Hoe God toch is gebleven in Eckelrade

De Bartholomeuskerk van Eckelrade zit tegenwoordig halfvol, maar staat nog steeds centraal in het leven van het Zuid-Limburgse dorp...

De bakker is weg, evenals de slager, maar de kerk staat nog fier overeind en vormt in meerdere opzichten het middelpunt van het dorp. 'Ik kan me Eckelrade zonder kerk niet voorstellen', zegt inwoonster Lilian Habets in café-harmoniezaal Diligentia.

'Toen laatst de kerk moest worden geverfd, hebben we met de harmonie 3000 euro opgehaald. Iedereen deed een duit in het zakje. Ook zij die er nooit komen, zien de kerk als iets van ons', vertelt Henk van de Weerdt voor zijn woning op het dorpsplein.

Eckelrade is een klein kerkdorp met ongeveer vijfhonderd inwoners in het glooiende heuvelland van Zuid-Limburg. In het midden staat de parochiekerk, op een heuvel. Schip, koor en veertiende-eeuwse toren zijn van mergelsteen. 'De kerk is gewijd aan de Heilige Bartholomeus, van wie we vreemd genoeg geen beeld hebben', verklaart Ton Storcken, sinds 1 januari pastoor in Eckelrade, terwijl hij door het middeleeuwse kerkje sloft. 'We hebben wel de Heilige Rochus, met zijn hond die de zweren uitlikt, maar geen Bartholomeus. We moeten van hem toch maar eens een beeld bestellen.'

De ontkerkelijking is ook Eckelrade niet voorbijgegaan; vooral nieuwe bewoners laten het afweten. Vroeger gingen de kinderen zelfs elke dag vóór school nog even naar de kerk. En tijdens de zondagsmis zat de parochiekerk steevast bomvol. 'Iedereen hield elkaar goed in de gaten. Het was meteen bekend als Pietje die zondag niet naar de kerk was geweest', zegt Van de Weerdt.

Maar pastoor Storcken mag niet klagen. Hij schat dat 40 procent van de dorpsbewoners nog praktizerend katholiek is. Op een gemiddelde zondag zit de kerk halfvol. Maar bij bijzondere gelegenheden, zoals met Pasen, trekt de Bartholomeuskerk meer dan tweehonderd parochianen.

Komende zondag wordt het gerestaureerde kerkorgel, een originele Robustelly, de trots van de kerk én het dorp, opnieuw in gebruik genomen. Dan zal de kerk weer uitpuilen, zo wordt verwacht. Na afloop is er koffie en vlaai in de harmoniezaal. 'Op zo'n moment merk je dat de kerk van iedereen is', glundert Storcken.

De parochiekerk staat niet alleen voor het geloof. Ze vormt ook het middelpunt van het gemeenschapsleven. De mensen komen zondag naar de mis om elkaar te zien en ervaringen uit te wisselen. Het kleine Eckelrade telt maar liefst veertien verenigingen, waarvan verschillende voortkomen uit of verbonden zijn met de kerk.

De belangrijkste is de harmonie, de blaaskapel Volle Gaas, ooit gesticht door de pastoor. Daarnaast zijn er het kerkelijk zangkoor Sint Joseph en het kinderkoor Sint Josephkes. Twee keer per jaar houdt de pastoor een speciale mis in Diligentia, met muzikale bijdragen van harmonie en zangkoor. Carnavalsvereniging De Brakkelere bezoekt elk jaar massaal de carnavalsmis. Na afloop komen de meeste carnavalsvierders een askruisje halen in de kerk.

Voor de bronk, de jaarlijkse processie met het eucharistisch brood, loopt bijna het hele dorp uit. Woningen worden versierd, straten bestrooid met rozenblaadjes. 'Dat hoort bij het dorp. We lopen misschien niet elk jaar mee, maar zetten wel vlaggetjes en versieringen buiten', vertelt Habets.

De pastoor is onlangs op de Heilig-Hartschool wezen polsen hoeveel kinderen van groep 4 communie wilden doen. Ze doen allemaal mee, onderstreept Storcken. Ook de twee kinderen die nog niet gedoopt waren. 'O, dan laten we ze nog even snel dopen', zeiden de ouders.

Storcken: 'Niet iedereen in dit dorp is praktizerend katholiek. Maar de dorpscultuur is katholiek. Communie doen hoort erbij. Anders vallen kinderen buiten de boot. Niet katholiek zijn in dit dorp is een beetje moeilijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden