HYPOCRIET MOREEL DUALISME

VERREWEG de ondankbaarste post in een kabinet is staatssecretaris van Justitie, belast met het vreemdelingenbeleid. De reden is dat praktisch iedereen voor een restrictief toelatingsbeleid voor vreemdelingen is, maar dat ook iedereen zich geneert voor de minder sympathieke consequenties daarvan....

Iedereen die over het probleem een seconde heeft nagedacht, is voor een restrictief toelatingsbeleid. Want alleen met zo'n vreemdelingenbeleid is het mogelijk te voorkomen dat Nederland als enige land overspoeld zou worden door mensen uit de hele wereld die hier de welvaart komen zoeken die ze in hun eigen land niet kunnen vinden.

Nog afgezien van onze verplichtingen in het kader van de Europese Unie, die een open-grenzenbeleid onmogelijk maken. Vreemdelingen die hier binnenkomen, kunnen immers gemakkelijk de grens over naar de andere Europese landen.

Maar redelijkerwijs kun je ook uit humanitaire redenen niet voor een open-grenzenbeleid zijn. Want de maatschappelijke ontwrichting die daar het gevolg van zou zijn, leidt op veel grotere schaal tot onmenselijkheid. Er is een parallel met het strafrechtbeleid.

Ook dat heeft iets inhumaans. Het vaak langdurig opsluiten van mensen in een cel is op zichzelf beschouwd onmenselijk. Maar het niet opsluiten van criminelen in een cel zou grotere inhumane consequenties hebben.

De vergelijking gaat mank op het punt van het meewegen van de individuele omstandigheden. In ons land kennen we het uitzonderlijke systeem dat niet de daad de belangrijkste maatstaf is voor de straf, maar de individuele omstandigheden van de dader. Bij de toepassing van het vreemdelingenrecht is die individualisering van de toepassing van de regels om verschillende redenen onmogelijk. Door de vreemdeling kunnen vrij eenvoudig omstandigheden worden gecreëerd om de gewenste toepassing van de regels te bewerkstelligen. Bovendien zou een individualisering van de toepassing van het vreemdelingenrecht tot gevolg hebben dat de noodzakelijke voorspelbaarheid van het vreemdelingenbeleid verloren gaat.

De Turkse familie waar het om gaat, is naar Nederland gekomen omdat de vader in Turkije welvarende dorpsbewoners zag die in Nederland werkten. Hij waagde de gok en vestigde zich illegaal in Nederland. Als er een beleid zou worden gevoerd dat rekening zou houden met de individuele omstandigheden van de betrokkenen, zou dat in de thuislanden van de migranten de indruk wekken dat er in Nederland altijd een kans is om te worden toegelaten. Waardoor veel en veel meer mensen de gok zouden wagen.

Soms, meestal door toevallige omstandigheden, vinden illegaal verblijvende buitenlanders Nederlanders bereid zich voor de legalisering van hun verblijf in te spannen. Die mensen is niets te verwijten.

Integendeel: je zou wensen dat veel meer mensen zich betrokken zouden voelen bij het lot van vreemdelingen. De Nederlanders die actie voeren voor een verblijfvergunning van illegalen gebruiken natuurlijk alle argumenten waarvan zij denken dat die de zaak goed doen. Dat zijn meestal argumenten die de toets der kritiek niet kunnen doorstaan. In de zaak-Gümüs heb ik de volgende argumenten genoteerd:

'De heer Gümüs kan in zijn eigen levensonderhoud voorzien en hij werkt tot grote tevredenheid van zijn klanten.' Stel nu dat onverhoopt de heer Gümüs blijvend arbeidsongeschikt zou zijn geworden. Is er dan meer reden om hem uit te zetten?

'Het oudste kind is veertien jaar. De jongste zeven. De jongste is volledig in Nederland geworteld omdat de familie al zo lang hier verblijft.' Toen de familie uit Turkije vertrok, was de oudste ongeveer even oud als de jongste nu. Was die dan toen niet in Turkije geworteld?

'De familie Gümüs bestaat uit sympathieke mensen en de kinderen op school hebben veel vrienden.' Maar stel nu eens dat ze minder sympathiek waren. Mochten ze dan wel worden uitgezet?

'Er zijn zoveel mensen die zich niet aan de regels houden of die zich aan controle weten te onttrekken, dat er voor een geval als dit best een uitzondering kan worden gemaakt.' Maar waarom dan alleen voor een geval als dit? Waarom niet voor alle soortgelijke gevallen? En als alle soortgelijke gevallen toegelaten worden, waarom dan niet ook de groep die dan weer net niet in aanmerking komt?

De staatssecretaris is niet in staat een geloofwaardig en effectief beleid in stand te houden als zij voor de uitgeoefende druk door de knieën gaat. Het meest ergerniswekkende vind ik de opportunistische houding die sommige politici innemen. De CDA-fractie in de hoofdstad bijvoorbeeld is tegen uitzetting. Maar de CDA-fractie in de Tweede Kamer heeft het staatssecretaris Schmitz lastig gemaakt toen ze te toelatingsregels voor illegalen versoepelde. Uitgerekend die versoepeling heeft de familie Gümüs tot grensgeval gemaakt.

Het lijkt erop dat de staatssecretaris nu onder vuur is komen te liggen omdat ze met die versoepeling de indruk heeft gewekt dat er toch mogelijkheden zijn voor illegalen om een verblijfsvergunning te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.