Honderdduizenden herdenken Rabin

Circa 200 duizend mensen hebben dit weekeinde in Tel Aviv de moord op Yitzhak Rabin herdacht. Het massale eerbetoon op en rond het naar de vroegere premier genoemde plein werd overschaduwd door aanhoudende berichten dat de Israëlische veiligheidsdienst Shin Bet de vijandige sfeer heeft geschapen waarin Rabin twee jaar geleden...

Van onze correspondent

Theo Koelé

TEL AVIV

Veel deelnemers bleken geloof te hechten aan de 'complot-theorie', die de afgelopen dagen opgeld deed in de Israëlische pers. De binnenlandse veiligheidsdienst zou destijds een provocateur gebruikt hebben om de bevolking op te hitsen tegen Rabin, omwille van diens streven naar vrede met de Palestijnen. Sommigen wijzen beschuldigend naar de huidige premier, Benjamin Netanyahu, die heeft toegegeven de provocateur aan het werk te hebben gezien.

Deze ultra-rechtse Avishai Raviv droeg in betogingen tégen de vredesakkoorden met de Palestijnen een afbeelding van Rabin in SS-uniform met zich mee. Het toenmalige hoofd van de veiligheidsdienst Shin Bet erkent dat Raviv op de loonlijst stond. De dienst moest echter wel gebruik maken van lieden als Raviv, omdat zij anders geen zicht had op activiteiten van extreem-rechts, aldus het verweer van ex-Shin Beth-hoofd Carmi Gillon, daags voor het rouwbeklag van zaterdagavond.

De verklaring heeft deelnemers aan die massa-bijeenkomst diep geraakt. 'Een schandaal,' zegt Hagit, een jonge vrouw die met haar dochter naar Tel Aviv is gekomen. Ze draagt een bord met de tekst: 'Israël is niet meer hetzelfde land'.

Opmerkelijk veel jongeren zijn er onder de deelnemers, die niet alleen het reusachtige Yitzhak Rabin-plein maar ook de omringende straten vullen. Het lijkt erop of zij met hun aanwezigheid een recent onderzoek willen logenstraffen, waaruit blijkt dat een deel van de Israëlische jeugd begrip en zelfs sympathie heeft voor de moordenaar van Rabin. Sommige jongeren zitten zwijgend rondom brandende kaarsen, midden in de menigte die via beelschermen de toespraken van prominente Israëli's volgt.

Ehud Barak, de leider van de Arbeiderspartij waartoe Rabin behoorde, kan op applaus rekenen als hij pleit voor de voortzetting van het vredesproces in de geest van wijlen Rabin. 'Rabins erfenis: vrede met de Palestijnen', heeft iemand op een spandoek geschreven. Barak moet een minister uit de huidige rechtse regering, Natan Shtaransky, in bescherming nemen tegen gejoel en fluitconconcerten. Shtaransky, internationaal bekend geworden als dissident in de ex-Sovjet-Unie, is 'een held van het volk' zoals Rabin dat was, zegt de leider van de Arbeiderspartij vermanend.

Louter ontzag heeft het publiek voor sprekers als Rabins weduwe, Leah, en Shimon Peres, die de vermoorde premier opvolgde, maar niet lang daarna de verkiezingsstrijd verloor van Netanyahu. Peres uit kritiek op de huidige premier, zonder diens naam te noemen: 'Als Rabin nog had geleefd, hadden we nu wellicht vrede met Syrië en de Palestijnen'. Met dat laatste doelt hij op het moeizame vredesberaad tussen de Palestijnse Autoriteit onder leiding van Yasser Arafat en Israël, sinds Netanyahu in 1996 aantrad als premier. Juist deze week, als Israël de moord op Rabin nog op velerlei wijze herdenkt, wil de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Madeleine Albright in aparte gesprekken met Netanyahu en Arafat, op verschillende plaatsen in Europa, het overleg vlot trekken.

Deelnemers aan het eerbetoon aan Rabin hebben er een hard hoofd in. Een macabere processie geeft het gebrek aan vertrouwen in de huidige Israëlische machthebbers aan. Zes mannen, uitgedost als doodgravers, dragen een gekooide (vredes)duif. Enkele van de 1400 politiemensen en militairen, die de bijeenkomst in goede banen moeten leiden, zijn zichtbaar nerveus. Het zestal draagt maskers, en dat zien de ordebewaarders niet graag. Tevoren was het publiek gewaarschuwd voor provocerend gedrag, zoals het meebrengen van wapens of spandoeken met opruiende teksten. Niettemin zijn er tal van teksten die duidelijk maken dat Netanyahu als dé vijand van het vredesproces wordt gezien.

Veel Israëli's vinden dat de man zich moet onthouden van uitspraken over Rabin, omdat hij mede verantwoordelijk was voor de agressieve sfeer in het land, kort voor de moord. Aan het begin van een congres van zijn Likud-partij betoogde Netanyahu gisteravond in Jeruzalem dat de herdenking politiek misbruikt wordt. Zijn tegenstanders in de Knesset, het parlement, zien daarin een reden temeer om van de premier te eisen dat hij zwijgt als ook daar Rabin wordt geëerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden