Houd de baas een wortel voor

Demonstreren met een spandoek voor een beter milieu is uit. De nieuwste vorm van actievoeren is carrotmob. Consumenten richten hun koopkracht op één winkel, bioscoop of hotel en in ruil investeert de ondernemer de winst in milieuvriendelijke maatregelen....

‘Je inzetten voor duurzaamheid hoeft geen geitenwollensokkengebeuren te zijn’, zegt theatermaakster Manon Ossevoort (33), terwijl ze naar de hippe feestgangers in de hotellobby wijst. Met een rood slaapmaskertje als haarband, felgekleurde pantoffels en een bloemetjespyjama lijkt ze klaar om naar bed te gaan. Meedeinend op de funky beats die door de lobby schallen en met een organic wodka in de hand is dat voorlopig echter nog niet aan de orde. Er moet gedanst en gedronken worden voor duurzaamheid.

Samen met de vierhonderd andere gasten is Manon Ossevoort aan het carrotmobben. Het is de nieuwste manier van actievoeren in Nederland om ondernemingen groener te maken. Het idee is simpel: ga met een hele meute naar een plaatselijke onderneming zoals een supermarkt of hotel, op voorwaarde dat dit bedrijf een deel van de dagomzet investeert in milieubesparende maatregelen. Geen boycot of demonstratie met spandoeken dus, maar een ‘wortel voor houden’. Volgens de carrotmob-beweging is dit de effectiefste manier om de kleine, lokale ondernemer te vergroenen.

Op deze zaterdagavond is het de beurt aan Hotel V in Amsterdam. Deze ‘hotelcrash’ is georganiseerd door Eco-collectief Strawberry Earth. Het is een groot feest in de lobby van het hotel, waarna de gasten kunnen blijven slapen in een van de 48 kamers. De opbrengst – die wordt geschat op ruim 6.000 euro – wordt voor de volle 100 procent gebruikt om het hotel duurzamer te maken.

Carrotmob past helemaal in de tijdgeest van nu, zegt Jan Rotmans, hoogleraar duurzaamheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Mensen worden snel via internet gemobiliseerd, het is kleinschalig en het heeft direct resultaat.’ Een opvallend verschil met de acties in de jaren zestig en zeventig. ‘Toen was je ergens tegen. Nu ben je ergens voor.’

De allereerste carrotmob-actie werd gehouden in 2008 in San Francisco. De Amerikaanse initiatiefnemer, milieuactivist Brent Schulkin, was de traditionele manieren van actievoeren beu. Via internet mobiliseerde hij een groep consumenten en liet vervolgens drankwinkels tegen elkaar op bieden. De winkel die het meeste bood, werd bezocht door de meute carrotmobbers. Ook in Nederland beginnen carrotmob-acties langzaam op gang te komen. Naast het Amsterdamse Strawberry Earth zijn nu ook in Utrecht en Rotterdam carrotmob-organisaties actief.

Mette te Velde van Strawberry Earth bracht de op carrotmob geïnspireerde acties naar Nederland. ‘Ik zag wat ze in San Francisco deden, en dacht: dat moet ook in Nederland gebeuren’, vertelt ze enthousiast. Ze loopt op blote voeten, want hoewel de avond nog lang niet om is, gingen die hoge hakken gewoon niet meer. ‘Toen ik in Amerika woonde, zag ik dat ze daar echt tien stappen op ons voorlopen; duurzaamheid is daar veel vanzelfsprekender. Hier zit het toch nog steeds een beetje in de alternatieve hoek.’ Met de oprichting van Strawberry Earth moest daar verandering in komen.

Toch ging dat niet gemakkelijk. ‘Ik ben mijn eigen cultuur echt tegengekomen.’ Volgens Te Velde is het nuchtere Nederland een moeilijk land voor dit soort acties. Men wil niet vooroplopen. En mensen reageren vaak cynisch: wat gaat dit ene feestje nou uitmaken?

Van dat cynisme lijken de bezoekers geen last te hebben. De biologische wijn vloeit rijkelijk en de hapjes vinden gretig aftrek. Toch vraagt feestganger en kledingontwerpster Sara Nootenboom zich af wat er precies met het opgehaalde geld gaat gebeuren. ‘Duurzaamheid is hartstikke hip. Bedrijven willen vaak een beetje meeliften om hun imago op te krikken – zonder dat er werkelijk iets gebeurt.’

Maar met een paar spaarlampjes indraaien komt het hotel zeker niet weg, verzekert Mette te Velde. ‘Het is niet van: hier heb je een zak met geld en doe er maar mee wat je wilt.’ Door een deskundig bureau is onderzocht welke investeringen het meest voor het milieu zullen opleveren. In een contract is vastgelegd dat deze aanpassingen binnen een half jaar moeten plaatsvinden. Zo zal het hotel waterbesparende kranen installeren, eco-vriendelijke dekbedden aanschaffen, ledlampen installeren en overstappen op een duurzamere energiemaatschappij.

In totaal blijven er 96 mensen slapen in de 48 kamers. 18 kamers zijn omgetoverd tot themakamer, ingericht door kunstenaars en duurzame bedrijven. Zo is er de dj-kamer inclusief blacklight en live-dj-set, een kamer als parodie op Lennon en Ono – met als verschil dat hier wordt geslapen voor het milieu.

Hoteleigenaar Tom Espinoza hoefde hij niet lang na te denken toen hij werd benaderd door Strawberry Earth. ‘We doen al veel op het gebied van duurzaamheid maar het kan altijd beter.’ Bovendien zit hij deze januarimaand – normaal een stille periode voor hotels – voor honderd procent volgeboekt. Toch heeft hij een hekel aan het begrip carrotmob. ‘Alsof ik door deze actie wordt verleid en plotseling om duurzaamheid ga geven. Daar zijn we zelf ook al mee bezig.’

Volgens Espinoza is het voor een ondernemer niet gemakkelijk om zijn zaak open te stellen voor groene aanpassingen waarover hij zelf niet alles te zeggen heeft. ‘Je geeft toch je baby uit handen. Iemand anders gaat jou vertellen hoe je het moet aanpakken – dat is lastig.’ Vier keer stond hij op het punt het evenement af te zeggen. Zaterdagochtend heeft hij voor de zekerheid op de valreep nog een extra portier geregeld. ‘Je hotel wordt toch in een keer ingenomen door een grote, feestende massa.’

Maar die transformatie lijkt tot nu toe moeiteloos te gaan. Zo is de keurige lobby omgetoverd tot dansvloer met videoscherm en flitsende lichten. Hotelkamers in de kelder fungeren als garderoberuimte.

Duurzaamheidshoogleraar Rotmans ziet carrotmob als onderdeel van een omslag in het denken over duurzaamheid. ‘Door dit soort ludieke acties wordt dit vraagstuk steeds meer uit de negatieve en problematische hoek gehaald.’

Volgens Rotmans is het debat over duurzaamheid heel lang geassocieerd met allerlei verboden, mede door de succesvolle milieubeweging die we in Nederland hebben gehad. ‘Langzaam zien we dat duurzaamheid gekoppeld wordt aan innovatie en vooral het idee dat het gewoon leuk moet zijn.’

Maar zet carrotmob, met die lokaal georganiseerde ludieke acties, wel zoden aan de dijk? ‘Natuurlijk is het maar een kleine actie tegen een heel groot probleem’, zegt Mette te Velde. Toch kan de invloed groot zijn. ‘Dit zijn maar vierhonderd mensen, maar wel vierhonderd met enorm grote netwerken. Die hebben we heel bewust uitgenodigd.’ Volgens Strawberry Earth is het een kruisbestuiving: het zijn de creatieve trendsetters van Amsterdam die een begin maken, en dan volgt de rest wel vanzelf.

Zo’n Amsterdammer is Aart van Veller (24), eigenaar van Wij zijn koel, een adviesbureau op het gebied van klimaatneutraal ondernemen. Voor hem is deze avond vooral een gelegenheid om anderen die ook actief zijn op het gebied van duurzaamheid te ontmoeten. ‘Soms denk je dat je in je eentje bezig bent, maar dat is natuurlijk niet zo. Hier samenkomen en praten stimuleert je om door te gaan.’ Ook hij heeft voor vanavond een kamer in het hotel geboekt.

Dan gaat de muziek uit en is het tijd voor de carrotmobbers om hun hotelkamer op te zoeken. De in pyjama gehulde Francis Philippus (32) en Nancy Tjalondo (32) hebben voor de themakamer van kunstenaar Simon Wald Lasowski gekozen. Ze hebben geen idee wat hun te wachten staat. ‘Stiekem zat ik al een uur naar de klok te kijken wanneer we naar boven mochten. Ik ben zo moe van het dansen.’

Eenmaal boven blijkt de serene hotelkamer in een ‘monsterkamer’ veranderd, inclusief groot paarsharig beest. De kunstenaar heeft zich laten inspireren door het thema slapen. ‘Mensen zijn toch altijd bang dat er een monster onder het bed zit?’ Voor 110 euro krijgen de twee behalve de hotelkamer ook nog een fotosessie met het monster.

Leuk en aardig, maar uiteindelijk gaat het natuurlijk niet om deze kamer, dit feest of dit hotel, benadrukt kunstenaar Simon Wald Lasowski. ‘Die paar duurzame veranderingen zijn leuk, maar het staat symbool voor iets groters. Dat je als consument door de krachten te bundelen invloed kunt hebben.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden