Het eeuwige levenHannie Bruinsma-Kleijwegt (1936-2021)

Hannie Bruinsma-Kleijwegt (1936-2021) Burgemeester met weinig fortuinlijke carrière in Zaanstad

Het burgemeesterschap van Hannie Bruinsma-Kleijwegt liep stuk op de onwil en ego’s van haar wethouders en ambtenaren in Zaanstad.

Hannie Bruinsma-Kleijwegt, burgemeester van Zaanstad tussen 1992 en 1996. Beeld Gemeente Zaanstad
Hannie Bruinsma-Kleijwegt, burgemeester van Zaanstad tussen 1992 en 1996.Beeld Gemeente Zaanstad

Het begon zo mooi. Op 28 februari 1992 werd Hannie Bruinsma-Kleijwegt beëdigd als eerste burger van Zaanstad. Twee jaar eerder was haar jongere zus ­Dineke van As-Kleijwegt benoemd tot burgemeester van Assen, wat ze tot 2007 zou blijven. Haar nog jongere broer Corstiaan Kleijwegt was een jaar eerder burgemeester van Sliedrecht geworden en zou later naar Hellevoetsluis gaan. Drie burgemeesters uit een familie, dat was nog nooit gebeurd. Allemaal namens de PvdA.

Vier jaar later eindigde het voor Hannie in een tranendal. Ze trad af omdat ze zich niet gerespecteerd voelde door haar wethouders en het ambtenarenkorps in Zaanstad. ‘Ik had ook schoon genoeg van de lafheid en de achterbaksheid. Er is niet geschroomd om mij te beschadigen door aantoonbare onwaarheden rond te strooien. Als niet gewaardeerd wordt wat ik doe, zeg ik: ze doppen hun eigen boontjes maar’, reageerde ze in de Volkskrant.

Bruinsma-Kleijwegt overleed op 21 februari op 84-jarige leeftijd in Drachten. Dat was niet ver van haar geboorteplaats, het dorpje Nij Beets, waar haar vader onderwijzer was. Na de middelbare school studeerde ze chemie en werkte ze enige tijd bij de laboratoria van Mekog in IJmuiden en het olieconcern Caltex in Pernis. Ze ontmoette haar man, huisarts Jasper Bruinsma, en verhuisde naar zijn dorpje Ee, vlak bij Dokkum.

Pacifistische opvattingen

Ze kwam uit een PvdA-nest – haar oom was Kamerlid voor die partij – maar koos vanwege pacifistische opvattingen voor de PSP. In 1968 stapte ze alsnog over naar de PvdA, omdat Joop den Uyl haar erg aansprak. Twee jaar later werd ze voor die partij gekozen in de gemeenteraad van Oostdongeradeel, vervolgens werd ze lid van de Provinciale Staten van Friesland, en van 1981 tot 1991 was ze Gedeputeerde, eerst met de portefeuille Volksgezondheid en Maatschappelijk Werk en later Verkeer en Waterstaat.

In 1992 volgde de benoeming tot burgemeester van Zaanstad, als opvolger van Hans Ouwerkerk (PvdA), die burgemeester van Groningen was geworden. Maar al snel ontdekte ze dat ze niet welkom was. ‘De bestuurscultuur van Zaanstad is gericht op de zes wethouders. Het liefst hebben ze geen burgemeester’, zei ze. In het stadhuis van Zaanstad hing volgens haar een sfeer van argwaan en achterdocht. Mensen die op de gang voor de kamer van de burgemeester wachtten, werden aangekeken alsof ze een besmettelijke ziekte hadden, zei ze.

Juffrouw Ooievaar

Vanaf het begin was het hommeles. ­Medebestuurders noemden Bruinsma-Kleijwegt ‘koel en afstandelijk’. Ze kreeg de bijnaam ‘Juffrouw Ooievaar’, vanwege de wijze waarop ze haar ambtenaren ­benaderde. Behalve met wethouders van haar eigen partij kreeg ze ook een conflict met gemeentesecretaris Jan de Wildt. In 1994 zei ze in een interview dat de politiechef in haar stad ‘er geen hout van kon’. Dat zette zoveel kwaad bloed dat het leidde tot een motie van wantrouwen, die ze ternauwernood overleefde. Een eerste onderzoekscommissie con­cludeerde dat machtsstrijd, grote ego’s, botsende karakters en kwaadsprekerij het stadhuis van Zaanstad in een verlammende greep hielden. Een onderzoekscommissie onder leiding van crisis­bemiddelaar Jos Staatsen kwam zelf in opspraak toen bleek dat er twee rapporten waren geschreven: een voor en een na het vertrek van Bruinsma-Kleijwegt. Het laatste was veel negatiever over haar dan het eerste.

Kleijwegt keerde terug naar Friesland en koos voor de stilte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden