Interview Amko Leenarts

Hoe ontwerp je een goed auto-interieur? De ontwerper bij Ford legt het uit

Wat is een goed auto-interieur? En hoe ontwerp je een goed interieur voor een budgetauto? Amko Leenarts, jarenlang hoofd interior design bij Ford, vertelt hoe je met minimale middelen maximaal effect bereikt.

Amko Leenarts. Beeld Ford Motor Company

Onderaan het navigatieschermpje dat fier op het dashboard van de Ford Fiesta staat, zit een richeltje. Zo’n randje dat niemand opvalt, maar dat de bediening van het aanraakscherm veel prettiger maakt. Als de chauffeur zijn vingers er tijdens een hobbelige rit op legt, zal zijn wijsvinger door het extra steuntje veel makkelijker over het scherm navigeren. Het is een detail waarover Amko Leenarts tevreden is.

Leenarts (46) was tot voor kort interieurontwerper bij Ford. Hij tekende de cabine van de reusachtige F-150 pick-uptruck en ook die van de kleine Fiesta. Dat laatste model zit in een ‘lastig’ segment, waarin op elk dubbeltje wordt gelet. Door de fabrikant zelf, maar zeker ook door klanten, die zomaar uitwijken naar een concurrent als die een paar honderd euro goedkoper is.

Designers moeten dus op de kleintjes letten. Dat maakt het interieurontwerp misschien wel extra interessant, zegt Leenarts. Hoe maak je een interieur dat de eigenaar het gevoel geeft dat hij iets bijzonders bezit, zonder enorme bedragen neer te hoeven tellen? Met kleine dingen, zoals dat richeltje. Kost niets en geeft een betere gebruikservaring. Het richeltje vertolkt daarmee haarfijn Leenarts stelregel ‘goed design hoeft niks te kosten’.

We rijden op een maandagochtend in een Fiesta vanuit Leenarts’ woonplaats Groningen naar Fords designstudio in Merkenich bij Keulen, waar Leenarts sinds enkele maanden de scepter zwaait. De Groninger is nu verantwoordelijk voor zowel interieur als exterieur van de Europese modellen van Ford. Tijdens de rit van 300 kilometer over de A31 vertelt hij over zijn werk, achter het stuur van ‘zijn’ Fiesta.

‘De truc van een goed interieur’, zegt Leenarts, ‘is genoeg complexiteit aan te brengen om het interessant te maken, met voldoende eenvoud om het gebruiksgemak te dienen.’ Ofwel: het interieur moet je verrassen, maar niet door ingewikkeld te doen. Het liefst straalt de binnenzijde enige luxe uit – ‘premium’ – zonder handenvol geld te kosten.

Amko Leenarts Beeld Ford Motor Company

Om dit te bereiken heeft elke ontwerper een trukendoos. Een belangrijk gereedschap daarin is 3D, zegt Leenarts. ‘Driedimensionale elementen in het dashboard geven een gevoel van meerwaarde.’ Neem de B&O-speaker die in de luxere Vignale-uitvoering van deze Fiesta boven op het dashboard zit, tegen de voorruit. De gaatjes bovenop verlopen van groot naar klein. Dat geeft dus een 3D-effect. ‘Zoiets laat impliciet zien: hier is aandacht aan besteed’, zegt Leenarts. En ook mooi: het kost niets.

Naast het driedimensionale effect leveren contrasten een premiumuitstraling op. Door een overgang tussen twee materialen te accentueren, bijvoorbeeld met een glanzend strookje chroom, geef je een gevoel van luxe, zegt Leenarts. Waar het pianozwartgelakte dashboarddeel overgaat in een andere kunststof, zit een klein chromen randje. Kleine ingreep, groot effect.

Leenarts’ beroep bestaat niet eens zo lang, althans bij de massamerken. Bij Peugeot, waar hij rond de eeuwwisseling werkte, hadden ze tot zijn komst niet eens een interieurafdeling. Het ontwerp van de cabine werd vaak gedaan door designers die de interne competitie voor de buitenkant van een nieuw model hadden verloren. Terwijl de winnaars zich op het prestigieuze exterieur stortten, moesten de verliezers de binnenkant doen. Dat voelde als straf en zo zagen interieurs er in die tijd ook uit. Niet alleen bij Peugeot, zegt Leenarts. ‘Bij veel merken ging het zo. Die jongens zaten niet echt gepassioneerd te tekenen.’ Interior design, inferior design, was toen een veelgehoord grapje.

Dat is nu wel anders. In een wereld waarin geen slechte auto’s meer worden gemaakt, kunnen fabrikanten zich juist onderscheiden met een bijzonder interieur. De tijd dat er gewoon wat klokken van het schap getrokken werden, is voorbij. Elke cabine is tegenwoordig met zorg ontworpen.

De komende jaren gaat er veel veranderen in de auto-industrie: elektrificatie, autonoom rijden en de groei van het autodelen. ‘Dit zal een grote weerslag hebben op het interieur’, zegt Leenarts. Neem rijhulpen. Daarvan komen er meer en ze kunnen meer. ‘Wat ga je doen als die aan staan? Relaxen? Werken? Praten met je passagier?’ Leenarts draait in zijn stoel richting de passagier. ‘Als je minder hoeft op te letten, is het misschien fijn om wat in de richting van je bijrijder te kunnen draaien. Dan moet de stoel dus anders worden ontworpen.’

‘De Mondeo blijft’

Ford spreekt tegen dat het Europese productielijnen gaat sluiten en modellen als de Mondeo schrapt. Volgens een bericht in The Sunday Times van afgelopen weekend zou het bedrijf vanwege oplopende verliezen in Europa 24 duizend banen willen opheffen. De Mondeo blijft een van de kernmodellen, aldus het merk. In Nederland verdwijnen wel de modellen Galaxy en S-Max. 

Als de auto meer kan, hoeft de bestuurder minder te doen. Op de snelweg kun je straks vaker even mailen, lezen of een broodje eten. Er zal behoefte ontstaan aan tafels. ‘Er komen meer horizontale vlakken in auto’s’, zegt de Groninger. Tafels zijn prettig, maar zijn een grote uitdaging voor ontwerpers. ‘Hoe plaats je ze veilig? Moet het stuur uitklapbaar zijn? Of moet de stoel verder naar achter kunnen om plaats te maken?’ In dat geval moeten de stoelrails langer. Dat betekent dat het platform – de basis van elk model – anders ontworpen moet worden. ‘De ontwikkeling daarvan vergt vele jaren. Dus moet je daar nu al naar kijken.’

Ook elektrisch rijden zal grote veranderingen meebrengen in autodesign. Maar misschien minder dan iedereen denkt. Er is een trend die het ontwerpers makkelijker heeft gemaakt e-auto’s te tekenen, zegt Leenarts, namelijk de populariteit van SUV’s. Het zogenoemde heuppunt (de hoogte waarop de heup zicht bevindt) gaat al jaren omhoog. Mensen willen hoger zitten, zegt Leenarts. ‘Omdat je dan beter overzicht hebt, maar ook omdat iemand anders bij het stoplicht dan niet op je neerkijkt. Simpele psychologie.’ Dus werden auto’s steeds hoger. Ontwerpers houden niet zo van SUV’s, zegt Leenarts, maar de klant wil ze, en dus kwamen ze er. ‘Nu is deze ontwikkeling een zegen voor elektrisch rijden. Want de accu’s komen in de bodemplaat, waardoor auto’s hoger worden.’ Elektrische auto’s zullen dus vaak SUV-achtig zijn. ‘Zonder de SUV-trend hadden we als ontwerpers een probleem gehad.’

Autodesign wordt door dit soort ontwikkelingen alleen maar spannender. ‘Misschien moet ik straks wel een auto gaan ontwerpen op basis van de rijtijd’, zegt Leenarts. Auto-ontwerp is nu gericht op snelheid, zegt hij. We houden van snelle auto’s, we willen weten hoe snel we van A naar B komen. ‘Maar misschien moet ik binnenkort een auto ontwerpen voor 13 minuten; de tijd die het duurt om naar je werk te rijden.’

Dat zit zo: mensen zullen vaker een deelauto kiezen. Die past in het ideale geval bij het doel waarvoor je hem gebruikt. ‘Om naar je werk te gaan neem je dan een auto die in die 13 minuten precies doet wat je nodig hebt.’ Bijvoorbeeld het bieden van de ideale omstandigheden om alvast wat voorwerk te kunnen doen. ‘Aan zo’n auto stel je andere eisen dan wanneer je een weekend naar Parijs gaat’, zegt de designer. ‘Autodelen maakt de ontwikkeling van dit soort auto’s mogelijk en biedt enorme uitdagingen aan ontwerpers.’

Dit is een mooi moment voor de industrie, vindt Leenarts. ‘We staan voor grote veranderingen. Positieve veranderingen. Heel spannend.’

De zon breekt door als de Fiesta het terrein van de Fordfabriek bij Keulen opdraait. Het zonlicht dat op het lakzwarte dashboard valt, tovert ineens een carbonstructuur tevoorschijn die eerder onzichtbaar was. Leenarts grijnst. ‘Dat is wat ik bedoel. Dat je auto je af en toe verrast. Ik heb een mooi vak.’

Beeld Volkskrant Infrographics

NAVIGATIE

De eerste indruk van het navigatiescherm is: tikje ouderwets. Dat komt door de grote knoppen-zonder-opsmuk. Maar er zit een idee achter: grote knoppen zijn makkelijker te bedienen tijdens het rijden. Leenarts heeft extra aandacht laten besteden aan de navigatiestructuur. ‘Zodat je zo min mogelijk terug hoeft in het menu. Teruggaan betekent 3 seconden niet kijken en dat is gevaarlijk.’ Eigenlijk zijn die grote knoppen dus een safety feature.

KLOKKEN

De meters in het dashboard zijn zo plat mogelijk. ‘Normaal vind ik dat 3D-effecten een gevoel van luxe geven. Maar hier niet, omdat het touchscreen ernaast ook plat is.’ Door de metertjes zo plat mogelijk te maken, wordt de suggestie gewekt dat ze bij elkaar horen, zegt Leenarts.

DRIE IS EEN GROEPJE

Alles in het Fiesta-interieur is geclusterd in groepen van drie. ‘Drie kunnen mensen onthouden zonder erbij te hoeven nadenken. Vier is al snel te veel’, zegt Leenarts. Dus zitten op het stuur drie clusters: knoppenrijen onderin voor de audio, en knoppengroepen links en rechts voor de bediening van de boordcomputer en de cruisecontrol. In de middenconsole zitten eveneens drie knoppengroepen: voor klimaat, audio en het touchscreen.

MISSER

Soms kun je het als ontwerper ook mis hebben. Leenarts en zijn team hadden een achteruitrijautomaat bedacht voor aanhangers. Die werd in de pick-uptruck F-150 gebouwd. ‘Leek ons handig. Maar zo’n F150-rijder is meestal een stoer type. Die wil zelf sturen, voertuigbeheersing is deel van zijn identiteit.’ 
Het knopje oogstte dus minder lof dan verwacht. De functie is nu iets naar de achtergrond geplaatst. Minder betuttelend. Een SUV-rijder heeft juist geen moeite met deze duidelijke extra hulp, zegt Leenarts. ‘Die is blij dat hij gemakkelijk zijn boottrailer in het water kan steken. Een psychologisch verschil.’

UIT

In de knoppengalerij bij het touchscreen zit een knopje waarmee het aanraakscherm uitgeschakeld kan worden. Zodat je ’s nachts beter zicht hebt, zegt Leenarts. Raak het scherm aan en het beeld keert terug. ‘Kleine geneugten’, die weinig kosten bovendien. Inmiddels standaard op drie Ford-modellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.