Column Arnon Grunberg

In de stad waar de Eerste Wereldoorlog begon, loopt Arnon Grunberg Kader Abdolah tegen het lijf

In Sarajevo werd weer over oorlog gesproken. De Akkoorden van Dayton uit 1996, die een einde maakten aan de oorlog in Bosnië en aan de belegering van Sarajevo, lagen als een verstikkende deken over het land.

Op de Nederlandse ambassade in Sarajevo vertelde een diplomaat dat de Bosnische Serviërs voornemens waren een gendarmerie op te richten, oftewel een militie. ‘Ik denk niet dat er een echte oorlog komt’, zei de diplomaat. ‘Maar een burgeroorlog behoort tot de mogelijkheden.’

In de stad waar de Eerste Wereldoorlog begon, kwam ik Kader Abdolah tegen, met wie ik tot dan nooit meer dan twee woorden had gewisseld, maar met wie ik nu een kleine bergwandeling maakte. ‘Als je boven de 60 bent’, zei Kader, ‘moet je sneller lopen.’ En hij rende voor mij uit de berg af.

En op een avond terwijl we te veel slivovitsj dronken, vertelde Kader ontroerende verhalen over zijn dochters. Het gezin: eveneens oorlog, maar meestal zonder wapens. Kader was zo verstandig zijn laatste glas slivovitsj sierlijk in het gras te gooien met de woorden: ‘Het gras kan wat schnaps gebruiken.’

De straathoek waar de Eerste Wereldoorlog begon, bleek onopvallend. Op 28 juni 1914, toen aartshertog Frans Ferdinand van het Oostenrijks-Hongaarse Keizerrijk samen met zijn vrouw Sarajevo bezocht, werden er twee aanslagen op hem gepleegd. De eerste mislukte. Dat de tweede wel lukte, kwam ook omdat de chauffeur van de aartshertog een verkeerde afslag nam.

Frans Ferdinand schijnt nog geroepen te hebben: ‘Sopherl! Sopherl! Sterbe nicht! Bleibe am Leben für unsere Kinder!’ (Sophietje! Sophietje! Niet doodgaan! Blijf leven voor onze kinderen!) Ook Sopherl stierf.

Twee jaar voor deze aanslag was mijn vader in de buurt van de Alexanderplatz in Berlijn geboren. Zijn ouders waren van Lemberg, tegenwoordig Lviv, naar Berlijn gegaan. Zijn eerste paspoort was afgegeven door het Oostenrijks-Hongaarse Keizerrijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden