'Hervormde kerk moet eens op haar gezicht durven gaan'

De hervormde kerk is te bang. Bang om naar buiten te treden, bang om fouten te maken. 'De kerk moet eens op haar gezicht durven gaan....

HENK MULLER

Van onze verslaggever

Henk Müller

DOORN

Een verrassende keuze, omdat de secretaris-generaal meestal uit kerkelijke beleidskringen komt. Hoewel de secretaris-generaal officieel de geestelijk leider van de kerk is, is hij in de praktijk eerder een vergadertijger, die rondjes draait in de vergadercicuits van de top van de kerk. De hervormde kerk, goed voor 2,2 miljoen leden, wil puffend en zuchtend een fusie aangaan met de gereformeerden en luthersen.

Maar dit zogeheten Samen op Weg (SoW)-proces leeft nauwelijks bij de gemeenten, de basis. Het is volgens veel gemeenten een mooi speeltje van de kerkelijke leiding. Of gemeenten werken allang samen met andere kerken, óf ze zijn tegen het opgeven van het hervormde erfgoed die de fusie volgens de felste tegenstander, de bonders, met zich mee zal brengen. De Vaderlandse Kerk, door God aan het Nederlandse volk gegeven, dreigt teloor te gaan, zeggen de bonders. De aanhangers van deze stroming, voluit de gereformdeerde bond in de hervormde kerk, vormen een factor van gewicht. Ze vormen eenkwart van de kerk, zijn goed georganiseerd, kapitaalkrachtig en zelfbewust.

De organisatorische rompslomp van de fusie die na 2000 tot één grote protestantse kerk moet leiden met vijf miljoen gelovigen, lijkt de hervormden soms fataal te worden. Aan Plaisier de lastige taak om een einde te maken aan het binnenkerkelijke navelstaren en het vastlopende SoW vlot te trekken. Want het besef dat kerken in een minderheidspositie zitten, is nog niet tot de toch wat zelfgenoegzame hervormde kerk doorgedrongen, zegt hij.

De hervormde kerk moet wel fuseren wil ze overleven. Hij is als dominee uit de gemeente geplukt voor deze baan en is ook nog eens van huis uit een bonder, dus aanvaardbaar voor de critici van SoW. Kortom, hij zou de ideale persoon zijn om critici de wind uit de zeilen te nemen.

Plaisier: 'Ik zou het een schande vinden als we niet één kerk worden. We zitten theologisch zo dicht tegen elkaar aan en we kunnen het ons ook niet meer permitteren alleen door te gaan. We zijn een minderheid of we het willen of niet. Ik weet wat het is om als christen in een minderheidspositie te zitten. Ik heb als zendingspredikant onder de Toradja's in Indonesië gewerkt voordat ik naar Den Haag kwam. Het zijn onvergelijkbare gebieden, maar ze hebben me doen inzien dat je niet star aan het verleden moet vasthouden.'

Hoewel een secretaris-generaal formeel verantwoordelijk is voor het bewaren en bewaken van de continuïteit van de hervormde kerk meent Plaisier dat de kerk niet aan het verleden kan blijven hangen. Sceptische hervormden wijzen erop dat het juist met de orthodoxe gemeenten van de bonders erg goed gaat. Het geld stroomt binnen en jongeren, al dan niet van EO-snit, blijven komen.

Plaisier: 'Ik vind het een drogreden om te denken dat het goed gaat met de traditionele gemeenten en dat we dus ook een traditionelere koers moeten volgen. Dat is binnenkerkelijk misschien prettig. Maar je bereikt er de mensen niet mee die in de Bijenkorf winkelen en met de Celestijnse belofte onder de arm de winkel verlaten.'

De nieuwe secretaris-generaal is voor deze functie gevraagd. Hij aarzelde, omdat hij geen zin had in het eindeloze vergaderen. Hem is toegezegd dat hij dat niet hoeft te doen. 'De kerk telt vele stromingen en om de lieve vrede te bewaren, zijn we steeds op consensus uit. Maar daardoor zijn we vlees noch vis. Willen we de buitenwereld laten zien wie we zijn, dan moeten we mee discussiëren, laten zien dat we veel te bieden hebben.'

Het gaat wat ver om Plaisier de Felix Rottenberg van de hervormde kerk te noemen, maar duidelijk is dat hij vooral ook is gekozen om de kerk een dynamischer gezicht te geven. 'Het gaat niet goed met de kerk. Maar dat is geen reden om bij de pakken neer te zitten. We hebben veel in huis op het gebied van maatschappelijke en menselijke zorg, op het gebied van spiritualiteit. De kerk moet dat tonen. Ze moet niet zo bangelijk zijn. Durf naar buiten te treden en te discussiëren. De samenleving moet weten dat we er nog zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden