Het luxeprobleem van de grijze golf

Wat ga je doen aan het eind van je carrière? Sommigen wachten dat moment niet af, en gaan al voor hun pensioengerechtigde leeftijd met de vut....

Henk Thomas

WILLEM de Laive (60) is bedrijfsjurist, heeft er bijna 38 jaar werken opzitten, kan over anderhalf jaar op 80 procent van zijn loon de VUT in en over tweeënhalf jaar op 100 procent. Dat laatste doet hij. Zou zijn werkgever hem wegens krapte op de arbeidsmarkt vragen om door te werken, dan zal hij zeggen: je kunt mijn rug op.

'Ik heb genoeg jaren gemaakt en het leven is toch al zo kort. Natuurlijk ga ik, als vutter, niet de hele dag met mijn lummel zitten spelen. Ik ga dan dingen doen die niet hoeven te worden betaald, om in mijn leven structuur en dicipline te houden. Ik zou me bijvoorbeeld kunnen aansluiten bij Het Gilde, waar mensen zitten met bepaalde kennis en die andere mensen van advies dienen. Ik zou als gids wandelingen door de stad willen maken, bomen kappen of privé-chauffeur kunnen spelen.'

De meeste grijzen in de aanrollende golf zullen zich voor het moment van hun VUT- of pensioendatum enerzijds afvragen of ze wel jarenlang thuis de hobby's willen beoefenen, waarnaar ze zo verlangd hebben. Anderzijds doemt tegenwoordig de vraag op of ze nog voltijds of deeltijds willen doorwerken om zichzelf of hun oude baas, danwel een nieuwe, te plezieren.

Rob is 67 jaar, ontvangt pensioen en AOW, en wil niet met zijn naam in de krant want hij klust er voor een cateringbedrijf elke dag enkele uren bij. Zwart. 'Vroeger verdiende ik mijn brood met het opstellen van weersverwachtingen en na mijn 65ste ben ik wat blijven bijverdienen, omdat je nu eenmaal niet de hele dag op een tennisbaan kunt staan.'

Het CBS stuurt per e-mail een tabel van de aantallen mensen, verdeeld in leeftijdscategorieën, die op 31 december 1998 werkten. Het statistiekbureau telde toen 6.261.800 mensen met een betaalde baan (zelfstandigen zijn dus uitgezonderd). In de leeftijd jonger dan 24 verdienden toen 1.011.4000 mensen hun brood bij een werkgever. De meeste werknemers bevinden zich in de categoerie 25 tot en met 35 jaar: 1.836.900 mensen. In de volgende categorieën, die tien jaar omspannen zakken de aantallen geleidelijk met als dieptepunt de groep tussen 55 en 65 jaar: 395.000. Ook de mensen ouder dan 65 jaar, waar het hier om gaat, zijn geteld: 15.200.

Van die 15.200 zijn er 12.500 man, 2.700 vrouw. De meeste ouderen werken in deeltijd (7.700), dan komen de flexwerkers (4.300) en de voltijdwerkers (3.200).

De cijfers zijn verder uitgesplitst naar bedrijfstakken en bedrijfsklasse (soorten bedrijven). Dan valt op dat de meeste werkende ouderen op een stoel of in een auto zitten. Zo is het aantal 65'plussers in de handel 4.100; in de zakelijke dienstverlening 3.000. In de delfstofwinning is het getal 0. Ten slotte werken in de groothandel l2.100 ouderen en in ziekenhuizen 100.

Detail: 600 gepensioneerden werkten eind 1998 door als uitzendkracht, 400 in het onderwijs en 500 bleven openbaar bestuurder: burgemeesters, commissarissen van de koningin en politici in het algemeen kennen soms geen drempel van 65 jaar.

T. Groen van de FNV vertelt dat er op dit moment een enquête onder de FNV-leden wordt gehouden en dat een van de vragen is of de federatie moet vasthouden aan de pensioenleeftijd van 65 jaar. Het standpunt van de ondervraagde leden lijkt te zijn: vasthouden aan de pensioengerechtigde leeftijd en als iemand wil doorwerken, moet dat kunnen. Hij moet dan een nieuw contract sluiten met zijn werkgever. Het loon bij dat nieuwe contract zal lager zijn, want de doorwerker zal met minder genoegen nemen omdat hij toch al pensioen en AOW krijgt. Groen: 'Anders dan de werkgevers zit de FNV dus niet te wachten op een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd.'

J.W. van den Braak van VNO-NCW legt uit dat de meningsverschillen met de vakbonden over doorwerken helemaal niet zo groot zijn. 'We zeggen niet dat de pensioengerechtigde leeftijd omhoog moet naar 67 jaar. We zeggen dat die leeftijd flexibel moet zijn, dus dat iemand moet kunnen kiezen voor 63 jaar. We zeggen ook dat een werknemer moet kunnen doorwerken na zijn pensioen en dat dan een nieuw contract met de werkgevers moet worden gesloten. Zo kan een onderneming iemand parttime in dienst houden, of in andere functie.'

Ook P. Hazenbosch van het vakverbond CNV vindt het prima dat werkgevers, gezien de krapte op de arbeidsmarkt, mensen in staat stellen zo lang door te werken als ze dat willen, desnoods in een andere, minder goed betaalde functie. 'Waarom zou je als werkgever niet proberen talenten zo lang mogelijk in je bedrijf te houden?', vraagt hij zich af.

Erik Rietzchel (64) werkt nog bij het CBS, is econoom en eindredacteur van Financiële Maandstatistiek en andere CBS-publicaties. Hij gaat op 1 september met de VUT, dertien maanden voor zijn pensioen. 'Ik verheug me erop. Mijn besluit om met de VUT te gaan, kwam voor mijn werkgever onverwacht. Hij had gevraagd of ik wilde doorwerken tot mijn pensioen. Ook voor mij kwam mijn besluit onverwacht, want ik had altijd gedacht dat ik dat zou doen, doorwerken tot mijn 65ste.

'Minder cryptisch gezegd: ik zag het even niet zitten. Bij het CBS komt weer een reorganisatie en ik heb er al zoveel meegemaakt. Ik besloot vervroegd uit te treden en was opgelucht toen ik dat besluit had genomen.

'Met de VUT gaan betekent niet dat ik niets meer ga doen. Ik heb al een jaar of tien een avondbaantje bij Haagse hogeschool en heeft economie. Ik blijf dat doen, betaald, hoewel ik dat niet belangrijk vind. Ik vind lesgeven heerlijk. Verder ben ik penningmeester bij het dierenasiel, een flinke job die niet wordt betaald. Ik ben van plan daar twee ochtenden in de week te verschijnen van 9 tot 12 uur. Zo blijf ik onder de mensen.

'Het aantal van 15.200 mensen die na hun 65ste nog werken lijkt me, over heel Nederland gezien, erg weinig als ik zo om me heen kijk. Ik denk, ik zeg dat uitdrukkelijk niet als CBS'er, dat het zwarte en grijze circuit veel groter is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden