Interview

'Het is pure machtswellust geweest'

Zes vrouwen eisen vandaag in een kort geding tegen de rooms-katholieke kerk dat de sluitingstermijn voor melding van misbruik ongedaan wordt gemaakt.

Beeld Foto Julius Schrank

Conny Smulders (67) uit Tilburg behoort tot de groep misbruik-slachtoffers die zich nog net op tijd vóór 1 juli heeft gemeld bij het katholieke meldpunt. 'Ik heb die tijdsdruk gevoeld, en dat zou niet mogen in zo'n gevoelige kwestie', zegt Smulders. 'Er is echt moed voor nodig om met zoiets naar buiten te komen. Decennialang heb ik erover gezwegen, het weggestopt.'


Enkele vrouwen die niet op tijd waren hebben samen met het Vrouwenplatform Kerkelijk Kindermisbruik (VPKK) een kort geding aangespannen tegen de kerk. Ze eisen vandaag voor de rechtbank in Utrecht dat de sluitingstermijn ongedaan wordt gemaakt, waardoor ze de tijd krijgen alsnog hun klacht in te dienen.


Ook Smulders breekt een lans voor het opheffen van de einddatum die de kerk heeft vastgesteld. 'Het is niet aan de kerk om te bepalen: uw tijd is voorbij, zand erover.'

Wat is u overkomen?

'Toen ik acht jaar was, ben ik op kostschool gegaan. Ik ging naar het pensionaat Sint Josefzorg in Berkel-Enschot, van de zusters van het Heilig Hart. Je zat intern en sliep in een grote slaapzaal. Eén keer in de drie weken mochten je ouders langskomen. Dat was het dan. Je zat in een groep, maar ik voelde me zo eenzaam .


'De mishandelingen en kwellingen begonnen bijna meteen. Als je je eten niet op had, moest je net zo lang blijven zitten tot je het op had. Braakte je het uit, dan werd het teruggestopt in je mond. Een non pakte een lepel, schepte het op en stak hem in je mond.


'Op de slaapzaal mocht je niet praten. Als je dat wel deed, kon je duizend keer schrijven: ik mag niet praten in de slaapzaal. Als je in bed had geplast, moest je op je knieën op de grond je natte onderbroekje omhoog houden, net zo lang tot dat droog was. Iedereen kon je dan zien, het was zo vernederend. Ik weet nog dat ik al blij was als ik dichtbij de verwarming zat, want dan droogde het sneller.


'Ik was een keer op mijn stuitje gevallen en kon bijna niet lopen. Toen ik 's ochtends heel moeilijk uit mijn bed was gekomen, moest ik de hele dag met een bord voor en achter mijn rug lopen: ik ben een luilak.


'De meeste nonnen deden dat soort dingen. Waarom? Dat is een goeie vraag. Ik denk dat het pure machtswellust is geweest. We waren kinderen van 6 tot 12 jaar. We moesten twee keer per dag naar de kerk. Dan kreeg je een mutsje op. Als je dat kwijt was, kon je de hele mis tien keer overschrijven in een donker lokaal, met maar één klein lampje. Ik werd een heel angstig kind.


'Thuis kon je er niks over vertellen. Het werd toch niet geloofd. Dat doen de nonnen niet. De zusters van liefde? Nou, ik noemde ze de krengen van barmhartigheid.'

U bent ook seksueel misbruikt?

'We gingen eens per week onder de douche. Er waren vier douches en vier nonnen. Dan stonden we in onze onderbroekjes te wachten tot we aan de beurt waren. Er was één non die me altijd heel hard aanpakte. Ze kneep in mijn schaamlippen en ging met haar vinger in mijn vagina. Daar moet het ook schoon, zei ze dan. Ik voel het soms nog.


'Ik weet niet of ik de enige was. Over dat soort dingen werd niet gepraat. Deed die non het om me te kwellen of was het seksuele lust? Ik weet het niet. Achteraf dacht ik: ze was gewoon gefrustreerd. Ze is later ook uitgetreden. Ik heb haar nooit meer gezien. Ze is inmiddels overleden.


'Toen de school werd opgeheven, ging ik naar de kostschool van de Franciscanessen in Dongen. Ook daar waren de douchemomenten niet fijn. Ik was toen 11 en kreeg al borstjes en schaamhaar. Dan liep zo'n non zomaar binnen, want de deur mocht niet op slot, en betastte mijn borsten. Ik kroop naar het uiterste hoekje, maar je kon geen kant op in zo'n klein hokje.


'De directrice van het pensionaat heeft nog een briefje aan mijn ouders geschreven. Dat vond ik enkele jaren geleden in de kluis van mijn moeder, die net was overleden. Op 1 juli 1958 schreef het hoofd van de school dat aan ieder mensenwerk fouten kleven en dat ook de nonnen wel eens fouten hebben gemaakt. Ze bood daarvoor haar verontschuldigingen aan en sprak de hoop uit dat wij kinderen daarvan geen nadelige gevolgen in ons leven zouden ondervinden.


' Het was een soort spijtbrief. Dan denk ik: de schoolleiding moet toch geweten hebben wat er speelde. Mijn ouders hebben daarover nooit gesproken met mij. Maar mijn moeder heeft de brief wel bewaard. Je kunt het je nu niet meer voorstellen. Maar er werd in die tijd gewoon niet gesproken over dit soort zaken. Ik heb het later een keer aan mijn broer verteld. Die zei: ik heb altijd geweten dat er iets speelde, maar niet wat. Mijn twee zussen heb ik het nooit verteld. Die hebben ook op het pensionaat gezeten. Maar zij hebben het weggestopt. Ze willen er niets mee te maken hebben.'

Wat heeft dat met u gedaan?

'Het heeft mijn hele leven bepaald. Ik heb nooit een vaste relatie durven aangaan. Zodra het te intiem werd, haakte ik af. Ik ben in de zorg terechtgekomen. Ik werk nu met kinderen met een beperking. Als er een kleintje huilt, zeggen collega's: laat hem maar huilen, het is flauwekul. Maar ik ga er meteen op af. Ik wil niet dat die kinderen overkomt wat mij is overkomen.'

Kardinaal Eijk zei over de sluitingstermijn: eens moet de bel luiden voor de laatste ronde. Wat vindt u daarvan?

'De kerk voelt niet aan hoe moeilijk dit is, vooral voor vrouwen. Het zijn allemaal mensen van mijn leeftijd of ouder, die het decennialang verdrongen hebben. Dat onderzoek van Deetman ging vooral over mannen. Het misbruik van vrouwen is altijd een ondergeschoven kindje geweest. Vrouwen hebben meer tijd nodig, en die tijd moeten ze ook krijgen.'


Al 1.800 klachten

Bij het Meldpunt seksueel misbruik RKK zijn de afgelopen vier jaar tot aan de sluitingsdag (1 juli) 3.450 meldingen binnengekomen. Daarvan zijn er 1.800 omgezet in een formele klacht: viervijfde mannen, eenvijfde vrouwen. De kerk heeft tot dusver 13 miljoen euro schadevergoeding uitgekeerd aan ruim 450 slachtoffers. De juridisch adviseur van Conny Smulders heeft op de website van Klokk, de koepel van slachtofferorganisaties, een oproep tot 'steunbewijs' geplaatst. Ze zoekt andere vrouwen die ervaringen hebben met 'zuster A.' op Sint Jozefzorg. Het is niet bekend of iemand heeft gereageerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.