Op het tweede gezichtAung San Suu Kyi

Het gezichtsverlies van Aung San Suu Kyi blijkt één groot misverstand

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: als een wereldwijde heldin zo diep valt als Aung San Suu Kyi van Myanmar, moet er sprake zijn geweest van een misverstand.

Beeld Javier Muñoz

Wat het eigen land, de eigen natie of het eigen taal- en cultuurgebied vindt, ervaren politici gemiddeld als tweehonderd keer zo belangrijk als het oordeel van de buitenwereld die nergens iets van snapt: dat is een wet die zich bijna kan meten met die van de zwaartekracht. Hoe erg oud-Sovjetleider Michail Gorbatsjov heeft geleden onder het feit dat ze hem overal ter wereld adoreerden behálve in Rusland, leren we niet uit zijn memoires, maar veruit de meeste politici worden liever thuis geadoreerd en elders verguisd. 

Aung San Suu Kyi, staatsraad van Myanmar, voor haar aanhangers simpelweg Daw, ‘de Dame’, had in de onwetende buitenwereld de status van levend icoon, maar betoonde zich een politicus uit Myanmar. Sinds de verdrijving van de Rohingya telt dit land nog ongeveer 53 miljoen inwoners. Vermenigvuldig die met tweehonderd en je weet dat ze zwaarder tellen dan 7,7 miljard anderen.

Het probleem van deze staatsraad is dat de wereld juist van háár iets anders had verwacht. Pop- en filmsterren die in haar decennia van huisarrest voor haar vrijlating ijverden, wisten dat zij haar liefde over 7,7 miljard wereldbewoners zou gaan verdelen, in plaats van een etnische zuivering ‘in het nationaal belang’ van Myanmar goed te keuren. Honderden vredes- en mensenrechtenprijzen kreeg ze, tientallen werden haar de laatste jaren afgenomen. Had het reglementair gekund, dan was ze haar Nobelprijs ook kwijt geweest. Bono van U2 ging waar hij kon met haar op de foto – nu zegt hij dat hij ‘misselijk’ wordt van haar beeltenis.

Misverstand

Als een object van wereldwijde verering een object van wereldwijde verguizing wordt, moet ergens sprake zijn geweest van een misverstand, en precies dat stellen biografen van Daw Aung San Suu Kyi. Niet de Dame is veranderd, zeggen zij. Iedereen had kunnen weten dat ‘het volk’ van Myanmar belangrijker voor haar was dan Bono, George Clooney en Julia Roberts samen. Zij kon er niets aan doen dat MTV en Hollywood hun behoefte aan helden op haar projecteerden, dat helden tegenwoordig als merken in de markt worden gezet en dat haar politieke strijd uitzonderlijk geschikt was voor een visueel tijdperk: een frêle, mooie, wijze vrouw neemt het in haar eentje op tegen lelijke, dikke, meedogenloze generaals – visueel was het ideaal.

 Eén zinnetje hoorde je niet in spotjes op MTV en VH1: ‘Ze wil de politieke macht in Myanmar.’ Toch heeft ze nooit anders beweerd of gesuggereerd. Neem alleen al het feit dat ze bereid was tot al die jaren huisarrest. Het getuigde van moed en volharding, maar wel moed en volharding in een strijd tégen politieke opponenten, niet vóór een betere wereld. Het politieke was belangrijker dan het persoonlijke. Ze was tragisch afwezig bij het sterfbed van haar man, de Britse tibetoloog Michael Aris: was ze naar Londen gevlogen, dan hadden de vijandelijke generaals haar niet meer binnengelaten in Myanmar.

Aris, in 1999 gestorven op 53-jarige leeftijd, begreep de keuze van zijn vrouw. Híj kende Oost-Azië. Myanmar is een van die etnisch o zo complexe staten die door een nationalistische strijdmacht werden gesticht en door een nationalistisch leger bij elkaar worden gehouden. De aartsvader van deze staat was dezelfde als die van het leger: generaal-majoor Aung San. In 1947 werd hij vermoord door vijanden, maar hij liet Myanmar een dochter na die vele malen beroemder zou worden dan hij. Dat die dochter het leger van Myanmar voor het Internationaal Strafhof in Den Haag niet zou afvallen, hadden haar biografen voorzien. Hadden ze vijf jaar geleden voorspeld dat Aung San Suu Kyi in december 2019 in Den Haag zou verschijnen om het leger van Myanmar te verdedigen, dan waren ze door Bono terechtgewezen.

Meer Op het Tweede Gezicht

Aung San Suu Kyi was jarenlang een wereldwijd icoon en werd in 1991 bekroond met de Nobelprijs voor de Vrede. Greta Thunberg, boegbeeld van de klimaatbeweging, is een icoon van onze tijd. Afgelopen jaar was zij de gedoodverfde kandidaat voor de Nobelprijs. Ze kreeg die (nog) niet, maar ze mocht al wel een keer plaatsnemen op de sofa van Op het Tweede Gezicht.

Op het Tweede Gezicht besteedt ook aandacht aan mannen die nooit de Nobelprijs voor de Vrede zullen krijgen. De allereerste aflevering ging over Boris Johnson, inmiddels heer en meester van het Verenigd Koninkrijk. Alleen als er een Nobelprijs voor de Brexit in het leven wordt geroepen, is hij een kansrijke kandidaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden