Hoe een prachtig plan volkomen uit de rails liep

Eind vorige eeuw zag iedereen het nog zitten: een echte hogesnelheidstrein voor Nederland. Een reconstructie van de hogesnelheidslijn.

Fyra's op een rangeerterrein. Beeld anp

'Een goede deal voor de belastingbetaler', vindt Verkeersminister Netelenbos de afspraak die ze in 2001 sluit met de NS om de nieuwe hogesnelheidslijn uit te baten. Liefst 148 miljoen euro zal NS jaarlijks aan de staat overmaken.

Om dat te kunnen terugverdienen, moet de nieuwe flitstrein heel veel mensen kunnen vervoeren én mag hij niet veel kosten. De Italiaanse tramstellenmaker AnsaldoBreda hapt. In 2007 zullen de splinternieuwe flitstreinen met 250 kilometer per uur door Nederland razen.

In 2011 zijn ze er nog niet. De NS kan de gebruiksvergoeding niet betalen en de belastingbetaler moet bijspringen. Begin dit jaar arriveren de treinen eindelijk, maar blijken ze niet te rijden. Daarvan zijn de kosten nog niet te overzien. Maar van 'een goede deal voor de belastingbetaler' is zeker geen sprake.

1993 Het spoorwegnetwerk klaarstomen voor de 21ste eeuw...
...dat is wat de NS-directie voor ogen heeft als het in 1993 voor het eerst een bedrijfsplan laat opstellen om hoge snelheidslijnen van Amsterdam naar Brussel en Keulen aan te leggen. De zogenaamde HSL-Zuid en HSL-Oost. De NS is nog niet zelfstandig, de spoormarkt moet nog worden uitgevonden. Het plan rept nadrukkelijk over de aanschaf van bestaand materieel. De NS wil het Franse hogesnelheidsnetwerk doortrekken tot aan Amsterdam.

1996 Het kabinet-Kok is razend enthousiast over snelle treinen...
...evenals de Tweede Kamer. Het kabinet kiest voor een traject door het Groene Hart, met een tunnel om de natuur te sparen. Door tegenvallers tijdens de bouw lopen de totale kosten voor de aanleg van de hogesnelheidslijn uiteindelijk op tot 7 miljard euro.

1999 Verkeersminister Netelenbos wil de NS de hsl-concessie nog onderhands gunnen...
...als de vraag aan de orde komt welk bedrijf het snelle spoor mag gaan berijden. De NS brengt op uitnodiging van Netelenbos een bod uit op de concessie, maar de minister vindt dat 'zowel kwalitatief als financieel beneden de maat.'

2001 De NS is als de dood voor een buitenlandse concurrent op de hsl...
...het spoorbedrijf vreest dat de Duitse of Franse spoorwegen de hsl willen gebruiken als bruggenhoofd om de macht over het Nederlandse spoor over te nemen. NS-topman Hans Huisinga biedt tegen de adviezen van zijn eigen rekenmeesters in een concessievergoeding van bijna 150 miljoen euro per jaar voor het gebruik van de lijn. Experts schatten de waarde van de concessie op hooguit 100 miljoen euro.

2001-2011 Het parlement kan niet zeggen dat het niet gewaarschuwd is...
...de NS probeert zich in te dekken tegen bemoeizucht van de Tweede Kamer.

Lees vandaag in de Volkskrant: 'Uiteindelijk zijn het de Belgische spoorwegen die openbaren hoe krakkemikkig de Italiaanse flitstreinen in elkaar zijn geschroefd.'


Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Wilma Mansveld staat de pers te woord na overleg met de directie en raad van commissarissen van de NS. De NS-top wil stoppen met de hogesnelheidstrein Fyra. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.