Het Eeuwige Leven Jack Patijn (1939-2019)

Het eeuwige leven: Jack Patijn (1939-2019), ‘De heer van stand’ die actievoerders aansprak

Jack Patijn gold als de ideale burgemeester. Politiek werd hem en zijn broers Schelto en Michiel met de paplepel ingegoten.

Jack Patijn Beeld Wikipedia

Zijn broer Michiel Patijn herinnerde hem als de jonge burgemeester van Dodewaard die zich door een mêlee van demonstranten naar de barricaden rond de kerncentrale begaf. ‘Hij zette zich neer op een krukje en ging het gesprek aan over hoe het nu verder moest. Later werd de bezetting vreedzaam opgegeven. De foto met het krukje haalde de landelijke pers.’

Zijn vrouw Therees Moes zag dat hij de actievoerders uitnodigde in zijn achtertuin. ‘Daar vonden felle discussies plaats over de afvalproblematiek. Hij kreeg eind jaren zeventig veel lof voor zijn verzoenende rol in de strijd rond Dodewaard.’

Toen Jack Patijn in 1980 werd benoemd tot burgemeester van Doesburg, riepen actievoerders dat commissaris van de koningin Molly Geertsema hem had weggepromoveerd. ‘Dat was beslist niet waar’, zegt Moes. In zijn afscheidsspeech in september 1980 waarschuwde hij wel dat Dodewaard geen slagveld zou mogen worden ‘van het nationale gevecht tegen kernenergie’.

Hij zou daarna elf jaar burgemeester zijn van Doesburg en vervolgens nog dertien jaar van Naarden. In 2004 ging hij met pensioen. Hij speelde klarinet, las veel en liep in een loden jas met zijn hond door het bos. Een heer van stand, aldus zijn broer. Hij overleed onverwacht op 13 juli in Baarn, waar hij dit voorjaar met zijn vrouw was gaan wonen. Vermoedelijk aan de gevolgen van een hartstilstand.

Jack Patijn was een telg uit een Haags patriciërsgeslacht. Hij was de derde zoon in het gezin van zes kinderen van Conny Patijn (kamerlid, hoogleraar en kamerheer van koningin Juliana) en jonkvrouw van Citters (emancipatievoorvechter en mede-oprichter van verschillende Montessorischolen).

Van de zes kinderen zouden de vijf jongens allemaal studeren in Utrecht. De oudste, Rudolf, werd een hoge ambtenaar, de tweede, Schelto, commissaris van de koningin in Zuid-Holland en burgemeester van Amsterdam en de vierde, Michiel, Kamerlid en staatssecretaris voor Europese Zaken in het kabinet Kok.

Jack, de derde, was als tiener met zijn bebopkapsel ‘een snelle jongen’. Maar als rechtenstudent in Utrecht werd hij in de woorden van zijn broer ‘deftiger’. Hij ging langzamer en bedachtzamer spreken, zonder zijn fijnzinnige humor te verliezen. Zijn vrouw zegt dat Jack in vergelijking tot zijn broers ‘een wat filosofisch ingestelde, rustige man’ was.

Net als zijn vader en broers zijn opa had nog voor de liberalen in de Tweede Kamer gezeten − was hij na de oorlog lid geworden van de ‘doorbraakpartij’ PvdA. Hij werkte eerst op de gemeentesecretarie van Arnhem en werd daarna plaatsvervangend secretaris van de raad van advies voor de ruimtelijke ordening. In die functie reisde hij als toegevoegd secretaris veel samen met prins Claus, die na zijn huwelijk met Beatrix Nederland beter moest leren kennen.

In 1972 werd hij benoemd tot burgemeester van Dodewaard, een dorpje van 4.000 inwoners in de Betuwe. Ondanks de beslommeringen rond de kerncentrale, nadat de Britten weigerden nog langer het afval af te nemen, genoot hij van het ambt. ‘Het was een heerlijke tijd’, zegt Moes, met wie hij in 1966 trouwde en drie kinderen kreeg. In 1980 wilde hij een nieuwe uitdaging en werd burgemeester van het drie keer zo grote Doesburg, dat ook nog eens een artikel-12-gemeente was. Het betekende dat het onder curatele stond van het rijk vanwege een financieel tekort. In 1991 werd hij overgeplaatst naar Naarden. Die plaats ontwikkelde zich tot een culturele hotspot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden