Het botert niet tussen justitie en inlichtingendienst

AIVD deelt geen geheimen Op papier is het simpel: de AIVD levert informatie over terreurverdachten, justitie vervolgt. Maar de inlichtingendienst blijkt informatie achter te houden ....

'In de naam van Allah de barmhartige en zijn profeet de lachende en de doder. Hier spreekt de Divisie Islamitische Jihad in Nederland en verklaart het volgende. Wij hebben nu een lam ritueel geslacht, en dit zal de straf zijn van een ieder die Allah en zijn profeet beledigt.'

Dit is het begin van een afgeluisterd gesprek tussen drie radicale moslims dat de aanleiding was voor de inval in het Haagse Laakkwartier in de nacht van woensdag 10 november 2004, blijkt uit het dossier van de twee verdachte leden van de zogenoemde Hofstadgroep.

Veertien verdachte moslimterroristen en één AIVD-medewerker die staatsgeheimen aan hen gelekt zou hebben, moeten zich de komende maanden verantwoorden voor de rechter. Te beginnen woensdag, als de zaak begint tegen Mohammed B. de vermoedelijke moordenaar van Theo van Gogh.

Uit het zicht van de camera's die de processen registreren, speelt een conflict. De kwestie draait om de vraag wie de regie heeft bij de opsporing en vervolging van verdachte moslimterroristen. Is dat de inlichtingendienst AIVD of het Openbaar Ministerie?

Op papier is het goed geregeld. De AIVD moet waken over de staatsveiligheid en is daarmee als eerste verantwoordelijk voor het in de gaten houden van radicale moslims. Als op basis van informatie van de inlichtingendienst verdachten kunnen worden aangehouden, is het Openbaar Ministerie verantwoordelijk voor de vervolging. Daarbij zal waar mogelijk gebruik worden gemaakt van bewijsmateriaal van de AIVD .

Tot zover het papier. In de praktijk botert het niet tussen de inlichtingendienst en politie en justitie. De openbaarheid van een strafproces blijkt lastig te combineren met het geheime karakter van de werkzaamheden van de AIVD.

De eerste test komt vandaag in Rotterdam waar de rechtbank een eerste oordeel velt over de zaak van een voormalig AIVD-medewerker die wordt verdacht van het lekken van staatsgeheimen aan vermoedelijke terroristen in Utrecht en leden van de Hofstadgroep. Daarbij gaat het niet om de vraag of de verdachte schuldig is, maar om de vraag of de AIVD de gelekte staatsgeheimen moet openbaren. Iets wat de dienst tot op heden heeft geweigerd.

Woensdag begint in Amsterdam het proces tegen Mohammed B. . Dat hij zal worden veroordeeld, lijkt een formaliteit. De zaak draait vooral om de vraag of Mohammed B. levenslang zal krijgen. En daar komt de AIVD weer in beeld.

Mohammed B. behoorde tot de Hofstadgroep, een groep radicale moslims die al lange tijd door de dienst in de gaten werden gehouden. Dat materiaal, afgetapte telefoongesprekken en observatieverslagen, kan inzicht verschaffen in het motief en de vraag of Mohammed B. echt alleen handelde.

Maar wat blijkt, zo verklaren goed geïnformeerde bronnen, het Openbaar Ministerie in Amsterdam krijgt niet al het materiaal. Waarom wordt niet duidelijk. Zowel de dienst als het Openbaar Ministerie gaan niet in op lopende zaken.

Een soortgelijk probleem speelt in de zaak tegen de dertien leden van de Hofstadgroep die op dit moment vastzitten . Zij moeten op 7 februari verschijnen voor de rechtbank in Den Haag en worden verdacht van samenzwering en het plannen van terroristische acties. Ook in dit dossier doet zich de vraag voor of alles wat de AIVD wist over deze groep wel in het dossier zit. Ook blijft onduidelijk hoe de AIVD al deze kennis heeft vergaard.

Vooral die laatste kwestie is voor het Openbaar Ministerie belangrijk omdat daarmee de betrouwbaarheid en juridische bruikbaarheid van de informatie kan worden getoetst. Dat de AIVD hierover weinig tot geen duidelijkheid verschaft, is de belangrijkste reden voor de groeiende ergernis bij politie en justitie over de dienst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden