column Ibtihal Jadib

Ibtihal Jadib zou het liefst in een Roald Dahl-achtig boekenwinkeltje wonen

Ik kreeg het boek Wolf cadeau, wat mij terstond gelukkig maakte omdat ik lijd aan een soort boekenboulimia en daarom het liefst in een Roald Dahl-achtig boekenwinkeltje zou wonen. Eentje met zo’n houten ladder langs de kasten, belletje aan de deur en een antieke kassa waarvan de lade een beetje klemt. Bij binnenkomst zou het welbehagen als een warme deken over je heen vallen waardoor je verleid zou worden om in een fauteuil weg te zakken met lectuur naar keuze. Je kunt je boek rustig uitlezen, want mijn boekenwinkeltje zou geen sluitingstijd of andere praktische bezwaren van het leven kennen. Iedere bezoeker zou bij binnenkomst direct verworden tot een deel van de inboedel. Het geheel zou uitgroeien tot een dorp waar ieder kan lezen wat-ie wil, af en toe elkaar een kop thee bijschenkt of een stuk taart doorgeeft, zonder verder opgeschrikt te worden door welke gebeurtenis dan ook. Zelfs de mobieltjes zouden rusten, want in mijn boekenparadijs heeft niemand bereik. Buiten zouden voorbijgangers bezorgd fluisteren. Ze zouden aarzelend halt houden om even door de etalage naar binnen te kijken, maar bij de aanblik van al die bizar tevreden mensen die niets meer opeisen van het leven, verschrikt weer de pas versnellen.

Maar goed, ik wilde het hebben over het boek Wolf. Dat bevat onder meer een essay van Naema Tahir waarin ze het verschil noemt tussen oosterse groepsculturen en westers individualisme. Tahir was verbaasd dat niet iedereen uit een (verstikkende) groepscultuur staat te springen om door het individualisme te worden bevrijd. Zij noemde het een ‘happy ending’ wanneer iemand brak met zijn of haar familie ten faveure van het eigen geluk. Haar verbazing intrigeerde mij, omdat ik juist opkijk van de heiligverklaring van het individu. Van huis uit ben ik grootgebracht als onderdeel van een groter geheel. Dat heb ik geregeld als verstikkend ervaren ja, vooral tussen mijn moeder en mijzelf leverde dat strijd op. Paniekerig over de nieuwe, in haar ogen grenzeloze, cultuur waarin ze haar dochters moest grootbrengen haalde ze de teugels aan in de hoop de boel overzichtelijk te houden. Met een averechts ­effect uiteraard. Maar nooit heb ik gedacht: de groeten, zak er maar in. Dicht bij jezelf blijven betekent dat je niet je eigen wortels kunt verscheuren. De enige in mijn familie met wie ik wel heb gebroken, heeft een eeuwige leegte ­nagelaten. Dat noem ik geen happy ending.

Individualisme kan makkelijk worden verward met iets anders. Met het idee dat het leven maakbaar is bijvoorbeeld. Wanneer je alles kunt doen wat je wilt, maar desondanks niet gelukkig bent, heb je dat aan jezelf te wijten. Als individu moet je het geluk bij de lurven grijpen, anders ben je een sukkel. Gek ­genoeg komt geluk doorgaans vanzelf uit de lucht vallen wanneer je iets doet voor een ander.

Mijn boekenwinkeltje is vooral aangenaam omdat het een plek is van samenzijn zonder klok. Boeken hebben tijd nodig om te worden uitgelezen; mensen hebben tijd nodig om tot elkaar te komen. Familie heeft in sommige ­gevallen veel tijd nodig. Maar kijk ’ns, daar komt m’n moeder al de winkel binnen. Ga maar lekker zitten mam, hier heb je een kop koffie. Ze heeft nog nooit een Nederlandstalig boek gelezen, maar als ik een boek schrijf over haar leven moet ze er toch echt aan geloven. ­Desnoods lees ik het haar voor.

ibtihal.jadib@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.