Iedereen sprokkelt eigen God bij elkaar

'Het fin-de-siècle-geloven is samplen. Het is het ritme van de indianen (indianen zijn goed, ze staan dicht bij de natuur), een riedeltje Mozaïsche wetten (valt niet aan te ontkomen), een korte Zen-solo (niet te lang, want dan wordt het weer veeleisend) en hier en daar nog wat losse flarden boeddhisme,...

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De schrijver Marcel Möring greep zondag de Abel Herzberglezing, georganiseerd door De Rode Hoed en dagblad Trouw, aan voor een felle aanval op allerlei vormen van moderne religiositeit.

Vroeger riep de religieuze mens God aan met een kreet om hulp, stelde Möring in zijn lezing. De moderne spiritualist sprokkelt zijn hoogstpersoonlijke God bij elkaar. De vervelende stukjes worden weggelaten, de leuke overgenomen. Hij smeekt niet meer om hulp, zei Möring, hij eist geluk. En een beetje snel graag.

Allerlei hedendaagse uitingsvormen van religiositeit als New Age of het succesvolle boek De Celestijnse Belofte zijn 'spirituele popcorn', een berg schuim zonder noemenswaardige inhoud.

Anders dan traditionele religie vraagt New Age geen offers of beperkingen van zijn volgelingen. Niet de nederigheid tot God staat centraal, maar de volledige ontplooiing van het individu.

Möring, auteur van de bekroonde romans Mendels erfenis en Het grote verlangen, beschreef hoe hij als jongetje dagelijks met God 'telefoneerde'. In het intellectuele milieu van de jaren zeventig raakte religie uit de mode. God werd meer en meer naar de achtergrond gedrongen.

Möring beschreef hoe zijn houding tegenover religie tweeslachtig is geworden. Hij is aan de ene kant sterk beïnvloed door de rationalistische filosofie, maar tegelijkertijd 'doortrokken van de wil om in God te geloven'.

Daarom houdt hij zich zo goed mogelijk aan de joodse spijswetten en zegt hij elke ochtend de rituele zegeningen over het brood en het handenwassen. 'Ik vind het essentieel elke dag het wonder van het brood te beseffen. Maar ik heb geen notie van God en ik ben geen gelovige.'

Möring vindt dat hij eerst zijn eigen wortels moet onderzoeken, alvorens exotischer varianten te omhelzen. 'Daarom heb ik zo'n afkeer van het moderne geloven, die steeds weer opkomende nieuwe vormen van spiritualiteit: New Age, Scientology, De Celestijnse Belofte, neurolinguïstisch programmeren en de Groningse variant van het boeddhisme.'

Bij nadere inspectie valt het moderne geloven door de mand, vindt Möring. In traditionele religies is de mens nietig tegenover een soms strenge God. In het moderne geloven is deze veeleisende figuur vervangen door een 'amalgaam van half verteerde, slecht begrepen flarden van bestaande religies', dit alles geheel op individuele wensen toegesneden.

Als voorbeeld noemde Möring De Celestijnse Belofte van James Redfield, in het afgelopen jaar het best verkochte boek ter wereld. In deze roman gaat een Amerikaan in de Zuid-Amerikaanse jungle op zoek naar een mystiek geschrift dat hem de waarheid over het leven zal onthullen.

Volgens Möring is deze bestseller een 'onbeschaamde knieval voor de cultuur van snel, gemakkelijk en eenvoudig'. Het geheim van het leven wordt de lezer in nog geen twee weken tijd ontsluierd. 'Je hoeft je er niets voor te ontzeggen en je hoeft er geen ingewikkelde talen voor te leren.'

Natuurlijk heeft het exotische altijd iets aantrekkelijks. 'Een nieuwe taal, andere vormen en riten lijken iets toe te voegen aan de overbekende dagelijkse gewoonten waarmee men is opgegroeid. Maar dat iemand daarom biologisch-dynamisch geteeld maïsmeel van de Hopi-indianen in de vier windrichtingen blaast om daarna een dag in de zweethut door te brengen, daar kan ik niet bij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden