Land van AfkomstCatherine Keyl

‘Hoezo ben ik goed met geld? Dan zeggen ze dat het in mijn genen zit’

Presentator en journalist Catherine Keyl ( 73 ) heeft tot haar 45ste gezwegen over haar Joodse afkomst. Dat ze er nu zo open over is, vindt ze best spannend. Waarom eigenlijk?

Catherine Keyl.Beeld Ernst Coppejans

Toen Catherine Keyl een jaar of 8 was, werd ze op straat in Den Haag uitgescholden. ‘Vuile Jodin. Ik wist niet eens wat het betekende. Ik vroeg aan mijn moeder wat het was, hoe kwamen mensen daarbij? Ze zei dat ik daar beter niet over kon praten. Dat heb ik gedaan, tot mijn 45ste.’

En toen?

‘Ik was verslaggever van het actualiteitenprogramma Hier en nu, bij de NCRV. Ze vonden dat ik naar Israël moest gaan. Ik wilde niet, ik dacht dat ze me partijdig zouden vinden als ze hoorden dat mijn vader Joods was. Een verslaggever moet onpartijdig zijn. In een vergadering vertelde ik het. Doodse stilte, niet relaxed. Tot iemand zei: ben jij Jóóds?’

Dacht je dat ze anders naar je zouden kijken?

‘Ja. Negatiever, dat weet ik wel zeker. Daarom vind ik het best eng om er nu over te vertellen. Het had een voordeel: als mensen niet wisten dat ik Joods ben, praatten ze vrijuit. Al die complottheorieën, nu weer met corona, daar spelen Joden altijd een rol in. Blijkbaar bestaat er een duister, mysterieus beeld. Dat ze veel invloed hebben en geldwolven zijn. Ook in de tv-wereld wordt zo gepraat.’

Joden zouden de media beheersen. Heb je in Hilversum met Joden gewerkt?

Na een paar seconden: ‘Bij Televizier, met Jaap van Meekren. Verder nooit, niemand is daar Joods. Mijn vriendinnen weten het van me. Die zeggen dat ik zo handig ben met geld. Ik heb geprobeerd het goed te doen, maar ik heb met geld genoeg fouten gemaakt. Bij mijn vriendinnen vraag ik door: wat bedoel je daarmee, hoezo ben ik goed met geld? Dan zeggen ze dat het in mijn genen zit. Zo hardnekkig zijn die vooroordelen.’

Als kind vond Catherine Keyl tussen de boeken van haar vader een exemplaar van het Oude Testament. Voorin het boek stond: Eliazar Keyl, geboren uit Nathan Keyl en Elisabeth Kooperburg. ‘Dat waren zijn ouders, bij hun namen stonden data vermeld, op welke dagen ze waren geboren en overleden. Dat laatste woord had hij doorgestreept en in grote letters erbij geschreven: VERMOORD.

‘Ik wist van niets, wat was dit? Toen ik het vroeg, riep mijn vader dat ze in de oorlog zo stom waren om als domme schapen gewoon die oproep op te volgen. Zijn ouders dachten dat ze gingen werken en weer zouden terugkomen, ze hebben zich vrijwillig gemeld. In 1942 gingen ze naar Westerbork en in januari 1945 zijn ze pas vermoord, in een concentratiekamp in Polen.

‘Mijn vader was een lange blonde man met blauwe ogen, hij zag er niet Joods uit. Hij werd opgepakt in de trein naar Rotterdam met een vals persoonsbewijs en een tas vol exemplaren van Vrij Nederland, die verzetskrant bracht hij rond. Hij heeft in Sachsenhausen gezeten, niet als Jood, maar als verzetsstrijder. In oktober 1945 kwam hij terug en de hele familie was weg. Zijn vader had een zaak in Den Haag. Ook weg.

‘Op van die leuke bijeenkomsten, zoals verjaardagen, begon mijn vader altijd over de oorlog. We hadden niet veel geld, op een verjaardag kreeg je een gebakje, daar keek ik weken naar uit. Zodra die gebakjes op tafel stonden, zei hij dat ze in het kamp niks te vreten kregen. En daarna: of we wel wisten dat in het kamp iedere dag iemand werd opgehangen, als voorbeeld voor de anderen? Dan was de vrolijkheid van de verjaardag wel weg.

‘Ik vroeg me steeds af: is dit echt waar of zegt hij maar wat? Jaren later werkte ik bij RTL en vroegen ze me om in Berlijn mee te kijken naar een talkshow die niet goed liep. Ik kreeg een auto met chauffeur en dacht: Sachsenhausen is vlakbij, ik ga kijken. En ja hoor, dat kamp had een groot plein met in het midden een galg.’

Voel je je Joods?

‘Als mijn moeder Joods was geweest, voelde het anders, denk ik. Dan was ik officieel Joods. Maar de twijfel komt vooral door mijn vader. Ik weet zeker dat hij zijn bar mitswa heeft gedaan, alleen noemde hij zich een agnost. Hij wilde geen Jood zijn, dat associeerde hij met verlies, ellende en verdriet. In Den Haag gingen we een keer naar een bar mitswa, ik denk van vrienden. De rabbijn wilde dat mijn vader een talles omdeed, zo’n gebedskleed. Mijn vader weigerde en schreeuwde: sodemieter op met die talles.’

In februari verscheen Ik heb niets tegen antisemieten, ik lééf ervan, de door Ronit Palache samengestelde bloemlezing met teksten van Ischa Meijer. De titel is een citaat uit een interview van Catherine Keyl met Ischa Meijer. Ze zoekt het op in het register achter in het boek. ‘Uit 1982, in weekblad De Tijd, ik kon het me niet eens herinneren. In de bundeling staat ook een column van Ischa uit Het Parool, over een boek dat ik heb geschreven. Tegen mij had hij al gezegd dat hij het een hartstikke goed boek vond. Toen dacht ik: ja, dahag.’

Catherine KeylBeeld Ernst Coppejans

Waarom dacht je dat?

‘Ik hoor er natuurlijk niet bij, sinds ik ooit ben overgestapt van de publieke omroep naar RTL.’

Vind je dat jammer?

‘Ja. Ik zou er graag bij horen. Daarover kan ik stoer doen, maar zo is het niet. Ook ik ben een slachtoffer van vooroordelen. Nee, dat is een grapje, maar met een serieuze ondertoon. Bij Hier en nu en Televizier was ik de sterverslaggever, ik maakte serieuze reportages. Tot Fons van Westerloo vond dat ik middagtelevisie moest maken, dat werd Avro Service Salon, in 1985.

‘Ineens kwam ik terecht bij het infotainment, in die hoek ben ik altijd gebleven. Terwijl ik journalist ben geworden doordat ik Joods ben, daarmee hangt alles samen. Voor Televizier interviewde ik Jean-Marie Le Pen, die de Holocaust ontkende, ik kon die man wel vermoorden. Vanuit Berlijn móést ik naar Sachsenhausen, het komt altijd terug. Mijn grootouders die niet beter wisten en zich aanmeldden voor Westerbork. Ik wilde zorgen dat mensen werden geïnformeerd.’

Robert Vuijsje interviewt voor de Volkskrant Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met presentator Ajouad El Miloudi (Marokkaans) en kok London Loy (Surinaams).

Nederlands
‘Altijd, heel erg zelfs.’

Joods
‘Als mensen denken dat de Holocaust niet heeft bestaan. Geef me dan mijn grootouders maar terug.’

Partner
‘Ze waren allemaal Hollanders, alleen de laatste was een Engelsman. Ik val op karakter en intelligentie, niet op uiterlijk.’

Wit of blank
‘Wit, omdat ik ook zwart zeg. Blank suggereert dat het iets beters is en dat wil ik niet.’

Catherine Keyl (Nederland, 1946) presenteerde tv-programma’s als De 5 uur show, de Véronique ontbijtshow en Max en Catherine. Sinds 2009 schrijft ze een wekelijkse column in De Telegraaf. ‘Hun oorlogsverleden? Daarover kon je dertig jaar geleden nog beginnen, maar dat kun je ze niet meer nadragen. De mensen die er nu zitten, hebben daar niets mee te maken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden