Column Sylvia Witteman

Het Bescheurboek is tijdloos maar niet helemaal, ook daarom is het nu zo fijn teruglezen

De ‘Digitale bibliotheek voor de ­Nederlandse letteren’; het is nogal een mondvol, maar tevens een onuitputtelijke bron van beschaafde vreugd. Tijdens het stukslaan van een paar (eigenlijk niet) overgeschoten uurtjes stuitte ik op Het groot bescheurboek een bloemlezing uit de 14 bescheurkalenders die Kees van Kooten en Wim de Bie maakten tussen 1973 en 1986. Bij het verschijnen van de eerste kalender was ik 8, bij de laatste 21: ze vormden het vrolijke ­behang van mijn jeugd.

‘Het komt vaak voor dat men, bij het verschonen van de krant, minutenlang in een stinkende kattenbak staat te lezen’: die observatie is me altijd bijgebleven, want ik lees óók kattenbakken. Of deze: ‘Vaders! Heeft u ook altijd het idee dat het kinderbadje sneller vol is wanneer u met de handdouche zo’n beetje links en rechts heen en weer spuit?’.

Tijdloos, maar dat waren ze niet allemaal, en ook daarom is het nu zo fijn teruglezen: ‘Het verkrachten van nonnen, in de film en op toneel, moet nu maar eens afgelopen zijn’. Of dit jaren 70-dialoogje: ‘En op het andere net? Druk eens even?’ ‘Even kijken. Ja hoor: óók een natuurfilm.’ ‘O God, dan is er vast een gijzeling aan de gang. Zet de radio eens aan?’

Vergeten gadgets zwiepten mijn geheugen binnen: ‘Aan een veter om zijn hals draagt Jurjen overdag een ballpoint, die hij ’s avonds na zevenen vervangt door een kurkentrekker.’ Inderdaad droeg toen vrijwel iedereen een ballpoint aan een leren koordje om zijn nek. Die ballpoint had meestal, om redenen die ik nog steeds niet begrijp, een soort waterhoofd. Het geheel werd beschouwd als de beste uitvinding sinds gesneden brood (hoe hadden we het ooit zónder gedaan?) maar verdween uiteindelijk geruisloos, alsof hij nooit bestaan had.

Iets dergelijks gebeurde trouwens ook, decennia later, met het sleutelkoord.

Dit is ook een mooie: ‘Als je nu, in de sentimentele uurtjes van door dertigers bevolkte feestjes, hoort wie er naar eigen zeggen destijds allemaal met de Beatles zijn meegevaren door de Amsterdamse grachten, dan begrijp je achteraf niet hoe die rondvaartboot dat allemaal heeft gehouden, al die honderden mensen die dan ook nog eens een keer allemaal naast John Lennon zaten!’ Die dertigers zijn de zeventigers van nu, bedacht ik met een rilling van schrik.

‘Als een getrouwd stel bij of met een ander getrouwd stel uit eten gaat zitten ze met zijn vieren zo door elkaar mogelijk’. Ja, dat is nog steeds zo. Met de kennis van nu, zoals dat heet, bevatten die kalenders trouwens nogal wat seksisme. ‘Dames toch, in spijkerbroeken! Erger nog dan veel te veel, is veel te weinig bips!’ Of die over een fictief, paradijselijk land: ‘met zwepen leren ze daar de vrouwen platen terug te doen in hun hoezen’. Ik moest daar erg om lachen, en nog steeds: inderdaad was het toen een onderwerp van felle twist tussen mannen en vrouwen.

De wens om je kinderen een originele naam te geven stamt blijkbaar al uit 1978: ‘De kinderen heten: Semyra, Folita, Olof, Stephanie, Pauline-Carlijn, Sybrand, Gijsbrecht, Fleur, Jennifer, Fonneke en Jorrit. De honden en katten heten: Jan, Klaas, Karel, Piet, Lenie, Anna, Sonja, Hendrik, Arie, Barend, Grietje, Marie, Joop en Frans’.

Grappig: de helft van die kindernamen vinden we inmiddels volkomen normaal.

Je had indertijd gezinnen waar ze netjes elke dag één blaadje van de bescheurkalender scheurden, en waar het streng verboden was om ‘vooruit te lezen’. Dat vond ik altijd een beetje enge mensen.

Ik las hem altijd op de dag dat we hem kregen (met Sinterklaas) achter elkaar uit. Wat was dat heerlijk!

Nee, dat komt nooit meer terug. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden