die ene leerlingMonika Defourny over Tim

‘Hadden wij er vertrouwen in? Eigenlijk niet. Met zo’n achterstand zou hij het vast niet redden’

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak heeft veranderd. Leraar Duits en schoolleider Monika Defourny (64) over Tim, die het voordeel van de twijfel kreeg.

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

‘Vijftien jaar terug was er geen paarse vrijdag op mijn school, geen gespreksgroep over lhbti en we hadden geen begeleiders die met leerlingen in gesprek gingen over homoseksualiteit of transseksualiteit, ook al was het voor ons allemaal duidelijk dat die onderwerpen bestonden.

‘Zo hadden wij Tim, een bijzondere jongen met lange, dunne benen, geverfde haren, ringen in zijn oren en make-up rond de ogen. Soms droeg hij een rok naar school. In een kleine gemeenschap – de school stond in een dorp in Noord-Holland – val je dan al gauw buiten de boot. Maar dat was hier niet het geval. Iedereen accepteerde hem. De meisjes vonden het prachtig als hij hun haren knipte.

‘Toen hij ouder werd, begon hij te twijfelen. Niet die gewone pubertwijfel, maar diepe twijfel over wie hij was: een jongen of een meisje. We zagen die worsteling terug in zijn gedrag. Ondanks al die vrienden en vriendinnen om hem heen, leek Tim eenzaam. Bovendien spijbelde hij veel, hield zich niet aan afspraken, maakte niet alle toetsen en kwam altijd te laat. Wanhopig werden we ervan.

‘In havo 4 bleef hij zitten. En het jaar daarop ging het weer niet goed. Ook toen dreigde hij het niet te redden. Volgens de regels houdt het dan op. Hij zou van school moeten, en verder op het mbo.

‘Dat leek ons geen goed idee. Zo’n bijzondere jongen weghalen uit zijn vertrouwde omgeving, het zou zijn leven alleen maar ingewikkelder maken. Wat was de kans dat hij zich straks thuis zou voelen op een mbo-instelling met een heel andere populatie? Natuurlijk, we konden hem inschrijven, maar we wisten allemaal dat de kans groot was dat hij ook daar niet in de lessen zou verschijnen.

‘In de rapportvergadering, waar we normaal gesproken vooral naar de cijfers kijken, bespraken we wat te doen. Als we hem weg zouden sturen, was de boodschap: bekijk het maar. Dat wilden we niet. En dus besloten we hem toch te bevorderen naar havo 5. Hadden wij er veel vertrouwen in? Eigenlijk niet. Met zo’n achterstand en zo’n slechte werkhouding zou hij het vast niet redden. Maar we vonden het belangrijk hem bij ons te houden.

‘Als afdelingsleider heb ik hem het jaar daarop flink achter de broek moeten zitten. Als ik ’s ochtends van de conciërge hoorde dat hij er nog niet was, dan belde ik hem op, zodat hij alsnog kwam. Ook hebben we hem toetsen laten inhalen die anderen niet mochten inhalen, werkstukken laten inleveren wanneer de deadline al verstreken was. Totdat hij begon te geloven dat hij nog kon slagen. En dat gebeurde. Met goede cijfers.

‘Dit verhaal laat zien dat leerlingen soms veerkrachtig zijn. Ze kunnen je enorm verrassen, als ze hun motivatie eenmaal hebben teruggevonden. Vertrouwen speelt daarbij een cruciale rol. We moeten leerlingen laten voelen dat het nog kan, dat het niet verloren is, dat ze niet moeten opgeven. Ook als het allemaal niet op rolletjes loopt. Dat leerde ik dankzij Tim.

‘Of je leerlingen met slechte resultaten dan altijd over moet laten gaan? Dat zou ik niet eens zo’n gek idee vinden. Ik geloof totaal niet in doubleren. Nooit heb ik een leerling gezien die er baat bij had havo 4 over te doen. Nou ja, misschien als je door een ziekte of een scheiding op alle vakken onderuit gaat. Maar anders niet. Het is funest voor de motivatie.

‘Dit jaar gaan we leerlingen ook vertrouwen geven, nu ze door de coronacrisis veel thuis hebben gezeten. Er vielen lessen uit, ze hadden minder contact met medeleerlingen, leraren en mentoren. Daarom gaan we brugklassers nu niet afrekenen op hun resultaten, we gaan nog niet bepalen wie naar de mavo, wie naar de havo en wie naar het vwo gaat. In plaats daarvan voeren we nog een tweede brugklasjaar in. Daarna gaan we pas selecteren.

‘We hebben Tim trouwens nog wel teruggepakt voor alle keren dat hij ons heeft laten wachten. Tijdens de diploma-uitreiking was er voor elke leerling een persoonlijke toespraak. Ik bewaarde Tim voor het allerlaatst. Ik zag hem zweten, hij dacht dat we hem vergeten waren. Dat was een grappige afronding. En ja, dat vond hij ook.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden