Het eeuwige leven Hanske Evenhuis-Van Essen (1921-2019)

Hanske Evenhuis-Van Essen (1921-2019): vrouwenvoorvechter die niet zonder man kon

Ze kwam uit een milieu van bohemiens. Ze had vele relaties, maar haar echte liefde was de vrouwenemancipatie. Als CDA-Kamerlid brak ze daar een lans voor.

Hanske Evenhuis- Van Essen. Beeld Paul Dijkstra / Dijkstra bv

De reden dat ze in de politiek ging, was simpel. Hanske Evenhuis-Van ­Essen wilde opkomen voor de rechten van vrouwen. In 1953 wilde ze haar moeder vergezellen op een reis naar Israël. Maar toen ze daarvoor toestemming moest vragen aan haar man, weigerde ze te gaan. Ze werd lid van de Christelijk-Historische Unie (CHU), een van de voorlopers van het CDA, en voorzitter van de Vereniging voor Vrouwenbelangen.

In 1976 sprak ze als vrouwenvertegenwoordiger de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toe. Een jaar later werd ze Tweede Kamerlid.

Ze was voorvechter van vrouwenrechten, maar kon niet zonder mannen. Net als haar moeder, die voor de oorlog na een stukgelopen huwelijk hotel Pomona (de godin van de boomvruchten) begon aan de ­Reguliersgracht in Amsterdam, waar zich in de jaren twintig de bohème verzamelde, had ze verscheidene relaties. Ze trouwde in 1942 met Jaap Evenhuis, met wie ze drie kinderen kreeg. Het werd een ­ménage à trois toen ze ook een ­relatie kreeg met diens inwonende neef Wilte Evenhuis. Na de scheiding van haar man besloot ze met Wilte te trouwen toen bij wet was geregeld dat kinderen niet meer automatisch werden toegewezen aan de man. Toen Wilte overleed kreeg ze op hoge leeftijd nog een relatie met de globetrotter Hans Swemle. ‘Hanske was geen mens om alleen te zijn’, zegt haar zoon Pam Evenhuis.

Maar haar grote liefde was de vrouwenemancipatie. Talloze ­malen voerde ze daarover het woord in de media. Vorig jaar zei ze nog in Nieuwsuur dat 50 procent van de Kamerleden vrouw hoorde te zijn. En in februari van dit jaar sprak ze bij de viering van 100 jaar vrouwenkiesrecht. Ze overleed op 3 juni in Den Haag. ‘Tot op het allerlaatste moment was ze volstrekt helder’, aldus haar zoon.

Hanske werd in 1921 geboren als tweede dochter van scheepskapitein Johan van Essen. Haar moeder was Caroline Vinckers, die begin vorige eeuw al streed voor het vrouwenkiesrecht. Toen ze 1 jaar was, gingen haar ouders uit elkaar. Haar moeder hertrouwde en begon een vegetarisch, alcoholvrij hotel, dat een trefpunt werd van kunstenaars, artiesten, vrijdenkers en homoseksuelen.

Hanske mocht een zangopleiding gaan doen. Op haar 17de werd ze echter door haar moeder van school gehaald om mede leiding te gaan geven aan het hotel. Toen het in de oorlogsjaren niet ­mogelijk bleek het hotel open te houden, ging haar moeder schrijven. Na de oorlog maakte ze verre reizen, ­zoals naar Zuid-Afrika, Arabische landen en Rusland. ‘Zij schreef over haar reizen romans en gaf daar lezingen over’, zegt Pam Evenhuis over zijn oma.

Intussen voedde Hanske haar kinderen op. ‘Ze was christelijk, maar heel vrijzinnig. Toen ze belijdenis deed, kende ze de woorden van het Onze Vader nog niet uit haar hoofd.’

Bij de CHU voelde ze zich thuis. Principes paarde ze aan pragmatisme. Ze speelde als Kamerlid een essentiële rol bij de instemming van haar partij voor de nieuwe abortuswetgeving.

Als voorzitter van het Kamerbreed Vrouwenoverleg organiseerde ze ontmoetingen van alle vrouwen uit de Eerste en Tweede Kamer, ongeacht politieke kleur. ‘Daar ben ik nou bang voor’, zei minister Louw de Graaf van Sociale Zaken toen hij daarover hoorde.

Nadat ze in 1986 de Kamer verliet, werd ze voorzitter van de commissie-Evenhuis, die onder meer streed voor het recht op deeltijdwerk voor vrouwen. Haar dochter Carien zet haar emancipatiewerk voort, de derde generatie in de rij van eigenzinnige vrouwen die voor hun rechten opkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden