Column Arnon Grunberg

Hoe kun je níét van de menselijke komedie houden?

Op 9 februari was het vier jaar geleden dat mijn moeder overleed en zoals de traditie – traditie is een onbetrouwbare reddingsboei – dat wilde, dineerde ik die avond met haar verzorgers en de mensen die nauw betrokken waren bij haar verzorging.

Mijn beste vriendin had geopperd om samen het lied Die Moorsoldaten te zingen, een lied dat dwangarbeiders in nazigevangenschap zongen terwijl ze een moeras aan het afgraven waren en dat mijn moeder graag zong, maar daarvan kwam het niet. Misschien ook beter.

Mijn zus vertelde onlangs dat ze nog steeds pijnlijke heimwee naar onze moeder voelde, maar ik had alles razendsnel gesublimeerd. Mijn moeder had zich in de zomer van ’45, toen ze hoorde dat haar ouders vermoord waren, 24 uur gegeven om te rouwen. Moesten haar kinderen zich meer tijd gunnen? Het strengste regime is het beste regime.

De avond in een pizzeria in de Jordaan was hilarisch, wat goed bij mijn moeder paste; ternauwernood overwonnen pijn is hilariteit. Mijn geliefde petekind – steeds meer zoon dan petekind – was in beslag genomen door de wedstrijd Heracles-Ajax. Zelf had ik de gedaante aangenomen van gevallen engel, de engel die van alles op deze wereld moet doen (mensen redden, collega’s inspireren, weduwen opgeilen) om terug te mogen naar de andere engelen.

Die middag, kort voor het eten, had ik thee gedronken met een vriendin die me niet lang daarna in een appje liet weten dat ik meedogenloos was. Het woord ‘meedogenloos’ liet me niet los. Ik wilde best meedogenloos zijn, maar niet tegenover haar; de meedogenloze engel is geen gevallen engel, veeleer een doodsengel.

Daar was dan toch de pijn, de al te menselijke pijn, grote vijand van alles wat wij goedheid noemen.

Tussen de ironie en de hilariteit door de pijn. Hoe kun je níét van de menselijke komedie houden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.