Illegalen wordt geld geboden om te vertrekken

Het uitzetten van illegalen is zo ingewikkeld, dat gezinnen soms geld wordt geboden om Nederland te verlaten. Dat is goedkoper dan ze maandenlang opvang bieden, of op te sluiten in een detentiecentrum. Het gaat om bedragen van een paar duizend euro, en in een enkel geval 10 duizend euro per gezin.

Het asielzoekerscentrum in Ter Apel © Joost van den Broek/ de Volkskrant

Daarmee kunnen de illegalen (vaak voormalige asielzoekers) een bestaan opbouwen in hun land van herkomst. Ze zien dan af van al hun rechten in Nederland.

'Het is een kwestie van onderhandelen', zegt Rob Bezema van de Dienst Terugkeer en Vertrek in Ter Apel, waar vreemdelingen worden voorbereid op hun vertrek uit Nederland. 'We vragen: voor hoeveel geld ga je terug? Soms vragen ze voor een gezin 10.000 euro. Dan zeggen we: 6.000 is ook mooi geld. Dan ben je een beetje als een koopman bezig.'

Groot probleem
De terugkeer van illegalen en uitgeprocedeerde asielzoekers was zo'n groot probleem, dat er in 2007 een aparte dienst voor is opgericht: de Dienst Terugkeer en Vertrek. Die begeleidt vreemdelingen actief en houdt de regie over alle betrokken overheidsinstanties: van de Immigratie- en Naturalisatiedienst tot de Vreemdelingenpolitie en de Marechaussee.

Die aanpak werkt: van de tienduizend vreemdelingen die vorig jaar weg moesten, heeft ruim de helft het land aantoonbaar verlaten. Dat is 'zeer goed en boven de jaarplanraming', staat in het jaarverslag van de dienst.

In alle gevallen wordt 'maatwerk' geleverd: een regievoerder bemoeit zich intensief en op een persoonlijke manier met de vreemdelingen om ze tot vertrekken te bewegen.

Het team van Bezema is daarin gespecialiseerd, en probeert de illegalen en ex-asielzoekers in twaalf weken tot terugkeer te bewegen. 'We zijn streng en behulpzaam tegelijk. De boodschap die ze krijgen is: u móet terugkeren, en hoe kunnen we u daarbij helpen? We proberen erg creatief te zijn.'

Onconventionele oplossingen
Dat leidt tot onconventionele oplossingen. Voor een man die terug moest naar Nepal werd een pastamachine gekocht, zodat hij een restaurant kon beginnen. Een Egyptenaar kreeg geld voor vier kamelen. Een Angolese kreeg een manicureset mee, om een schoonheidssalon te beginnen. 'Die mensen hebben vaak veel geld betaald aan een mensensmokkelaar, en willen alleen terug als ze met opgeheven hoofd kunnen thuiskomen', zegt Bezema. 'Wij helpen ze daarbij.'

Zevenhonderd uitgeprocedeerde asielzoekers wonen tijdelijk in Ter Apel, in de 'vrijheidsbeperkende locatie' waar ze tot terugkeren gebracht moeten worden. Het zijn vooral gezinnen, die leven in stacaravans of barakken. Ze moeten zich elke werkdag melden en mogen de gemeente Vlagtwedde niet verlaten.

Vrijwillig
Een klein deel gaat vrijwillig weg uit Nederland, en krijgt van de Internationale Organisatie voor Migratie geld mee (circa 1.750 euro) om een nieuw bestaan op te bouwen. Wie niet wil, wordt uiteindelijk gedwongen uitgezet. Maar dat kan alleen als het land van herkomst meewerkt en een reisdocument verstrekt. Omdat veel illegalen niet willen zeggen waar ze vandaan komen, levert dat grote problemen op. Een deel wordt daarom op de trein gezet, met een aanzegging om Nederland te verlaten.

Bezema: 'Het vreemdelingenbeleid is niet sluitend, en hoe hard we er ook aan werken, het zal nooit helemaal sluitend worden.'

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden