Hoe de grijze golf te keren

Om het pensioenstelsel betaalbaar en solidair te houden, moet de pensioengerechtigde leeftijd worden verhoogd, meent Boris Dittrich...

Veel oudere en welvarende Nederlanders zijn huiverig om nú maatregelente nemen om ook jongeren een welvarende en sociale toekomst te bieden.Ondanks de vergrijzing, ondanks dat te weinig mensen werken, ondanks datwe te vroeg met pensioen gaan. In die schroom voor verandering worden zegesteund door politici en maatschappelijke organisaties die zeggen voorsolidariteit te zijn. Maar wat ze eigenlijk bedoelen is: laten we detoekomst negeren; laten we solidair zijn met onszelf; laten we die grotegroep van vergrijzende kiezers naar de mond praten.

Een belangrijke oorzaak voor het gebrek aan vertrouwen in de politiekis dat sommige politici niet altijd eerlijk durven te zijn over de aard enomvang van de problemen. Uit angst voor de kiezer worden ze dan genegeerd,en worden oplossingen op de lange baan geschoven.

Onlangs presenteerde de Themacommissie Ouderenbeleid een aantalvoorstellen die erop zijn gericht de oudedagsvoorzieningen ook in detoekomst voor iedereen bereikbaar en betaalbaar te houden. De commissie,een breed samengestelde adviescommissie van de Tweede Kamer, zet een paarstapjes vooruit. Maar wat D66 betreft gaat de commissie nog lang niet vergenoeg.

Een vergrijzingsgolf staat voor de deur, en in Nederland worden relatiefweinig arbeidsuren gemaakt. Natuurlijk hangt het aanbod van het aantal urenarbeid mede af van de voorkeur van mensen voor werk dan wel vrije tijd.Daar staat tegenover dat we in macro-economisch opzicht wel voldoendefinancieel draagvlak moeten creëren voor onze wensen ten aanzien van hetvoorzieningenniveau (onderwijs, zorg, natuur en milieu, veiligheid etcetera). Daarom moet werk lonend zijn, de kinderopvang goed zijn geregeld,en moeten ten aanzien van de arbeidsmarkt en de pensioenen twee effectenworden bereikt: het verhogen van het aantal arbeidsuren, en hetzekerstellen van een goed AOW- en pensioenstelsel voor nieuwe generaties.

De reacties van de rechtse partijen op het rapport van de themacommissiewaren opvallend. Het CDA en de VVD, meestal toch partijen die mét D66voorstander zijn van verstandig financieel beleid, steken nu de kop in hetzand voor de enorme financiële tegenvallers die op ons afkomen.

Als het gaat om de hervorming van de pensioenen staan voor D66 tweeuitgangspunten centraal. We willen de flexibiliteit van het stelsel en dekeuzevrijheid voor mensen vergroten, en we willen bereiken dat ook nieuwegeneraties straks kunnen genieten van de zekerheid van een goed pensioen.Maar als we een geleidelijke hervorming willen die voor niemand onevenredighard uitpakt, moeten we wel nú beginnen.

D66 denkt dat ook de oudere generaties beseffen dat in de komendedecennia een andere vorm van solidariteit nodig is. Als we onze welvaart,onze gezondheidszorg en onze sociale voorzieningen ook in de toekomstbereikbaar en betaalbaar willen houden, is óók solidariteit nodig vanouderen met jongeren. Of het nu de kosten van de gezondheidszorg, hetarbeidsproces, de sociale zekerheid of ouderdomsvoorzieningen betreft: zijdie het kunnen betalen, moeten meer eigen verantwoordelijkheid nemen, enzij die het aankunnen, zullen langer moeten werken.

Bovendien vindt D66 het niet meer van deze tijd mensen die 65 worden,te dwingen te stoppen met werken. Er zijn genoeg mensen die langer wíllendoorwerken. Als het om oudere werknemers op de arbeidsmarkt en om depensioenen gaat, wil D66 nieuwe solidariteit tussen de generatiesbewerkstelligen. En wel solidariteit van beter verdienende ouderen met dejongeren van nu. Dus moeten we maatregelen treffen.

Ten eerste wil D66 op korte termijn de pensioengerechtigde leeftijdflexibiliseren. Dat geeft mensen de gelegenheid te kiezen: de huidigeAOW-uitkering ontvangen vanaf je 65ste, of doorwerken tot je 67ste, waarnaje een hogere AOW-uitkering ontvangt, waarin de niet-ontvangen AOW van devoorgaande twee jaar is verwerkt.

Het op korte termijn flexibiliseren van de pensioengerechtigde leeftijdis een overgangsmaatregel naar het tweede D66-voorstel: het stapsgewijsverhogen van de wettelijke pensioengerechtigde leeftijd naar 67. Door dezemaatregel zo snel mogelijk te nemen, kan de verhoging stapsgewijs wordeningevoerd, bijvoorbeeld met twee maanden per jaar. Zo blijven de negatievegevolgen voor mensen die de komende jaren met pensioen gaan, beperkt. Hoelater we beginnen, des te groter wordt het risico dat we drastischerstappen moeten zetten, omdat het tekort op de arbeidsmarkt dan te groot enhet stelsel dan écht onbetaalbaar is geworden.

Van D66 hoeven mensen niet meer verplicht met pensioen vanaf hun 65ste(of 67ste). Laat werknemers er zélf voor kiezen of zij vanaf de wettelijkvastgelegde leeftijd met pensioen willen, of dat zij willen doorwerken. Dein de voorliggende jaren niet ontvangen AOW-uitkering kan dan wordenverwerkt in een hogere AOW-uitkering vanaf het moment dat men ervoor kiestom met pensioen te gaan.

Tot slot wil D66 ouderen met een hoog aanvullend pensioen latenmeebetalen aan de AOW-premie. Steeds meer mensen beschikken over een hoogaanvullend pensioen, dat zij mede hebben kunnen opbouwen dankzij gunstigefiscale regelingen. Ook betalen zij relatief weinig belasting. Stapsgewijszullen ouderen met een hoog aanvullend pensioen AOW-premie moeten gaanbetalen.

We beseffen dat deze stap door sommigen als onrechtvaardig zal wordengezien. Maar daar staat tegenover dat de huidige situatie, waarin mensenmet een uitstekend inkomen plotseling geen premie meer hoeven te betalen,uitsluitend omdat ze een bepaalde leeftijd bereiken, ook niet meer van dezetijd is. D66 vindt dat iedereen die financieel kan bijdragen aan het behoudvan een goed pensioenstelsel dat zou moeten doen.

Het sociaal-economisch beleid, ook als het gaat om de pensioenen, moetwat D66 betreft gericht zijn op houdbaarheid van het stelsel. Niet opvermeende electorale winst op de korte termijn. Dat geeft voor ons dedoorslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden