Mijn coronajaarJoachim Jumpertz

Het verhaal van een ondernemer die ondanks de pandemie geld wilde verdienen en daarbij verkeerde vrienden maakte

Joachim Jumpertz: ‘Protesteren tegen de corona­maatregelen vond ik geen slecht idee. Het was zomer, de lockdown was  formeel opgeheven .’ Beeld Waldthausen Marlena
Joachim Jumpertz: ‘Protesteren tegen de corona­maatregelen vond ik geen slecht idee. Het was zomer, de lockdown was formeel opgeheven .’Beeld Waldthausen Marlena

Joachim Jumpertz, de baas van een touringcarbedrijf, wilde ondanks de pandemie geld verdienen. Maar de demonstranten die hij naar Berlijn zou vervoeren bleken niet van het frisse soort. 

‘Moeten we in de bus een mondkapje dragen? Wordt dat door de buschauffeur gecontroleerd?’ Die vragen krijgt Joachim Jumpertz deze zomer vaak, zo vaak dat hij achterdochtig wordt. ‘Het was vragen naar de bekende weg, mondkapjes waren al sinds het voorjaar verplicht door de overheid.’

Het is eind juni en de Duitse touringcarondernemer Joachim Jumpertz (59) staat op het punt zijn eerste financiële meevaller van 2020 te incasseren. Honderden mensen melden zich aan voor busritten naar een grote demonstratie tegen de coronamaatregelen op 1 augustus in Berlijn. Ze zullen worden vervoerd door de buschauffeurs van Honk for Hope, een club die Jumpertz tijdens de voorjaarslockdown met een paar collega’s heeft opgericht om op te komen voor de belangen van door de pandemie werkloze touringcarbezitters.

De demonstratie in Berlijn, waar 20 duizend mensen op af komen, markeert met terugwerkende kracht het beginpunt van de radicalisering van het Duitse coronaprotest. Jumpertz, die vlak voor de demonstratie uit de beweging stapt, ondervindt dat persoonlijk. Een voormalig collega maakt hem vanaf het podium zwart, met naam en toenaam, voor een publiek van duizenden mensen. Hij krijgt anonieme dreigtelefoontjes: ‘Vanavond kom ik langs om je kop eraf te hakken, jij vuil links zwijn.’

Mijn coronajaar

Hoe greep corona in op onze levens? Het jaar gevat in twaalf interviews, van de gevallen minister die voor één keer zijn verhaal doet tot de virusjager die het virus net niet ontdekte en van de verhuurder van privéjets (die zijn beste omzet ooit draaide) tot de bestrijder van nepnieuws in Zuid-Soedan.

Het verhaal van Joachim Jumpertz is het verhaal van een ondernemer die ondanks de pandemie geld wilde verdienen en daarbij verkeerde vrienden maakte. Uit onwetendheid, zegt hij zelf. Nu zou hij die zogenaamde vrienden het liefst voor het gerecht slepen.

‘Het jaar 2020 zou een goed jaar worden. Ik had opvallend veel boekingen, de zomer beloofde omzetten van boven de 200 duizend euro per maand. Maar op 17 maart stopte alles. Door corona gold er een Reisebusreiseverbot, een reisverbod voor reisbussen, wie verzint er zo’n woord! In een paar dagen waren alle boekingen geannuleerd, vakantiereizen, voetbalsupporters, personeelsuitjes, schoolreisjes, ook weekenden naar Amsterdam en Scheveningen, alles weg. We horen tot de zwaarst getroffen branches.

‘Ooit had ik dertig bussen, nu nog maar zeven. De rest heb ik de afgelopen jaren verkocht en ingeruild voor busjes met acht zitplaatsen waarmee gehandicapte kinderen naar school worden gereden en zieken naar het revalidatiecentrum. Dat is mijn redding, want al die dingen gaan sinds de zomer gewoon door. Collega’s die alleen touringcars hebben, verdienen helemaal niets.’

Jumpertz is een man die voor een interview met een Nederlandse krant bewust in een ensemble in drie tinten oranje verschijnt, een man die zichzelf omschrijft als een ‘Hallodri’, een woord dat volgens Duden, het Duitse equivalent van de Van Dale, ‘een meestal jonge, onbezorgde, vaak frivole en ietwat onbetrouwbare man’, betekent.

Een hondenman is Jumpertz ook. Als hij de deur naar het woongedeelte van het huis openzet, komt een spierwitte Deense dog tevoorschijn met de afmetingen van een veulen. ‘Ruuuustig, Bodo. Hij is zwaar getraumatiseerd, ik heb hem uit het asiel, maar hij doet niks, hoor.’ Op een stoel ligt Sir Archibald, een stokdove Franse buldog die zo nu en dan een bedwelmende scheet laat in zijn slaap.

Na 17 maart zit Jumpertz wekenlang waar hij nu ook zit. Thuis in Düren, bij Kerkrade de grens over en veertig minuten rijden. Op zijn bureau klatert een fonteintje over een minirotspartij, tegen de wand getuigen multomap-ruggen van drie decennia busreissucces.

‘Er was dit voorjaar geen enkele vorm van hulp voor de touringcarbranche, terwijl we een van de zwaarst getroffen sectoren waren. Onze vakbond deed niets, omdat er regionaal meningsverschillen waren. De luchtvaart stond natuurlijk meteen te huilen. Lufthansa heeft 10 miljard gekregen, 10 miljard! Wij kregen uiteindelijk 170 miljoen euro. Ja dat is iets, maar het is een schijntje.’

In april, terwijl Jumpertz zich thuis zit op te winden, krijgt hij een telefoontje van Alexander Ehrlich, een Oostenrijkse ondernemer die hij via via kent uit het reisbussenwereldje. Of hij zin heeft om woordvoerder te worden van een nieuw op te richten platform, Honk for Hope.

‘Ze dachten aan mij omdat ik een groot netwerk heb, omdat ik een app heb ontwikkeld die busmaatschappijen koppelt aan opdrachtgevers. Ik zei meteen ja. We moeten lawaai maken, zei ik. In mei zijn we onder mijn leiding naar Berlijn gereden, met vijfhonderd bussen. Voor de Brandenburger Tor hebben we een half uur lang staan toeteren. Dat was gaaf, ik kan het niet anders zeggen.’ Ingelijst aan de muur hangen twee foto’s van die dag, waarop Jumpertz en andere chauffeurs baldadig poseren voor hun bussen.

Querdenken 711

Het is collega Ehrlich die in juni contact legt met Querdenken 711, de Duitse broer van het Nederlandse Viruswaanzin. Het idee is simpel: Honk for Hope is op zoek naar meer publiciteit en inkomsten en Querdenken heeft vervoer nodig voor demonstranten om de beweging tot een nationaal succes te maken; de ene hand wast de andere. ‘Ik wist toen niet wie of wat Querdenken überhaupt was’, zegt Jumpertz. ‘Ik had alleen iets op tv gezien over een demonstratie in Stuttgart met een paar honderd mensen.’

‘Protesteren tegen de coronamaatregelen vond ik op dat moment geen slecht idee. Het was zomer, de lockdown was formeel opgeheven, er waren nauwelijks besmettingen, maar nog steeds huurde niemand een bus. Mensen waren bang. Ik dacht: moest het zo drastisch, zijn we het niet aan het overdrijven met dat virus? Maar aan de andere kant zag ik op het nieuws dat de besmettingen in de zomer in andere delen van de wereld weer stegen, dus ik wist toch ook dat het geen onzin was. ’

Voor de grote demonstratie op 1 augustus regelt Jumpertz de logistiek, maakt hij groepen en kanalen aan op Telegram, deelt hij passagiers toe aan de chauffeurs die zich bij Honk for Hope hadden aangesloten. Jumpertz zal twee van zijn bussen inzetten, waarvan hij er een zelf zal rijden. Hij is wel benieuwd naar de demonstratie.

Maar dan komen de vragen over de mondkapjes en wil er een groep Reichsbürger meerijden – Rijksburgers zijn rechtse groepen die geloven in de complottheorie dat Duitsland in het geheim nog altijd door de geallieerden wordt bestuurd. Ze erkennen om die reden de grondwet en het politieke gezag niet. Later zal ook een afdeling van de NPD, een extreemrechtse splinterpartij, openlijk tickets bestellen bij Honk for Hope.

‘Tot dan toe was het voor mij gewoon business, ik ging mensen wegbrengen en daarmee een beetje geld verdienen. Maar de belangstelling van rechts wekte mijn interesse in de politieke ideeën van de Querdenkers. Ik ging googelen en ontdekte dat de naam van de demonstratie in Berlijn, Tag der Freiheit, ontleend was aan een van de nationaalsocialistische films van Leni Riefenstahl. Ik las dat Michael Ballweg, de initiator van Querdenken, contacten in de rechtse scene had en dat er bij regionale demonstraties verboden vlaggen te zien waren geweest.’

Op zijn computer heeft Joachim Jumpertz honderden pdf-documenten met screenshots uit Whatsapp- en vooral Telegramgroepen van Honk for Hope. Het zijn berichten waarin mensen mondkapjes ‘muilkorven’ of ‘mondluiers’ noemen, en waarin reizigers aan elkaar uitleggen dat de chauffeurs een soort gedoogbeleid hanteren: voor de vorm zeggen dat mondkapjes verplicht zijn, maar verder geen controle.

Rijksburgerkwestie

Jumpertz spreekt deze zomer Alexander Ehrlich via Whatsapp rechtstreeks aan op de Rijksburgerkwestie en over de geruchten over verboden vlaggen en symbolen. Getuige de screenshots is het antwoord een lange tirade. ‘Honk for Hope is geen politie, wetgever of overheid’, schrijft Ehrlich. ‘Wat reizigers in hun koffer hebben, weten wij ook niet. En we gaan het ook niet controleren.’ Ehrlich schrijft ook dat hij voor bepaalde ideeën van de Rijksburgers wel begrip heeft. Jumpertz antwoordt: ‘Ik word misselijk en kwaad.’

Dat is het punt waarop Jumpertz besluit Honk for Hope de rug toe te keren.

In Berlijn blijkt dat Alexander Ehrlich niet alleen als chauffeur bij de demonstratie betrokken is, maar ook als redenaar. Hij is het die Jumpertz uitlevert aan de anonieme bedreigers, omdat ‘collega Jumpertz’ volgens Ehrlich heeft gezegd dat iedereen die tegen corona demonstreerde extreemrechts is.

‘Zoiets heb ik nooit gezegd. Ik vind nog steeds dat mensen moeten kunnen demonstreren, zolang ze zich aan de regels houden.’ Jumpertz is niet bang aangelegd, zegt hij over de bedreigingen. ‘Maar dan kijk je toch even wat vaker naar links en naar rechts als je de hond uitlaat.’

Hoeveel de chauffeurs van Honk for Hope aan de demonstraties verdienen is niet bekend, maar waarschijnlijk best wat. Alexander Ehrlich heeft in interviews gezegd dat voor de bewuste demonstratie in Berlijn zesduizend tickets verkocht waren, waarvan de prijzen varieerden tussen 30 en 120 euro. Bij een gemiddelde ticketprijs van 70 euro zouden de chauffeurs 420 duizend euro aan inkomsten hebben voor een demonstratie, zo rekent Die Zeit voor.

Jumpertz probeert Ehrlich en een aantal andere deelnemende touringcarondernemers meteen in augustus aan te klagen, vanwege het niet in acht nemen van de hygiënemaatregelen. Het lokale OM seponeert de aanklacht. ‘Volgens hen was er toen geen sprake van een misdaad.’

Is dat uit rancune tegenover Ehrlich? Voelt hij zich eringeluisd? Jumpertz ontkent. ‘Ik geloof niet in een vooropgezet plan, ik denk dat niemand in het voorjaar dacht dat de ontwikkelingen deze kant op zouden gaan. Maar ik denk wel dat het Ehrlich financieel goed uitkomt.’

‘Ik ben geen gutmensch, echt helemaal niet. Ik heb zoveel ongein uitgehaald in mijn leven. Ik heb vier kinderen bij drie vrouwen. En ik ben ook niet tegen rechts, zolang de grens naar extreemrechts niet wordt overgestoken en dat gebeurt bij die demonstraties wel. Het kan toch niet zo zijn dat we gewoon toekijken hoe dat soort ideeën en types steeds meer toeloop krijgen?’

Jumpertz koopt een tweede simkaart waarmee hij anoniem opnieuw lid wordt van allerlei Honk for Hope-groepen op Telegram. Al het bewijs dat hij daar verzamelt over extreemrechtse sympathieën stuurt hij eind november naar de Binnenlandse Veiligheidsdienst. ‘Ze hebben nog niet geantwoord.’

Nu hij daarmee klaar is, wandelt Jumpertz met zijn honden en overdenkt zijn leven, dagdroomt hij soms over een politieke carrière, al zou hij niet weten bij welke partij. ‘Ik merk dat ik plezier heb als ik me voor iets engageer. Ik zou wel een beweging tegen het coronaprotest willen oprichten.

Maar eerst gaat hij zijn bussen verkopen, tenminste vijf van de zeven. ‘Ik doe het pas als de markt aantrekt, zodat ik er iets voor krijg. Dan koop ik er twee e-bussen voor terug, vanwege het klimaat. Ik ben in mijn zestigste levensjaar en ik ga eindelijk iets maatschappelijks doen.’

De touringcarondernemer Joachim Jumpertz (59) woont in Düren, Duitsland.

Een reconstructie van het jaar waarin alles veranderde

Een nieuw normaal, wankelend beleid en dat ene hamstergebaar: scroll langs de belangrijkste momenten van het afgelopen coronajaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden