Het zelfbeeld terug

De gevolgen van chemotherapie zijn lang zichtbaar. Goed Verzorgd Beter Gevoel helpt met make-upadviezen...

‘Hé, ik ken u, van de pruik! Hoe is het?’ Haarwerker Meta Dieterman groet een vrouw die de ruimte in het VU Medisch Centrum in Amsterdam binnenkomt. Het gaat niet zo goed met haar vandaag, is het antwoord. Vermoeid laat de vrouw zich op een stoel zakken. Achter haar komen steeds meer dames binnen.

Oudere vrouwen, jonge vrouwen, hip gekleed of in een gemakkelijke broek, het zijn heel verschillende types die op een donderdag in juni naar de workshop uiterlijke verzorging komen. Ze hebben maar één ding gemeen: allemaal lijden ze aan kanker. Vandaag zullen schoonheidsprofessionals hen uitleggen hoe ze zichzelf een mooi verzorgd uiterlijk kunnen aanmeten.

Een goed verzorgd uiterlijk kan helpen om weer deel te nemen aan het sociale leven, zegt Corry Mietus, teamleider van de dagbehandeling van het VUMC. Daarom is het volgens haar belangrijk aandacht te besteden aan het uiterlijk. Kanker ontneemt iemand meer dan zijn gezondheid. Het ontneemt je ook je zelfbeeld. ‘Die vrouwen kijken in de spiegel en zien iemand zonder wenkbrauwen, zonder haar. Ze zien iemand anders.’

Om kankerpatiënten te helpen omgaan met hun veranderde uiterlijk, geeft de stichting Goed Verzorgd, Beter Gevoel workshops in ziekenhuizen door heel Nederland. Speciaal getrainde schoonheidsspecialisten, visagisten en haarwerkers geven in een sessie van twee uur advies over huidverzorging, make-up en pruiken. Iedereen is welkom, in de praktijk trekt het voornamelijk vrouwen.

Zoals de negen dames van vandaag. Sommigen kennen elkaar van de dagbehandeling, anderen zijn op dit moment opgenomen in het ziekenhuis. Op de tafels staan een spiegel en uitgestalde producten. Make-up removers, watjes, foundation en oogschaduw. Alle producten die op de tafels staan, zijn gedoneerd door de cosmetische industrie, en daarom kunnen er verschillen zijn, legt visagiste Renske van Gunst uit. Samen met voormalig schoonheidsspecialiste Karin Venne geeft zij de workshop. ‘Alle producten van vandaag mag u meenemen. Houdt ze voor uzelf: vanwege de hygiëne is het belangrijk om gebruikte spullen niet te delen.’ Chemotherapie tast de weerstand aan, waardoor hygiëne van extra belang is.

De vrouwen volgen een 12-stappenplan. Eerst reinigen en verzorgen, dan camoufleren en opmaken. Niet anders dan voor gezonde mensen, behalve dan dat rekening wordt gehouden met de veranderingen die het lichaam ondergaat, met name door chemokuren. In veel gevallen valt het haar uit, net als de wimpers en wenkbrauwen. De huid verandert van structuur, en kan ineens extreem droog worden. Nagels worden broos, traanklieren kunnen geïrriteerd raken. Binnen een paar dagen na een chemokuur kan iemand opknappen, maar de uiterlijke gevolgen zorgen er voor dat een patiënt er nog tijden slecht uit kan zien. Slim gebruik van make-up en het dragen van een pruik kan veel wegwerken.

De cursus lijkt voor deze groep overbodig, de dames zien er keurig verzorgd uit. Maar ze hebben wel vragen. Vooral over hun pruik (‘Hoe vaak mag je hem eigenlijk wassen?’). De haarwerkster knipt een van haar eigen cliënten nog wat bij, en geeft onderhoudsadvies. Belangrijk, want een pruik is duur en slijt snel. Een pruik van 600 euro kan na een half jaar al slechter worden.

Al snel gaan de kapsels af en worden gezichten gereinigd. En dan, heel even, krijgt kanker een eigen gezicht. Het is bleek en vlak: zonder omlijsting van haar en wenkbrauwen verliest het zijn uitdrukkingskracht. Van Gunst probeert er niet te veel bij stil te staan dat het voor sommigen van haar cursisten slecht afloopt. Het woord kanker komt tijdens de workshop niet een keer uit haar mond. ‘Ik heb wel basiskennis over de ziekte, maar ik wil er niet de nadruk op leggen. Die mensen hebben al zoveel ellende te verwerken, wat heeft het voor zin als ik ook nog ga staan huilen?’ Ze wil vrouwen met de cursus weer het gevoel geven dat ze vrouw zijn. ‘Het tast toch je zelfvertrouwen aan als je verandert. Ik wil ze laten zien dat ze er nog mogen zijn.’

En dus wordt er foundation gesmeerd, worden wenkbrauwen getekend en slimme eyelinertrucs gedemonstreerd. Aan het einde van het twaalfstappenplan kijken de vrouwen naar zichzelf, en naar elkaar. ‘U ziet er beter uit dan vanmorgen’, zegt iemand tegen haar buurvrouw. ‘Nou, dank u wel.’

Niet alle tips zijn nieuw, en niet alle gedoneerde spullen zijn bruikbaar, zeggen een paar deelneemsters achteraf. ‘Maar je steekt er altijd wel iets van op, en het is vooral leuk. Kan je ook eens voor iets vrolijks naar het ziekenhuis.’

De vrouw die vanmorgen als eerste binnenkwam, lijkt er met de minuut op vooruit te gaan. Nonchalant achterover leunend, leent ze zich als proefkonijn aan Van Gunst. ‘Is het niet vervelend als ik dit doe?’, vraagt die terwijl ze met een oogpotlood in de weer is. ‘Nee hoor, ik vind het heerlijk. Eigenlijk zonde om hier weer mee in bed te gaan liggen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden