InterviewWouke van Scherrenburg

‘Het verhaal gaat dat ik Ernst Hirsch Ballin achtervolgde tot op het herentoilet. Dat klopt niet helemaal’

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter

Wat zijn dit voor vragen? Tien dilemma’s voor journalist Wouke van Scherrenburg, die de nieuwe geschiedenisserie De strijd om het Binnenhof presenteert.

Bellen: met beeld of zonder beeld?

‘Zonder. Op zo’n iPhone zie je er altijd verschrikkelijk uit. Maar ja, jij wilde me graag zien tijdens het interview. Waarom je niet langs mocht komen? Omdat ik heel voorzichtig ben, vanwege corona. Ik ben 74 en zit dus in de risicogroep, net als mijn lief Cees, die 75 is. Ik wil niet dood, ik wil niet naar de intensive care.

‘Een paar weken geleden ben ik bij Op1 geweest, om mijn zevendelige documentaireserie De strijd om het Binnenhof te promoten. Ik heb enorm getwijfeld, want het voelde als Russische roulette: eerst anderhalf uur in de taxi, van Doetinchem naar Amsterdam, dan zo’n talkshowtafel met al die gasten. Uiteindelijk vond ik reclame voor de serie iets belangrijker.’

Thorbecke, Troelstra of Fortuyn?

‘Ze zitten alle drie in mijn serie. Thorbecke is ontzettend belangrijk geweest, met zijn grondwet, maar ik kies Pieter Jelles Troelstra (1860-1930). Hij was de eerste die opkwam voor mensen die niets hadden, de arbeiders, die niet werden gezien door de politieke elite. En hij heeft ervoor gezorgd dat we met z’n allen naar de stembus mogen.’

‘Ga lekker naar huis, koken’: hoogtepunt of dieptepunt van uw carrière?

‘Ah, het beroemde citaat van Pim Fortuyn. Toch wel een hoogtepunt, in die zin dat ik daardoor bij heel veel mensen bekend ben geworden als verslaggever van Den Haag Vandaag, het politieke programma van de NOS. Fortuyn zei het tegen me omdat hij zich ergerde. Ik bleef maar vragen stellen over een debat waaruit hij was weggelopen. Heel even was ik boos, daarna dacht ik: dit is geweldig, de quote van de eeuw.

‘Toen Fortuyn twee maanden later werd vermoord, was zijn achterban boos op mij. Ik was de personificatie van die verschrikkelijke pers. Pim had de pest aan me, dacht zijn achterban. Dat was niet zo: als de camera’s uit waren, ging hij heel normaal met me om. Als ze draaiden, noemde hij me ineens een etter. Het het hoorde bij zijn campagne tegen de media. In die zin was hij een voorloper van Trump, die vaak klaagt over fake news.

Ede of Doetinchem?

‘Doetinchem! Ik woon er al ruim tien jaar. In het centrum nu, vlak bij de Oude IJssel. Je hebt hier alles: een filmhuis, een schouwburg, leuke musea, restaurantjes – geweldig. Van 2010 tot 2017 heb ik een talkshow gepresenteerd in onze schouwburg, met kopstukken uit de landelijke politiek en andere gasten. En ik presenteer elke winter een literaire talkshow in de bibliotheek.

‘Ede, waar ik ben opgegroeid, was benauwend. We waren niet erg religieus, voor Edese begrippen. Maar mijn vader had een bouwbedrijf. Hij wilde niet dat een van ons in opspraak zou raken, dat zou klanten kosten. Er waren veel ge- en verboden. Ik heb altijd iets rebels gehad en liep vaak langs de rand van het ravijn. Ik haalde onschuldig kattekwaad uit, maar dat was tegen de regels. Het gevolg: best veel huisarrest.’

Werkloze moeder of freelancejournalist?

‘Ik ben vroeg getrouwd, op mijn 21ste, en kreeg vroeg kinderen. Thuis zat ik me te vervelen. Al snel had ik freelanceklusjes. Mijn eerste man had er grote moeite mee dat ik regelmatig buiten de deur werkte. Na tien jaar zijn we gescheiden.

‘Bij de Arnhemse Courant was ik de eerste fulltime werkende moeder. Het was veel geregel, met opvang en vriendinnen, maar het lukte. Ik weet nog dat de ene buurvrouw tegen de andere zei: Wouke is zo vaak weg ’s avonds, zit ze soms bij een escortservice?’ Echt waar. Toen heb ik uitgelegd dat ik vaak naar raadsvergaderingen moest.

‘Ik snap best dat vrouwen willen genieten van hun kinderen en kiezen voor een klein baantje. Maar als je huwelijk stukgaat, ben je economisch afhankelijk. Vrouwen moeten beter onderhandelen aan de keukentafel. Dat ik zo hard heb kunnen werken, was mede te danken aan Cees, mijn tweede echtgenoot.’

‘Het grote blonde beest’ of ‘De strenge meesteres der beleefde vasthoudendheid’?

‘Die eerste bijnaam vind ik grappiger. Die is verzonnen door Gerrit Zalm, in Nieuwspoort, toen we lootjes trokken en politici en journalisten gedichten over elkaar maakten. Over mij dichtte hij: ‘Elke dag is het weer feest, als ik word geïnterviewd door Het Grote Blonde Beest.’ Ik moest keihard lachen.

‘Maar ik kies ‘De strenge meesteres der beleefde vasthoudendheid’. Die is van Martin van Amerongen, een ontzettend goede, erudiete journalist. Dat is een mooi compliment. Als je politici interviewt, moet je nooit genoegen nemen met gerepeteerde antwoorden.

‘Het verhaal gaat dat ik Ernst Hirsch Ballin achtervolgde tot op het herentoilet. Dat klopt niet helemaal. Begin jaren negentig was er weer eens gedonder in de CDA-fractie. Na een vergadering glipte iedereen weg via een achterdeur, om de pers te ontlopen. Vlak daarna liepen mijn cameraploeg en ik Hirsch Ballin tegen het lijf, in het Tweede Kamergebouw, en begon ik vragen te stellen. Hij verbleekte en glipte het toilet in. Ik bleef wachten. Toen hij eruit kwam, was hij heel geagiteerd ‘Ik dacht even dat u met me mee zou gaan, het toilet in’, zei hij. Het was exemplarisch voor de verwarring in zijn partij.

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter

De band tussen kabinet en pers: te innig, of niet?

‘Te innig. Ik ben het eens met Pieter Omtzigt (CDA), die dat zei na de toeslagenaffaire. Ik snap dat de meeste journalisten niet direct doorhadden hoe schandelijk die was. Maar het heeft echt te lang geduurd voordat ze beseften: dit kán niet, zo veel ouders die systematisch worden kapotgemaakt door de overheid.

‘Ik bedoel niet dat ik het beter deed, hè. Wat ik bedoel is dat bestuurders de laatste jaren te veel bezig zijn met het veiligstellen van hun plekje en vergeten waarom ze daar zitten: om zorg voor ons te dragen. Veel mensen voelen zich in de steek gelaten.

‘Ik maak me er zorgen over dat populisten de overhand krijgen. Dat kan gebeuren als iemand zich als verlosser opwerpt, zoals Fortuyn. Ik ben me dood geschrokken hoeveel mensen op Thierry Baudet wilden stemmen, tot hij zichzelf ontmaskerde. Maar wat gebeurt er als nog meer mensen werkloos worden door corona?

‘Wat we nodig hebben zijn veel meer kritische Kamerleden en een heel waakzame pers, die de macht beter controleren. En journalisten moeten niet meer zo achter politici als Baudet aan lopen. Als je ze al interviewt, wees dan kritischer dan ik nu vaak zie. Sinds Fortuyn zijn journalisten bang dat ze iets over het hoofd zien, of dat ze te politiek correct zijn. Stop daarmee, angst is een slechte raadgever.’

Te vroeg gestopt of op tijd gestopt met Den Haag Vandaag?

‘Achteraf had ik in 2004 eigenlijk moeten zeggen: jongens, ik neem een sabbatical. Maar zoiets bestond niet. Een burn-out ook niet. Ik wist niet wat me overkwam: ineens kostte alles zo veel moeite.

‘Er kwam veel bij elkaar: die verschrikkelijke moord op Fortuyn, in mei 2002, daarna moest ik drie weken onderduiken op een camping. Dat alles heeft er meer ingehakt dan ik in het begin besefte. En mijn werk was niet meer leuk. Ik stond alleen maar verslag te doen van ruzie en ellende bij de Lijst Pim Fortuyn. Dat ging ten koste van iets dat veel belangrijker was: debatten over de Betuwelijn, een idioot, geldverslindend project.

‘Aanvankelijk miste ik de politiek vreselijk. Na een jaar ontdekte ik dat er buiten die Haagse tunnel nog een superinteressante wereld is. Ik heb veel leuke dingen gedaan, zoals mijn talkshows. En op Twitter kan ik mijn mening kwijt, als ik dat wil.’

Een tweede huis in Zuid-Frankrijk of op pad met de camper?

‘De camper! Dat tweede huis was zeventien jaar lang fijn en leuk, tot ik dacht: nu heb ik het wel gezien, die omgeving van de Vallée du Tarn. Twee dagen stilzitten lukt net, daarna moet ik iets doen. Die camper is een uitkomst. Cees en ik gaan er geregeld op uit. Onze laatste grote reis was naar het vasteland van Griekenland, door onder meer Slovenië en Servië. Je hebt altijd je bed bij je, en een fles wijn. Echt fantastisch.’

Tweede Kamerlid voor D66, of niet?

‘Ik ben in 2009 benaderd door D66, of ik op de lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen wilde. Eerst dacht ik: wat een eer, wat leuk! Maar thuis begon iedereen te steigeren: dat ik niet goed snik was. Vrienden raadden het af. Toen dacht ik: ze hebben gelijk. Misschien zouden de leden me sowieso hebben weggestemd, die gaan erover. Het zou een ramp zijn geworden, voor mij en D66. Ik heb niets met fractiediscipline en ben te uitgesproken.

‘Of ik zou willen terugkeren als verslaggever op het Binnenhof? Nee. Het was heerlijk daar te zijn, voor deze serie. Ik heb nog energie genoeg. Maar ik moet er niet aan denken weer zo hard te werken en alles nauwgezet te volgen. Dat harnas trek ik niet meer aan.’

De strijd om het Binnenhof (NTR) is tot en met 19 februari elke vrijdag te zien op NPO 2, om 22.20 uur.

CV Wouke van Scherrenburg

1946Geboren op 16 september in Ede

1977 In vaste dienst bij de Arnhemse Courant

1979 Overstap naar De Gelderlander

1987Haags verslaggever VNU-dagbladen

1989-2004Presentator en verslaggever Den Haag Vandaag

2003Verslaggever Sinterklaasjournaal

2006Boek Vrouwen op het Binnenhof

2007 Mannen op het Binnenhof

2010Presentator Het gesprek

2013Deelnemer De Slimste Mens

2021 Presentator De strijd om het Binnenhof

Wouke van Scherrenburg is getrouwd en heeft twee dochters, een zoon en twee kleinkinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden