Het moorddadige plan van de neef en de oom

Vijftien jaar geleden brak brand uit in de flat van Ramzi Yousef in Manilla. De grootste terreurdaad ooit werd daardoor niet uitgevoerd....

Het hoofd van het FBI-bureau in New York noemde Ramzi Ahmed Yousef ooit ‘laf uitschot’. Tuig van de richel dat, aldus James Kallstrom, in januari 1995 ‘erg dicht bij’ een massaslachting in de lucht was, waarbij 12 Amerikaanse vliegtuigen onderweg naar de VS boven de Stille Oceaan moesten exploderen.

Als het gewaagde Bojinka-plan van Yousef (27) was gelukt, en áls zes jaar later ook ‘11/9’ zou zijn uitgevoerd, zouden een oom en zijn neef de dood van zevenduizend Amerikanen op hun geweten hebben gehad. Twee Pakistanen – Yousefs oom is niemand minder dan Khalid Sheikh Mohammed, de architect van ‘11/9’ – die opgroeiden in Koeweit en de VS wilden laten boeten voor hun gedrag.

‘Bojinka’, dat ‘luide klap’ (Servisch) of ‘gedreun’ (Kroatisch) betekent, is nooit uitgevoerd. In de nacht van 6 januari 1995 gaat er iets mis in Yousefs appartement in de Filipijnse hoofdstad Manilla, waar hij met een handlanger bezig is met het mixen van chemicaliën, waarna er brand uitbreekt. De twee vluchten. In korte tijd staan politie en brandweer op de stoep. In een laptop worden de details gevonden van het omvangrijke plan, dat ook voorzag in een aanslag op de paus tijdens zijn Filipijnse reis.

Bij de Amerikanen staat Yousef dan al bekend als het brein van de eerste aanslag, in 1993, op het World Trade Center in New York. Een paar jaar daarvoor heeft de Pakistaan, die in de jaren tachtig een technische opleiding afrondde in Engeland, zich aangesloten bij de mujahedin in Afghanistan. Daar krijgt hij een uitgebreide explosieventraining.

Rond die tijd, zo blijkt later uit het rapport van de Amerikaanse ‘11-septembercommissie’, hoort zijn oom Mohammed van Yousefs ambitie ooit een aanslag in de VS te plegen. Maar de eerste WTC-aanslag mislukt en Yousef vlucht naar Pakistan. In 1994 vertrekken de twee naar de Filipijnen om ‘Bojinka’ te plannen. Het plan is ingenieus, zeker omdat nog nooit eerder iets dergelijks is uitgevoerd.

Yousef en zijn handlangers zouden op 12 Amerikaanse vluchten, met als eindbestemming de VS, bommen aan boord smokkelen. Op de tussenstops in Azië zouden de terroristen uitstappen waarna de toestellen, met aan boord vierduizend passagiers, in een tijdsbestek van twee dagen boven de Stille Oceaan zouden moeten ontploffen.

Mohammed, door de Amerikanen ‘KSM’ genoemd, zou later verklaren dat hij het plan ‘Bojinka’ noemde, omdat hij het woord had gehoord tijdens zijn bezoeken aan Afghanistan. De inventieve Yousef stond voor de moeilijke taak de explosieven aan boord te krijgen. Van onschuldige spullen stelde hij de bommen samen. Zo diende een digitaal horloge als tijdmechanisme. En een nitroglycerineachtige vloeistof werd verstopt in flessen voor lenzenvloeistof. De batterijen voor de ontsteker verborg hij in de hakken van zijn schoenen.

Om zeker van zijn zaak te zijn, besloot hij de bommen te testen. In een theater in Manilla liet hij een bom achter. Maar de belangrijkste proef was aan boord van vlucht 434 van Philippine Airlines met bestemming Tokio, waarop hij op 11 december een bom verborg in het reddingsvest onder zijn stoel. De ontploffing moest de belangrijkste brandstoftank laten exploderen. Yousef stapte uit op een tussenstop, maar zijn plan mislukte. De explosie doodde een Japanse passagier, maar de piloot wist een noodlanding te maken.

Terug in zijn appartement in Manilla probeerde hij de bommen te perfectioneren. Maar de eerdergenoemde brand op 6 januari, een paar weken voor de aanslagen gepland waren, gooide roet in het eten. In zijn laptop vond de politie ook plannen voor een aanslag met een vliegtuig op het CIA-hoofdkwartier in Langley.

Ruim een maand later, in februari 1995, werd Yousef opgepakt in Pakistan en uitgeleverd aan de VS waar hij in 1996 tot levenslang werd veroordeeld. ‘Leugens en valse verklaringen’, noemde hij het bewijs tegen hem. Zijn oom, die pas in 2003 zou worden opgepakt, liet zich in de jaren daarna inspireren door ‘Bojinka’.

Tijdens een gesprek met Osama bin Laden in Tora Bora stelde ‘KSM’ hem voor strijders een vliegersopleiding te laten volgen om belangrijke gebouwen in de VS aan te vallen. Bin Laden aarzelde, maar stemde in 1999 toch in. Twee jaar later was ‘11/9’ een feit.

Stieven Ramdharie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.