Die ene leerlingLucelle over Isabel

Ik schrok ervan dat veel van mijn vmbo-leerlingen pessimistisch waren – en herkende mezelf erin

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: Lucelle Deneer (48), vmbo-docent geschiedenis en maatschappijleer in Ermelo. Ze vertelt over Isabel, in wie ze haar eigen wanhoop herkende.

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

‘We waren tijdens een van mijn lessen maatschappijleer een film aan het kijken, toen Isabel vroeg of ze naar het toilet mocht. Dat vond ik prima, en ik stelde voor de film te pauzeren tot ze terug was. Toen vertelde ze iets waardoor ik besefte dat veel vmbo’ers een minderwaardigheidscomplex hebben.

‘Isabel zei: ‘Het kan wel even duren, want ik ga niet naar de toiletten hier, maar naar de toiletten aan de andere kant van het gebouw.’ Ik was verbaasd. Waarom wilde ze daar dan heen? ‘Nou’, zei ze, ‘daar zijn de toiletten veel mooier, want daar zitten de kinderen die havo en vwo doen.’

‘Ik was verbaasd. Bij mijn weten was er geen verschil. Maar toen ik de andere leerlingen erbij betrok, beaamden die het. Sterker nog, ze kwamen met andere voorbeelden. De tafeltjes waren daar mooier, en de stoelen. Ze gingen daar allemaal op uitwisseling naar het buitenland, terwijl zij dat niet konden. En als ze eens docenten kregen die verder alleen havo- en vwo-klassen hadden, dan waren die nooit erg enthousiast. Soms rolden ze met hun ogen, zeiden ze.

‘Omdat ik wilde weten hoe breed dit leefde, ging ik met mijn andere vmbo-klassen in gesprek. Ook daar hoorde ik veel pessimisme. Over onze school, maar ook over hun toekomst. Veel leerlingen dachten later niet genoeg geld te hebben voor mooie kleren, geen verre reizen te kunnen maken en nooit een huis te kunnen kopen. Dat was niet voor ze weggelegd, dachten ze.

‘Daar schrok ik van – ook omdat ik het gevoel herkende. Toen ik 12 jaar oud was, wilde ik al geschiedenisleraar worden. Ik weet nog hoe ik hoopte op een havo-advies en wat een teleurstelling het was dat het lbo werd, de voorloper van het vmbo. In de klas hoorde ik de kinderen met een vwo-advies juichen. Daarna vroegen ze: en wie heeft er een laag advies? Toen werd er naar mij gewezen.

‘Mijn droom om leraar te worden leek uiteen te spatten. Thuis waren ze ook niet blij. Ik denk dat mijn vader, die in Suriname ook leraar was geweest, een paar dagen nauwelijks met me heeft gecommuniceerd. Toen we dat weekend naar een feestje gingen, drukte hij me op het hart met niemand over mijn advies te praten. Dat was heftig. Ik word er ook nu weer emotioneel van.

‘Destijds dacht ik dat het met mijn achtergrond te maken had. Mijn ouders zijn naar Nederland gekomen. Voor mij gaven ze hun leven in Suriname op. En toen kreeg ik zo’n schooladvies. Ik voelde me een mislukkeling. Door die opmerking van Isabel ontdekte ik dat dat voor veel vmbo’ers geldt.

‘Met de klas van Isabel heb ik toen ook mijn eigen verhaal gedeeld, om ze te laten zien dat het wél kon. Ik vertelde hoe ik was opgeklommen. Vanaf de mavo, waar ik ondanks mijn lbo-advies toch heen mocht, via de havo naar het hbo. Sommige kinderen moesten huilen, andere suggereerden dat ik gewoon de uitzondering was.

‘Ik drukte ze op het hart te blijven dromen, nooit op te geven en altijd te proberen het beste uit zichzelf te halen. Daarbij verwees ik naar de tekst die in mijn lokaal hing: Shoot for the moon. Even if you miss, you’ll land among the stars. Dat werd ons motto. Bij Isabel zag ik een twinkeling in haar ogen.

‘Vanaf toen heb ik op alle scholen waar ik werkte geprobeerd vmbo’ers zelfvertrouwen te geven. Ik nam ze mee op reis naar Ghana, waar ze muurtjes hebben gemetseld. We gingen naar de kerstmarkt in Duitsland, want waarom zouden alleen havo- en vwo-leerlingen daarheen gaan? En een paar jaar terug liet ik vmbo’ers mensen interviewen tegen wie ze opkeken en die ook ooit op het vmbo waren begonnen. Daar hebben we een postercampagne van gemaakt. Zo kregen ze een ander beeld van hun mogelijkheden.

‘En Isabel? Die kwam ik een paar jaar geleden bij toeval tegen in Almere, waar ze haar tante hielp in de viskraam. Ze herkende me nog en vertelde tegen mijn man over mijn lessen die ze zich nog herinnerde. Ook zei ze dat ze inmiddels een hbo-opleiding had afgerond. ‘Ik heb het gedaan’, zei ze. ‘Ik heb gedaan wat u zei.’’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden