Op het tweede gezicht Julian Assange

Het kan niet leuk zijn om Julian Assange te zijn

Olaf Tempelman legt Bekende Buitenlanders op de sofa. Deze week: Julian Assange is de gevangene van Julian Assange.

Beeld Javier Muñoz

Van Jan Mulder is de uitspraak ‘het is leuk om Jan Mulder te zijn’. Het kan niet anders of het is niet leuk om Julian Assange te zijn. U zegt: nogal wiedes, wie zou het wél leuk vinden zeven jaar in een kleine bedompte ruimte te zitten om daarna alsnog te worden gearresteerd door de politie die 2.487 dagen voor de deur heeft gestaan? Officieel zat Assange niet in die Ecuadoraanse ambassade gevangen, hij was er tijdelijk binnengevlucht. Maar reken maar dat zelfs ingezetenen van Indiase en Braziliaanse gevangenissen de afgelopen zeven jaar een leuker leven hadden.

Niemand zit graag vast in een kleine ambassade, maar de eerste zin van dit stuk vloeit voort uit een ander vermoeden: dat het niet leuk is gevangen te zitten in het hoofd van Julian Assange. Je zult immers maar in elk overheidsgebouw, elk ministerie en elk bedrijfspand kwaadaardige krachten aan het werk zien, en in de strijd daartegen in laatste instantie alleen jezelf, je laptop en je kat vertrouwen.

Julian Assange was ’s werelds eerste hacker die uitgroeide tot superster. In de hoogtijdagen van de klokkenluidersite WikiLeaks had hij vele bondgenoten, bewonderaars en beschermheren. Talloze beroemdheden namen het voor hem op. Weinig mensen lukte het daarna zoveel welwillendheid en medestanders te verliezen. De laatsten die met hem braken waren zijn Ecuadoraanse gastheren, die vonden dat hij hun gastvrijheid beschaamde met verbale en fysieke gevechten met ambassadepersoneel, nachtelijk skateboarden en ‘onhygiënische praktijken’. Zij kregen, vonden ze, nogal letterlijk stank voor dank. Toen WikiLeaks ook nog in corrupte zaakjes van de Ecuadoraanse president dook, belde de ambassade de Britse politie, die toch al voor de deur stond.

Vertrouwen

Je kunt beweren dat het Assange zwaar viel die beschermheren en medestanders een greintje méér te vertrouwen dan de Amerikaanse veiligheidsdiensten, de Zweedse justitie of de feeks Hillary Clinton, die mede door WikiLeaks het Witte Huis misliep. Typisch voor Assange is dat hij geen nuances of grijstinten onderscheidt in de vijandige wereld die hem omringt, zoals hij ook nooit op humor is betrapt. Een kwart eeuw terug stond hij voor het eerst wegens digitaal inbreken terecht in zijn geboorteland Australië. Zijn advocaten overtuigden de rechters toen dat ‘anti-sociale neigingen’ van deze jonge hacker voortvloeiden uit zijn jeugd: jarenlang hobbelde hij achter een hippiemoeder aan die constant van partner en woonplaats wisselde. Aan zo’n ‘babyboomopvoeding’ houd je een onvermogen over je te hechten – Assanges lotgenoten bevolken het oeuvre van Michel Houellebecq.

Volgens ex-bewonderaars liet Assange in 2010 een gouden kans schieten op samenwerking met de gevestigde media die WikiLeaks’ onthullingen brachten. Maar hoe kun je samenwerken als je ook kwaliteitskranten ziet als speelballen van overheden en multinationals, als je vermoedt dat je vrienden zich elk moment kunnen laten inkapselen door ‘het systeem’, dat het wemelt van de verraders? Dan kun je beter in je eentje achter de laptop honderd draken tegelijk verslaan.

Overgebleven volgelingen roemen zijn moed en rechtvaardigheidsgevoel, vrienden die vijanden werden zien ongeremd narcisme en zelfoverschatting. Typerend blijft de mededeling die Australische medewerkers van het Canadese telecombedrijf Nortel in 1991 op hun beeldscherm kregen toen ze door toedoen van de toen 20-jarige hacker hun cursor niet meer konden bewegen: ‘Ik heb het hier even overgenomen.’ Die overname was nódig, zei Assange later tegen de Australische rechter, en hij lachte er niet bij.

De vorige aflevering van Op het Tweede Gezicht ging over acteur Volodymyr Zelensky die bijna president van Oekraïne is.

Theresa May lag ook al op de sofa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden