vrees voor verantwoordelijkheid. (+)

Henny Beekwilder (70) was 52 jaar lang badmeester en hij zegt: 'Goed toezicht houden is bedenken hoe je zelf was, als kind. Niet alleen maar lijstjes afstrepen en elkaar afrekenen.' Sinds zijn pensioen is hij manager van de Nationale Beroepsopleiding Zwemonderwijs. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden