INTERVIEW

'Ik ben seksueel verzorgende, is dat zo gek?'

Tika Stardust is seksueel verzorgende die werkt met lichamelijk en geestelijk gehandicapten. Werk dat ze zelf ervaart als een missie. 'Doe ik nou zoiets raars?'

Beeld Sofie van de Calseijde

'Ik maak heftige, maar mooie dingen mee', zegt Tika Stardust. Neem de zwaar autistische man voor wie de zorginstelling een afspraakje met Tika had geregeld in een hotel. Hij wilde haar hypnotiseren. 'Toen dacht ik: ja ja, ik doe niet heel snel mijn ogen dicht, ik ga eerst eens kijken of je geen mes bij je hebt. Maar het bleek dat hij pas contact durfde te maken als ik onder hypnose was.'

Zij moest zich uitkleden, hij hield zijn kleren aan. 'Hij wilde geen seks, maar met me balanceren. Veel autisten balanceren met voorwerpen, hij wilde dat met mij doen. Ik zat op het randje van het bed, ogen dicht en zogenaamd zwaar gehypnotiseerd en moest uitkijken dat hij me niet liet vallen. Maar dat was zijn kick niet, hij wilde juist dat ik in balans bleef. Hij maakte een duikelpoppetje van me.'

De een heeft multiple sclerose, niet-aangeboren hersenletsel of parkinson, de ander is na een ongeluk verlamd geraakt. Weer een volgende is zwaar autistisch of spastisch. Ze hebben vaak psychiatrische problemen of kunnen nauwelijks spreken. Maar alle mannen bij wie Tika Stardust over de vloer komt, hebben hun eigen erotische, seksuele en soms hoogst persoonlijke intieme verlangens.

Seksueel verzorgende

Seksueel verzorgende, zo noemt de Haagse haar beroep, of sociaal-erotisch zorgverlener. Tika Stardust is niet haar echte naam, maar iedereen kent haar al jaren zo. Ook haar cliënten - liefdevol spreekt ze over haar 'klantjes'. Vijf jaar werd ze gevolgd door fotografe Sofie van de Calseijde. Het resulteerde in Een stukje liefde, een boek dat een unieke inkijk biedt in een door taboes omgeven wereld.

Zeker bij een eerste contact is het moeilijk aan te voelen wat de verwachtingen zijn, zegt ze 'Zo leidde een verpleegkundige me naar een bed met een man die amper kon praten en bewegen. Ik wist vrijwel niets van hem en dan moest er dus iets seksueels gebeuren. Die man kan zich niet uiten, de zorg heeft geen tijd. Ja, hoe moet ik er dan achter komen wat hij wil?'

Weer andere mannen hebben verstandelijk de leeftijd van een kleuter, vertelt ze, maar tegelijk een dierlijke seksuele behoefte die, ook weer door hun beperktheid, nauwelijks valt te reguleren. 'Autisten weten de weg naar de prostitutie wel te vinden, maar daar worden ze letterlijk en figuurlijk uitgekleed: ze raken wel hun geld kwijt, maar komen niet aan hun gerief.'

Zo ook de man die haar wilde hypnotiseren en haar als duikelpoppetje zag. 'Uiteindelijk moest ik met mijn rug tegen zijn borst vallen, zogenaamd per ongeluk, en ik voelde dat dit het allerprettigste is wat hij kon bereiken. Na afloop maakte hij me wakker en deden we weer afstandelijk tegen elkaar. Ik mocht zogenaamd niet weten wat er was gebeurd, terwijl het zo schattig was. Later dacht ik: natuurlijk zou hij dat niet voor elkaar hebben gekregen in een straatje met prostituees.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld Sofie van de Calseijde

Uiteenlopende reacties

In de reguliere hulp bestaat sociaal-erotische zorgverlening officieel niet. Slechts enkele organisaties doen aan bemiddeling. Bij de zorginstellingen waar Stardust over de vloer komt, zijn de reacties uiteenlopend.

'Er zijn plekken waar het duidelijk is waarvoor ik kom, ik kan met de begeleiding koffie drinken en de zaken bepraten, wat ik het allermooiste vind. Maar ik kom ook bij instellingen waar ik naar binnen moet sneaken. Ze loodsen me bij een begeleidwonenproject telefonisch naar de locatie waar de cliënt op me wacht. Ik heb daar verder nul komma nul contact met de begeleiding. Ze ontkennen het probleem, vinden het eng of denken ten onrechte dat het strafbaar is.'

Het moeilijkst vindt ze het als die instellingen niet thuis geven als ze achteraf iets belangrijks wil doorgeven. Zo merkte ze dat een cliënt blaasontsteking en bloedverlies had. 'Niemand merkt zoiets snel op bij mannen, maar ik wel. Op veel plekken zijn ze hartstikke blij als je dat laat weten, op andere plekken niet. Dan denk ik: ja sorry, dan ga ik nu over grenzen heen, jullie willen geen contact maar ik móét dit melden.'

In de agenda van een klant het bezoekschema in pictogrammen. Beeld Sofie van de Calseijde

Jarenlang werkte ze zelf in de reguliere gezondheidszorg. Ze studeerde hbo-maatschappelijk werk, verzorgde en begeleidde onder meer lichamelijk en verstandelijk gehandicapten en autistische kinderen. De forse bezuinigingen sneden door haar ziel. 'Ik was ergens aangenomen als maatschappelijk werkster, maar moest mensen uit bed halen bij gebrek aan handjes. Ik moest ze douchen en ergens neerzetten, vaak tegen hun zin. Verder was er geen tijd voor ze. Ik kon daar niet van slapen.'

Ze besefte bovendien dat veel mensen seksuele behoeften hadden waarmee ze niets konden. Voor de reguliere zorg is het geen taak om mensen met hun seksuele wensen te helpen. Sterker nog: het is reden voor ontslag op staande voet. 'Oudere collega's vertelden me dat het in de flowerpowertijd heel anders ging. Je kon mensen douchen en ook daarmee helpen. Maar ik begrijp heel goed dat zoiets niet kan. Het is goed dat daar regels voor zijn ontwikkeld.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Sociaal-erotisch zorgverlener Tika Stardust: 'Verstandelijk gehandicapten zijn zó duidelijk en eerlijk.' Beeld Sofie van de Calseijde

Stichting Alternatieve Relatiebemiddeling

Ze legde contact met de Stichting Alternatieve Relatiebemiddeling (SAR). 'De SAR had een wachtlijst. Ik merkte dat ik als seksueel verzorgende mensen wél blij kon maken en dat ik zelf ook met een goed gevoel wegging.' Aanvankelijk had ze een vertekend beeld van wat het inhield.

'Ik had in mijn hoofd: ik kom bij een lichamelijk gehandicapte met wie ik gewoon kan praten. Die heb ik het minst. Vrij snel begreep ik dat er vooral grote vraag is van verstandelijk beperkten. Mijn eerste gevoel was: ik weet niet of ik dat aankan. Het is mijn favoriete groep geworden. Verstandelijk gehandicapten zijn zó duidelijk en eerlijk. Niet altijd lief, moet ik erbij zeggen. En als er agressieproblemen zijn, dan wil ik alleen komen als er open contact is met de zorginstelling.'

Het vergt extra concentratie om iemand met een onaangename geur of een verminkt lichaam 'met welgemeende intentie' vast te houden, geeft ze toe. Zwaar spastische patiënten vindt ze een 'heel nijpende groep'. 'Sommigen hebben echt behoefte aan intimiteit, maar als ze zichzelf niet kunnen aanraken, is de nood vaak zó hoog, dan is het simpelweg: help mij daarvan af. Die ontlading moet er zijn, punt. Dat ik ook een lichaam heb, zal ze worst wezen.'

Missie

Andere 'klantjes' worden juist smoorverliefd op haar. 'Dan ben ik duidelijk: ik kan er voor je zijn, maar alleen in het contact waarvoor jij me betaalt. Soms krijg ik hele boekwerken gemaild of stalken ze me over de telefoon. Dat hoort er een beetje bij. Elke baan heeft wel iets waar je niet op zit te wachten.'

Haar werk voelt als 'soort missie'. Ze hoopt dat meer mensen 'over de grens in hun hoofd' durven te stappen. Ze schat dat ze tussen de dertig en vijftig collega's heeft, op z'n best. En die werken dan in Nederland, een stuk van België en Duitsland. 'Zo bizar weinig, terwijl de vraag zo groot is. Doe ik nou zoiets raars?' Ze heeft nooit een geheim leven willen leiden, maar praat er nu sneller over dankzij het fotoboek over haar werk. 'Al ben ik wel bang voor sensatiezucht.'

Ze is een van de weinigen die er openlijk voor uitkomen. 'Een collegaatje vertelde op een vergadering met een stuk of twintig seksueel verzorgenden dat ze op een feestje met vrienden over haar werk had verteld. Voor haar familie hield ze het stil. Zij had in de ogen van haar collega's iets waanzinnigs gedaan door het aan vrienden te vertellen.

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld Sofie van de Calseijde

'Een andere collega vroeg laatst hoe het met het boek was. Ik zei: 'Wil je een exemplaar?' Ze sloeg het af, ze wist niet waar ze het moest verstoppen. Kom op, wat is dat? Hoe kunnen we dit belangrijke werk ooit op een hoger niveau krijgen? Dat was echt een instortmomentje.'

De bijzondere ontmoetingen maken het waardevol, zegt Stardust. Zoals het contact met een man die ooit een uitstekende baan had, maar zwaar lichamelijk gehandicapt is geraakt. 'Bij hem is het meer intimiteit dan seksualiteit, dat kan fysiek ook niet anders. Ik vind dat juist mooi, maar merkte dat hij in de gang verhalen had rondgestrooid: nou, die seks met Tika, dát was toch zo heftig en wild! Ik schrok daar wel van. Oh gut, wat rot dat voor sommige mannen het blijkbaar zo macho hoort.'

Sofie van de Calseijde, Een stukje liefde, Uitgeverij Komma/ d'jonge Hond, 24,95 euro.

Weinig organisaties bemiddelen bij sekszorg. De Stichting Alternatieve Relatiebemiddeling (stichtingsar.nl) werd in 1982 opgericht door gehandicapte bewoners van Het Dorp in Arnhem. De SAR rekent een vast uurtarief van 95 euro. Groter en commerciëler van opzet is Flekszorg (flekszorg.nl). Een uur 'verwenzorg' kost bij Flekszorg minimaal 140 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden