'Hoofdcommissaris moet zich schikken naar de wensen van zijn chef' Val Brinkman is les voor politiebazen

Heeft het drama rond korpschef Brinkman aangetoond dat er geen plaats is voor een buitenstaander aan de top van een politiekorps?...

HANS HORSTEN; THEO KLEIN

Van onze verslaggevers

Hans Horsten

Theo Klein

ROTTERDAM

'Ja', zegt regionaal voorzitter W. van der Zee van de politiebond ACP. 'Althans in Rotterdam. Wij moeten hier geen experimenten meer. De nieuwe commissaris moet iemand zijn uit de politiewereld.'

'Nee, natuurlijk niet,' repliceert burgemeester A. Peper van Rotterdam. 'Ik blijf erbij dat het zeer verfrissend zou werken als er weer iemand kon komen die niet op de politieschool is opgeleid. Bijvoorbeeld een kandidaat uit het bedrijfsleven.'

Oud-generaal Brinkman gold als het breekijzer waarmee burgemeester Peper het gesloten politiebolwerk zou openen. Zijn poging werd in de rest van Nederland met interesse gadegeslagen. Na de moeizame pogingen om politiebazen na de IRT-affaire van hun plaats te krijgen, moest deze poging lukken.

Prof. J. Naeyé, hoogleraar politierecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, stond pal achter de poging via een buitenstaander als Brinkman helderheid te brengen in de machtsverhoudingen in het korps. Volgens hem staan de Rotterdamse perikelen niet op zichzelf, maar zijn ze exemplarisch voor de hele Nederlandse politie. 'Brinkman is een gevecht aangegaan, waarbij de andere korpsen een groot belang hebben dat hij het ook wint,' aldus de hoogleraar vorige maand.

De Rotterdamse politiechef is uiteindelijk niet gestruikeld over het conflict met de ondernemingsraad, maar strandde na een ruzie met zijn bazen, korpsbeheerder Peper en de burgemeesters in het regionaal college. Naeyé: 'Deze bizarre afloop leert dat een hoofdcommissaris zich moet schikken naar de wensen van zijn chef. De Politiewet geeft hem wat dat betreft geen milimeter speelruimte. De wet is daar heel duidelijk over. Brinkman heeft dat niet begrepen of zijn eigen positie overschat.'

Wat deze week in Rotterdam gebeurde zal elke hoofdcommissaris goed in de oren knopen, denkt Naeyé. 'Maar het heeft niets te maken met het feit dat Brinkman van buiten de politie kwam. Hij heeft niet aangevoeld dat hij de ruimte die zijn bazen hem wilde geven, had opgesoupeerd.'

Brinkman heeft zelf pas laat in de gaten gekregen dat hij niet meer op de steun van burgemeester Peper kon rekenen. Na zijn kritiek maandagavond in het regionaal college, liet de oud-generaal intern weten dat Peper met zijn rapport 'knap werk' had verricht.

Brinkman had met zijn optreden in het college slechts willen benadrukken dat passages over zijn managementskwaliteiten en het mandaat van een vijfde man in de korpsleiding, naar buiten toe niet negatief mochten worden uitgelegd.

Pas veel later, toen burgemeester Peper niet meer toegankelijk bleek en kritische berichten over de houding van de hoofdcommissaris naar buiten sijpelden, besefte Brinkman dat zijn optreden van maandag hard was aangekomen en fatale gevolgen kon krijgen.

Volgens de ex-generaal heeft hij er dinsdag tegen Peper en woensdag tegen de bemiddelende burgemeester Jansen geen twijfel over laten bestaan dat hij het rapport loyaal zou uitvoeren.

Achteraf beseft Brinkman dat de burgemeesters zijn instemming niet meer wilden horen, omdat hun mening intussen vast stond. Hij verwijt Peper het conflict in het regionaal college buitenproportioneel te hebben opgeblazen. De hoofdcommissaris peinst niet over om vrijwillig op te stappen. Gisteren zette hij via zijn advocaat de tegenaanval in.

Volgens ACP-voorzitter Van der Zee lopen er bij de politie genoeg mensen rond die over de vereiste kwaliteiten bezitten om het korps te leiden. In tegenstelling tot het ACP vindt de politiebond ANPV dat de nieuwe hoofdcommissaris een buitenstaander kan zijn. 'Als het maar geen militair is', vindt ANPV-bestuurder Tournier. 'Zowel met marineofficier Buijs bij de BVD als met Brinkman hebben we nu leergeld betaald. Een legerofficier blijkt toch te ver van de politiecultuur te staan.'

De politiebonden zijn van mening dat een interim-manager in Rotterdam orde op zaken moet stellen. Na de zomer kan dan de speurtocht naar een nieuwe korpschef worden begonnen.

Beide vakbondsbestuurders hebben de afgelopen dagen met verbazing de afloop van de affaire-Brinkman gadegeslagen. 'Hij is strijdend ten onder gegaan. Dat is van een militair te verwachten. Onbegrijpelijk dat hij niet aanvoelde dat je nooit de hand moet bijten die je koestert. Hij heeft zijn ware ik laten zien. Wij hebben een paar maanden geleden al vastgesteld dat hij zo onberekenbaar kon opereren', aldus Tournier.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden