Huidkanker groeit als kool

Korte tijd leek het aantal gevallen van huidkanker te stabiliseren. Maar door reizen naar tropische bestemmingen en sterkere zonnebrandcrèmes is er weer een stijgende lijn....

Door Marc van den Broek

De boodschap is bekend genoeg: zit niet te lang in de felle middagzon. Maar de hoeveelheid huidkanker-patiënten zal niet snel afnemen. Sterker nog, het aantal groeit als kool, zegt kankerepidemioloog dr. Jan Willem Coebergh, verbonden aan het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam en het Integraal Kankercentrum Zuid in Eindhoven.

Hij is komende vrijdag spreker op een congres in Leiden over huidaandoeningen, georganiseerd door de Federatie van Medisch Wetenschappelijke Verenigingen. Zaterdag is er een gratis publieksdag in samenwerking met het huidfonds.

Er zijn analyses uitgevoerd voor de periode 1989-1998 en die laten een stijgende lijn zien. De cijfers over de meest recente jaren komen eraan, maar de trend is duidelijk, vermoedt Coebergh. Opvallend is dat de diagnose melanoom (moedervlekkanker) het meest bij vrouwen wordt gesteld, maar dat er meer mannen aan overlijden.

Coebergh vermoedt dat mannen minder makkelijk hun lichaam laten inspecteren op onregelmatigheden. Vrouwen zijn meer met hun lichaam bezig. 'Sterfte door melanoom komt het meest voor bij mannen van middelbare leeftijd. Zij moeten met name hun rug regelmatig laten inspecteren op de groei van moedervlekken.'

Coebergh geeft een aantal verklaringen waarom de groei in huidkanker niet zal stoppen, nadat er korte tijd sprake leek te zijn van een stabilisatie. Een daarvan is de toename van vakanties in tropische streken.

Een andere is, paradoxaal genoeg, de opkomst van steeds krachtiger zonnebrandcrèmes. Factor 30 is nu gewoon en de suggestie wordt gewekt dat iemand daarmee dertig keer langer in de zon kan zitten dan iemand die zich niet insmeert.

'Die bescherming wordt alleen geboden als iemand zich dik en goed insmeert, maar de crèmes zijn duur en dat doet dus niemand', zegt Coebergh. 'Mensen voelen zich ten onrechte beschermd.'

Ook in de zonnebankwereld is het nodige mis. De exploitanten draaien zwaardere lampen in de apparaten zodat mensen sneller bruinen. De wetgever heeft weinig geregeld omtrent het kunstmatig zonnen, dus dat mag best. Alleen moet de uitbater er dan op wijzen dat de persoon minder lang onder de lampen mag, en daaraan schort het nogal eens.

Behalve de oorzaken van de toename van huidkanker wordt op de studiedag gesproken over de vorderingen van het wetenschappelijke onderzoek. Dr. Frank de Gruijl, verbonden aan het Leids Universitair Medisch Centrum, probeert te ontrafelen hoe het UV-licht de ontsporing in de opperhuidcellen voor elkaar krijgt.

'Ik zie het zo', zegt De Gruijl. 'Er zijn diverse eiwitestafettes aan de gang in de cel die de celdeling reguleren. Als het eiwit dat het signaal afgeeft voor de celdeling dominant wordt en het eiwit dat dit proces in toom moet houden faalt, dan gaat het simpel gezegd fout. Het UV-licht is hierbij de dominante factor.'

De aandacht gaat de laatste tijd uit naar de stamcellen in de opperhuid. De huid, zo blijkt uit de jongste bevindingen, wordt voortdurend ververst door stamcellen in de opperhuid. Dat zijn cellen die daar lange tijd verblijven en zich voortdurend delen tot secundaire cellen waarmee de huid van nieuw materiaal wordt voorzien. 'Je kunt je voorstellen dat een ontspoorde stamcel de basis kan zijn voor huidkanker', zegt De Gruijl.

Epidemioloog Coebergh waarschuwt voor het te rigoureus weren van het zonlicht uit het leven. In landen als Australië, waar huidkanker al jaren veel aandacht krijgt, houden sommige ouders hun kinderen zo consequent uit de zon dat ze niet leren te bruinen. Als puber, onttrokken aan het ouderlijk gezag, lopen ze dan veel gevaar om ernstig te verbranden.

Er zijn daarentegen ook aanwijzingen dat regelmatig zon in de kinderjaren remmend werkt op het ontstaan van ziektes, zoals MS. 'Alles met mate', verzucht Coebergh.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden