postuum

Igor Cornelissen (1935-2021) was een van de laatste journalistieke bohemiens en trotskisten

Journalist Igor Cornelissen (Het Vrije Volk, Vrij Nederland) stak zijn communistische sympathieën niet onder stoelen of banken. Schrijven deed hij haast dwangmatig – vanaf de jaren ‘80 publiceerde hij bijna elk jaar een boek. De laatste tijd miste hij vooral het cafébezoek.

Igor Cornelissen bij de herdenking van veertig jaar Buchenwald, Jena, 02-04-1985.
 Beeld Hollandse Hoogte / Hans van den Bogaard
Igor Cornelissen bij de herdenking van veertig jaar Buchenwald, Jena, 02-04-1985.Beeld Hollandse Hoogte / Hans van den Bogaard

Vorig jaar verscheen het vijfde en laatste deel van zijn herinneringen: Mijn opa rookte ook een pijp: Joodse wortels en ander (on)gemak. De pijp was het handelsmerk van journalist-schrijver Igor Cornelissen, een van de gezichtsbepalende redacteuren in de hoogtijdagen van Vrij Nederland. Net als een glaasje oude klare. ‘Ik heb geprobeerd hem aan de tomatensap te krijgen. Maar dat was onmogelijk. Bij zijn stamcafé De Hete Brij in Zwolle tikte hij altijd met zijn pijp op het glas en dan wist de ober dat een jenevertje moest worden gebracht’, zegt Anke Manschot, met wie hij sinds 1988 een latrelatie had.

Hij liep de laatste jaren met een stok en sloeg ook het cafébezoek weleens een keer over. Toen het café door de lockdown dichtging, zei hij tegen de Stentor: ‘Thuis smaakt de oude klare net zo goed. En ik heb me prima vermaakt met mijn Hongaarse en Bulgaarse postzegelcollectie.’

‘Maar de laatste tijd miste hij het cafébezoek erg. Igor was nog volkomen helder en had een ijzersterk gestel, zegt Manschot. Cornelissen overleed in de nacht van 12 op 13 maart, vermoedelijk aan een hartstilstand. De dag ervoor had hij nog een blog gemaakt voor het antiquariaat ‘t Wasdom, dat hij zelf in 2019 mede had opgericht en waar hij zijn enorme archief en boekencollectie in had ondergebracht. Uit een eerdere relatie had Cornelissen twee zoons.

Cornelissen zou een van de laatste journalistieke bohemiens kunnen worden genoemd. En een van de laatste trotskisten. Totdat hij er in 1971 mee brak, stak hij zijn communistische sympathieën niet onder stoelen of banken. Ook daarna bleef hij veel over de perikelen binnen de CPN en de gebeurtenissen in Oost-Europa schrijven. Nadat hij in 1996 met pensioen ging, schreef hij naast zijn herinneringen boeken, onder anderen over kunstcriticus Mathilde Visser, verzetsstrijder Joop Zwart en Mathieu Smedts, voormalig hoofdredacteur van Vrij Nederland. ‘Schrijven heeft iets van dwang, maar ik hoop niet dat het dwangmatig is, want dan ben je psychisch.’ De muziek bood hem afleiding. Cornelissen was een verdienstelijk jazztrompettist.

Zijn vader was een groot muziekliefhebber en amateurdirigent die hem vernoemde naar de componist Igor Strawinsky. Hij had een zeven jaar oudere broer. Zijn moeder was Joods en verloor bijna haar hele familie in de Holocaust.

Aanvankelijk ging hij eerst met bezems langs de deur. Manschot: ‘Maar dat vond hij niet leuk. Toen heeft zijn moeder de krant Het Vrije Volk geschreven met de vraag of ze geen baantje voor hem hadden.’ In 1956 kwam hij daar in dienst. Zes jaar later stapte hij over naar Vrij Nederland. Hij begon daar in de jaren tachtig ook zijn herinneringen op te schrijven. In 1983 publiceerde hij het eerste deel: Van Zwolle tot Brest-Litowsk. Hij was toen al teruggegaan naar Zwolle, waar hij tot zijn dood in het ouderlijk huis zou wonen.

Tussen 1990 en 2000 schreef hij voor Het Parool de rubriek Voetnoot. Ook daarna bleef hij actief. Hij publiceerde bijna elk jaar een boek, waaronder Een boer achter een raam en Wie was Hans Boslowits? Gerard Reves debuut ontrafeld.

Manschot: ‘Ten onrechte werd hij een einzelgänger genoemd. Hij kon in een café een boekje zitten lezen. Als hij een interessante gesprekspartner vond, gaf hij de voorkeur aan conversatie. Op vakantie zocht hij het liefst mannenkroegjes op. Hij had een geweldig taalgevoel en kon briljant accenten nadoen. In Hongarije zagen mensen hem voor een Hongaar aan, in Schotland voor een Schot.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden