Het eeuwige levenHomaira Nakhat Dastgirzada

Homaira Nakhat Dastgirzada (1960-2020), beroemd dichter in de Perzische literatuur

Ze woonde al meer dan 20 jaar in Nederland, maar was vooral bekend als dichter in de Perzischtalige wereld. Haar dood was wereldnieuws. 

Homaira Nakhat Dastgirzada.

‘Kijk naar de hoge bergen,
met rood bloed van de stille soldaten, de vrouw die in het tarweveld stierf,
raakte met haar voet de touw van vrijheid’

‘Âzâdi’, wat staat voor Vrijheid, was een van de gedichten van dr. Homaira Nakhat Dastgirzada die sinds 1999 in Nederland woonde en hier op 4 september overleed. Begin dit jaar vertaalde haar dochter Hariwa dit gedicht in het Nederlands voor een speciale publicatie. ‘En dat vertalen was best moeilijk. Haar gedichten zijn heel lyrisch, met veel beeldspraak. Het vereist echt kennis van de filosofie om ze te doorgronden’, zegt ze.

De dood van de Afghaanse dichter was wereldnieuws, hoewel er in de Nederlandse media nauwelijks aandacht voor was. Honderden mensen liepen in de avonden voor haar begrafenis langs de kist. Op de begrafenis zelf in Utrecht kwamen vier dagen later 200 mensen af die op anderhalve meter van elkaar rond haar graf plaatsnamen. Twee uur lang werden speeches gehouden en gedichten voorgelezen.

Hierbij bleek hoe beroemd ze was in Afghanistan en in andere delen van de Perzischtalige wereld. ‘Een onherstelbaar verlies voor de culturele en literaire gemeenschap’, schreef de Afghaanse president Ashraf Ghani.

De Afghaanse televisie maakte opnames. Ook de BBC besteedde aandacht aan haar overlijden als gevolg van de ziekte van Kahler.

Homaira Nakhat Dastgirzada, kortweg Nakhat, werd in 1960 geboren in Herat, vlakbij de Iraanse grens. Ze was de oudste in een gezin van zeven kinderen. Haar vader was legerkolonel. Haar moeder verslond gedichten die ze graag citeerde en ook gebruikte bij de opvoeding van haar kinderen.

Op haar twaalfde jaar begon Nakhat zelf gedichten te schrijven die ook al snel in tijdschriften werden gepubliceerd.

In de hoofdstad Kabul studeerde ze begin jaren tachtig rechten, maar ze koos daarna voor een carrière als programmamaker en eindredacteur bij de radio en televisie. Ook besloot ze literatuur te gaan studeren, waarin ze uiteindelijk promoveerde op de universiteit van Sofia in Bulgarije.

Ze trouwde en kreeg twee kinderen. Maar door de machtsovername van de Taliban, die vrouwen een zelfstandige rol in de maatschappij verbood, week ze met haar man en kinderen van 11 en 8 jaar oud uit naar Nederland.

Hier vonden zij en haar echtgenoot werk aan de Hogeschool in Utrecht. Ondertussen bleef ze gedichten schrijven. In een ‘in memoriam’ op de debatsite Republiek Allochtonië schreef haar vriendin Ghizal Noor dat ze gaan over sociale kwesties, lijden, oorlogen, onrechtvaardigheid, moederschap, liefde voor kinderen en heimwee naar de geboorteplaats. ‘Ook dichtte zij over migratie, Nederland, en nieuwe ontdekkingen in dit tweede thuisland. Vanuit haar ziekenhuisbed redigeerde zij haar laatste gedichten voordat die naar de drukker werden gebracht. Toen de dokter haar vertelde dat zij nog maar kort te leven had, zei ze: ‘Ik heb nog veel werk te doen, mijn gedichten zijn onvolledig, de boeken die ik wil schrijven zijn half af! Laat me naar huis gaan en om mijn werk voort te zetten’.

Nakhat richtte met andere kunstenaars de Vereniging van Afghaanse Schrijvers en Dichters in Ballingschap (ENSHA) op, waarbij vele poëzie-evenementen werden georganiseerd. Ook was ze mentor voor aanstormend talent.

Vriendin Irene Houthuijs noemt haar een ‘een opmerkelijke vrouw: warm, intellectueel en optimistisch, ondanks haar ziekte.’ In totaal laat ze een oeuvre van vijftien poëziebundels na.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden