Bericht uitBerlijn

Het virus van de risicomijding zit de Duitsers nu flink in de weg

Wat een voorrecht om in zo’n risicomijdend land te wonen, dacht correspondent Sterre Lindhout een jaar geleden, toen Duitsland minder besmettingen telde dan de rest van Europa. Daar kwam ze op terug.

Fietshelmen, ‘degelijk!’ schreeuwend kinderschoeisel: Duitse ouders doen er alles aan om hun kinderen voor gevaar te behoeden. Beeld DPA
Fietshelmen, ‘degelijk!’ schreeuwend kinderschoeisel: Duitse ouders doen er alles aan om hun kinderen voor gevaar te behoeden.Beeld DPA

Op maandag, als ik rond etenstijd mijn kind ophaal bij oma, zijn we soms getuige van een fenomeen. De buurvrouw komt thuis uit haar werk, op de fiets. Het is dat ik weet dat het de buurvrouw is, anders had ik haar omschreven als een laag voorbijvliegende komeet.

De buurvrouw van mijn schoonmoeder, zo observeerde ik laatst van dichtbij, terwijl ze zichzelf in de portiek aan het uitdoven was, draagt een fietshelm met knipperlichtjes, een geel hesje met reflecterende strepen en lichtgevende enkelbanden. De buurvrouw is geen uitzondering in Duitsland.

Dat komt doordat Duitse automobilisten zich almachtig wanen. Maar het komt vooral doordat Duitsers, zodra ze uit de auto stappen, kampioen zijn in risicomijdend gedrag. De wens om risico’s uit te bannen is doorgedrongen tot in de haarvaten van de samenleving, van politiek tot peuterschool. Het leidt tot praktijken die in beginsel zinvol zijn, zoals fietsen met licht, maar in de uitvoering vaak zo overdreven dat het lachwekkend is. Of razend irritant. Of allebei.

Zoals de kleine metalen bordjes met de tekst ‘Achtung! Kein Winterdienst’, waarvan je er in dit land duizenden (tienduizenden? honderdduizenden?) aantreft. Ze attenderen je erop dat er in geval van gladheid niet wordt geveegd. Handig op een druk begane stoep, maar enigszins bevreemdend aan het einde van een houten steiger die in een Brandenburgs meer steekt. Of zouden daar echt mensen glibberend gaan staan stampvoeten omdat er geen veegwagen voorbijkomt?

De geïnstitutionaliseerde versie van deze levensinstelling is de TÜV, voluit de Technischer Überwachungsverein, de Duitse APK. Maar een TÜV is er niet alleen voor auto’s. ‘TÜV geprüft’ prijkt als aanbeveling ook op kaarsen of luiers.

Tijdens corona is het een voorrecht om in zo’n risicomijdend land te wonen, dacht ik een jaar geleden, toen Duitsland minder besmettingen telde dan de rest van Europa. De afgelopen maanden ben ik op dat idee teruggekomen. Niet geheel toevallig schrijft Die Zeit juist deze week in een commentaar dat het dit ‘TÜV-fetisjisme’ is, het tot in den treure willen controleren en afwegen, dat dit land in tijden van crisis verlamt en oplossingsgericht denken in de weg zit – het is een van de redenen waarom Duitsland nóg langzamer vaccineert dan Nederland.

Maar goed, over politiek en over corona schrijf ik al genoeg op andere plaatsen in de krant. Hier wilde ik het nog even hebben over het ouderschap, want daar heeft het virus van de risicomijding de Duitsers pas echt stevig bij de kladden. Je ziet het aan de fietshelmen, het ‘degelijk!’ schreeuwende leren kinderschoeisel, het dragen van mutsen bij zomerse temperaturen en meer in het algemeen het idee dat een kind bij het minste of geringste een trauma riskeert. Of erger.

Toen er sneeuw lag, hobbelde onze zoon op een ochtend over de binnenplaats. Uit zijn mouwen bungelden zijn wanten aan een koordje. ‘Mag hij dat?’, vroeg een buurvrouw – alweer een. In de veronderstelling dat ze doelde op de blote peuterhandjes in de vrieskou, antwoordde mijn vriend dat ons kind op het moment steevast ‘nein’ roept bij alles wat we ondernemen om zijn leven aangenamer te maken. ‘Nein’, zei ook de buurvrouw, ‘ik bedoel die touwtjes.’ Ze legde uit dat haar kinderen nooit wanten met touwtjes droegen, omdat zichzelf daaraan zouden kunnen ophangen. ‘Hoe dan?’, vroeg mijn vriend beduusd. ‘Aan speeltoestellen’, zei de buurvrouw.

Het risico leek ons verwaarloosbaar klein. Maar zolang het winter is, kijk ik bij het verlaten van een speeltuin toch altijd even of er niet toevallig een peuter is blijven hangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden