alfabetsoepCaroline Pronk

‘Ik zag mijn lichaam en mijn maatschappelijke rol als een gevangenis’

Caroline Pronk is strafrechtadvocaat.  Beeld Foto: Harmen Meinsma, Visagie: Ed Tijsen
Caroline Pronk is strafrechtadvocaat.Beeld Foto: Harmen Meinsma, Visagie: Ed Tijsen

Hoe ziet het leven van lhbti’ers er vandaag de dag uit? Haroon Ali interviewt wekelijks iemand over seksualiteit, genderidentiteit, hokjes en alles wat daarbuiten valt.

Caroline Pronk (43) is op veel plekken de eerste. Ze was de eerste transgender officier bij de Nederlandse krijgsmacht en werkte bij de Koninklijke Marechaussee. Pronk ging bij defensie omdat de kameraadschap haar aantrok. Toen ze uit de kast kwam, werd er netjes een communicatieplan opgesteld om haar directe collega’s in te lichten. Maar de leidinggevende posities die Pronk ambieerde, gingen vervolgens aan haar neus voorbij. ‘Ik wilde mensen inspireren, niet achter een bureau zitten.’ Na vijf jaar van tijdelijke functies nam ze ontslag.

In 2016 werd Pronk aangenomen als rechter in opleiding. Bij de selectieprocedure had ze gemeld dat ze alle operaties nog moest ondergaan. Toch ontstond er frictie met de leiding, omdat één operatie onverwachts werd uitgesteld en tijdens de opleiding zou plaatsvinden. ‘Men vond dat ik niet eerlijk was geweest tijdens de selectie, ook al had ik een reële inschatting gegeven van het transitietraject. Maar ze konden er geen rekening mee houden, want rechter zijn was volgens hen topsport.’

Na vijftien maanden werd Pronk ontslagen, omdat ze niet genoeg zou hebben gereflecteerd op de medische gevolgen van haar transitie. ‘Nou, volgens mij heb ik daar al mijn hele leven op gereflecteerd.’ Ze vindt het nog steeds onrechtvaardig dat ze niet de kans kreeg om zich te verbeteren. ‘Zwangere vrouwen hebben ook hormonale wisselingen en krijgen verlof. Daar wordt wél rekening mee gehouden.’

Inmiddels werkt Pronk drie jaar als strafrechtadvocaat bij B&C Melissen. Ze woont in Arnhem. ‘Nadat ik uit die opleiding was gegooid, kwam ik moeilijk aan de bak. Maar B&C is een kantoor van sociale snit. Ze willen mensen echt helpen en hebben mij ook geholpen door me aan te nemen.’

Hoe label je jezelf?

‘Ik identificeer mezelf vooral aan de hand van de waarden die ik koester: barmhartigheid, rechtvaardigheid. Ik ben rechten gaan studeren omdat het toegepaste ethiek is. Vroeger wilde ik boeven opsporen of anders een togaberoep. Als advocaat doe ik mijn best om te voorkomen dat cliënten onterecht worden veroordeeld. Ze ontvangen soms te weinig barmhartigheid, in een samenleving die schreeuwt om vergelding.’

Hoe verliep je coming-out?

‘Ik heb lange tijd mijn ogen gesloten voor wie ik ben, maar de frustratie bleef. Op mijn 34ste kwam ik uit de kast, omdat mijn omgeving moest weten waar ik doorheen ging. Ik wilde transparant zijn, wat niet makkelijk is als je nog midden in die ontdekkingsreis zit. Mijn ouders reageerden nuchter en zijn me altijd blijven steunen. Ik vroeg me wel af of ik gelukkiger zou worden na mijn coming-out.’

Werd je gelukkiger?

‘Het was alsof een 34 jaar durende gevangenisstraf was beëindigd. Ik zag mijn lichaam en mijn maatschappelijke rol echt als een gevangenis. Ik denk dat iedere persoon die in transitie gaat graag een knappe man of vrouw wil worden. Als je jong bent, kun je met hormoonremmers de puberteit afremmen en jouw ideaalbeeld beter benaderen. Die optie had ik destijds niet, maar tegenwoordig is er veel meer mogelijk. Ik maak me nu niet meer zo druk om hoe ik eruit zie. Dat komt omdat tijdens mijn transitie een melanoom bij me werd ontdekt. Als je daar te laat bij bent, is het overal uitgezaaid – einde verhaal. Ik heb kennelijk een huid die daar erg vatbaar voor is, dus ik moet alert blijven. Daarom vind ik het vooral belangrijk dat ik gelukkig en gezond ben.’

Wat is de grootste hindernis die je hebt overwonnen?

‘Het ontslag bij de opleiding tot rechter. Ik stak mijn hele ziel in het werk – en dat werd me afgenomen. Ik ben toen achter de piano gekropen en speelde ruim twee uur per dag. Rachmaninoff gebruikt veel noten, dus dat maakt lekker veel geluid. Er zit veel drama en bezieling in de Russische cultuur. Dat heeft me uit de put geholpen. Ik had ook nooit zo goed piano leren spelen als ik met de opleiding was doorgegaan.’

Wat wil je anderen meegeven over jouw strijd?

‘Je kunt niet al het onrecht voorkomen. Je kunt zwelgen in de pijn of je aandacht proberen te verleggen naar iets anders wat veel concentratie vereist. In mijn geval is dat pianospelen en mijn werk als strafpleiter. Als je je focust op iets waarvan je gelukkig wordt, gaat dát juist groeien. En in die nieuwe ontdekking zit misschien zelfs meer geluk dan in wat je is afgepakt. Dat is de ironie van onrecht.’

Wat hoop je voor de toekomst?

‘Ik hoop dat ons kantoor verder groeit, zodat we nieuwe advocaten kunnen opleiden. Diversiteit is daarbij belangrijk, maar dat gaat verder dan alleen huidskleur, geaardheid of genderidentiteit. Creativiteit en originaliteit zijn ook van groot belang. Mensen die ‘divers’ zijn of van de norm afwijken zijn als een kanarie in een kolenmijn. Let dus goed op hoe het de kwetsbaarste medewerkers vergaat. Zo meet je eigenlijk de luchtkwaliteit van de hele organisatie. Als transgender personen worden weggepest, dan is het voor niemand een prettige werkplek.’

Welke rol speelt de liefde in jouw leven?

‘Het gaat meer om de liefde voor mijn medemens dan om romantische liefde. Ik sta er wel voor open, maar ben nog niet echt toe aan een relatie. De hormoonbehandeling verandert veel dingen die je belangrijk vindt, maar het gaat er vooral om dat je elkaar kunt vertrouwen en echt van elkaar houdt. Hoe diegene eruitziet is dan niet zo belangrijk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden