Column Toine Heijmans

Het ijselijkst zijn de vragen waarop nooit een antwoord komt

Volkskrantverslaggever Toine Heijmans neemt afscheid van zijn vader die aan alzheimer leed.

De vader van verslaggever Toine Heijmans. Beeld Toine Heijmans

De dag dat mijn vader zijn vader begraaft, zegt hij niks. Hij is alleen en vecht met zichzelf, blijft als laatste bij de grafkuil staan en aarzelt. Zijn zoon kijkt om en ziet hem een pakje sigaretten in die kuil gooien. Zijn zoon heeft nooit gevraagd waarom, mijn vader heeft het nooit verteld, zo liggen meer vragen al een tijd te wachten – niemand die ze opraapt.

Mijn vader is gevlogen. Hij was alleen, het raam stond open in zijn studentenkamer, traag beweegt de vitrage. Zijn zoon rijdt hard, die 125 kilometer, maar niet hard genoeg. Het is koud, in zijn studentenkamer. Het ijselijkst zijn de vragen waarop nooit een antwoord komt.

Met mijn vader is niks mis, mijn vader is alleen maar dood. Er is weinig meer te vertellen, al vallen nu wel een paar onbekende notitieboekjes uit mijn vaders bureau, bladeren van zijn lievelingsbomen, gedichten die ooit een bundel moesten worden, onafgemaakte dingen. Mijn vader bedacht het woord ‘vennenspiegels’, om wat te noemen. Een hoofd vol woorden die er spaarzaam uitkwamen.

Zijn zoon schroeft de deksel op de lijkkist van duurzaam ­populierenhout, het lichaam past er maar net in – dat was een goede grap geweest van mijn vader: te lang zijn voor de lijkkist. ­Helaas past hij precies.

Zijn zoons aan die kist, zijn kleindochter, zijn wandelvriend. Zijn broers aan die kist, samen, dat heeft mijn vader toch prima voor elkaar. Sinds dr. Alzheimer is vertrokken, zijn er ineens weer dingen die lukken. Een heldere winterzon. Mensen die mooie dingen zeggen. Die hun ruzies overbruggen.

De vader van mijn vader rookte Caballero zonder filter; ook hij was een lange, taaie man, steil van rug, maar taaier dan mijn vader. Langzaam ontdooien de generaties. De longkanker haalde mijn vaders vader in – vandaar die sigaretten in het graf. Erover praten was beter geweest.

Als je moet kiezen, zegt de jongste zoon van zijn zoon, wil je dan weten wanneer je doodgaat, of hoe?

‘Je moet kiezen.’

Liever hoe.

Ja, dat vindt de jongste zoon dus ook, die heeft gezien wat de dr. aanricht, die kent nu ook de onbegrijpelijkheid van het bestaan.

Dr. Alzheimer haalt heel slim meer dan alleen het leven van zijn slachtoffers overhoop. Hij is een makelaar in onbegrip.

Mijn vader vertelde zijn zoon weleens over een graf bij een boom met woeste takken, zodat hij na de dood het leven nog even kon dienen. Later begreep hij dat het onzin was: een graf verlengt het leven niet. Natuurlijk heeft het leven nut, maar dat het stopt staat vast. Je kunt alleen maar hopen dat het een beetje netjes gebeurt.

Een roestvrijstalen klep schuift open, de oven zelf onzichtbaar, de lijkkist schuift naar binnen met waarschijnlijk het lichaam van mijn vader erin. Er kan een klap komen, zegt de man die de oven bedient, en mensen heeft zien schrikken, maar de klap blijft uit.

Met mijn vader was niks mis.

Hij is gewoon gevlogen.

Fin.

Toine Heijmans schreef  voor de Volkskrant wekelijks over zijn vader die alzheimer had. De column van vorige week kunt u hier teruglezen.

‘Als je geheugen het niet meer doet, ben je weg’, dacht thrillerschrijfster Nicci Gerard, tot haar vader alzheimer kreeg
Ook de vader van thrillerschrijfster Nicci Gerard (van Nicci French) had Alzeheimer. Het is uit schuldgevoel dat ze een boek schreef over haar dementerende vader. Ze had hem verwaarloosd toen hij in het ziekenhuis lag. Te lang, naar later bleek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.