Hoogleraar woedend over weerlegging theorie

Prof.dr. Frans X. Plooij was woedend. Gronings onderzoek zou hebben aangetoond dat zijn 'sprongentheorie' over de ontwikkeling van baby's niet te bewijzen viel....

Van onze verslaggever

Bart Dirks

AMSTERDAM

Er woedt een al twee jaar durende ruzie over een onderzoek in Groningen dat de conclusies van Oei, ik groei! weerlegt. Dit onderzoek, betaald door de onderzoeksorganisatie NWO, werd in 1992 door Plooij zelf in gang gezet, een halfjaar voor het verschijnen van het boek.

In zijn bestseller, goed voor meer dan 200 duizend exemplaren en vertaald in het Engels, Duits, Frans en Spaans, ontvouwt Plooij samen met zijn vrouw dr. H. van de Rijt de theorie dat baby's in de eerste zestig weken na de geboorte op gezette tijden een 'sprongetje' in hun mentale ontwikkeling maken.

Daardoor zouden zuigelingen onder meer in de vijfde, achtste en twaalfde week na de geboorte een 'lastige periode' doormaken, die gepaard gaat met huilen. Ouders kunnen aan de hand van het boek de ontwikkeling van hun kind nauwgezet volgen en in het boek noteren.

Maar in 1995 kwam drs. C. de Weerth, een promovenda van Plooij, tot volstrekt andere conclusies. 'Mijn onderzoek naar vier moeders en hun baby's ontkrachtte de sprongentheorie van Plooij', zegt De Weerth. 'Hij heeft destijds hemel en aarde bewogen om mij ervan te overtuigen dat ik ernaast zat. In een functioneringsgesprek van ruim vier uur probeerde hij me over te halen het onderzoek te stoppen. Maar ook andere wetenschappers op de faculteit ondersteunden mijn conclusies.'

Uiteindelijk was het Plooij zelf die zich uit het project terugtrok. Sindsdien heeft hij zich niet meer bij zijn vakgroep in Groningen laten zien. Wel behield hij zijn leerstoel 'psychosociale belasting, in het bijzonder vanuit ontogenetisch en ethologisch gezichtspunt'.

Volgens Plooij zijn de vier moeders en baby's die De Weerth volgde, niet representatief. 'Dat is baarlijke nonsens', reageert dr. P. van Geert, die van Plooij de begeleiding heeft overgenomen van het promotieonderzoek van De Weerth. 'Het zijn hele normale gezinnen, die Plooij zelf heeft geselecteerd. Pas toen bleek dat de bevindingen Oei, ik groei! tegenspraken, is hij bezwaren gaan maken. Zo werkt wetenschappelijk onderzoek niet.'

De controverse laaide vorige week opnieuw op, toen Plooij vernam dat het onderzoek van De Weerth binnenkort wordt gepubliceerd in de gerenommeerde British Journal of Developmental Psychology. Bovendien hoorde Plooij dat De Weerth deze week een prijs zou krijgen voor haar verhandeling. Op hoge poten stuurde de hoogleraar een persbericht de wereld in.

'Het is heel slecht voor de wetenschap dat dergelijke artikelen gepubliceerd worden', aldus het persbericht. 'Het is nog erger dat zo'n artikel ook nog eens beloond wordt.' Volgens Plooij is zijn 'sprongentheorie' juist recentelijk bevestigd door wetenschappelijk onderzoek in Zweden en Spanje.

Zijn persbericht schoot de Rijksuniversiteit Groningen in het verkeerde keelgat. Decaan prof.dr.J. Peschar nodigde Plooij maandag telefonisch uit voor een onderhoud, maar kreeg aan het eind van de dag per fax diens ontslagbrief. 'Tijdens dat telefoontje met de decaan heb ik dingen gezegd die ik nu niet zal herhalen', zegt Plooij. 'En die ontslagbrief schreef ik uit een opwelling.' Die moet maar als niet beschreven worden beschouwd, deelde Plooij de decaan woensdag wederom per fax mee. 'Volgens mijn advocaat is er verder niets aan de hand.'

Maar zo eenvoudig zal dat niet gaan, denkt begeleider Van Geert. 'Ik kan mij voorstellen dat de decaan en het college van bestuur eerst eens duchtig met Plooij willen spreken.'

Promovenda C. de Weerth, die binnen enkele maanden op haar definitieve proefschrift hoopt te promoveren, is nogal beduusd over de stappen van Plooij. 'Plooij had een gewaagde theorie. Helaas hebben we haar niet kunnen bewijzen. Het was mooi geweest als dat wel gelukt was. We hadden in 1995 al aan de grote klok kunnen hangen dat de theorie niet deugt. Dan waren er waarschijnlijk heel wat minder exemplaren van Oei, ik groei! verkocht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden