Guantánamo Bay moet open blijven

Kofi Annan vindt dat de Amerikanen Guantánamo Bay moeten sluiten. Plaatsvervangend ambassadeur Chat Blakeman legt uit waarom dat niet kan....

Chat Blakeman

De Verenigde Staten menen dat de gevangenis in Guan-tánamo Bay nodigis voor onze wereldwijde pogingen het terrorisme te verslaan en de zaak vande mensenrechten en de vrijheid te bevorderen. Waarom? In 1996 verklaardenOsama bin Laden en zijn Al Qa'ida de Verenigde Staten de oorlog. Dat warengeen loze woorden. Zij vielen ambassades van ons aan, militaire schepen,onze hoofdstad en ons financiële centrum. Op 11 september 2001 werden erbijna drieduizend mensen door Al Qa'ida omgebracht.

In reactie daarop begonnen de VS en een coalitie van bondgenoten actiestegen Afghanistan, waar de Talibanregering Al Qa'ida de gelegenheid hadgegeven mensen op te leiden en uit te rusten en militaire operaties tegende VS en andere landen te organiseren. In Resolutie 1373 erkende deVeiligheidsraad van de VN ons recht op zelfverdediging in verband met deaanvallen van 11 september.

Tijdens de oorlog in Afghanistan werden zo'n tienduizend soldaten vande vijand gevangen genomen en gescreend of vrijgelaten. Een aantal van henwas Talibanstrijder en een aantal was van Al Qa'ida. De meeste van henwerden vrijgelaten nadat ze waren ontwapend en wij ervan overtuigd warendat er geen serieuze dreiging bestond dat ze weer aan de gevechten zoudendeelnemen. Maar zevenhonderd van hen waren zo gevaarlijk, dat ze niet opeen veilige manier in Afghanistan gevangen konden worden gehouden. Onderhen waren mensen die terroristen opleidden, bommen gemaakt hadden, hetterrorisme financierden en lijfwachten van Osama bin Laden en mensen diemogelijk zelfmoordaanslagen zouden plegen. Deze strijders werden alsvijandige soldaten vastgezet in de Amerikaanse militaire basis in hetCubaanse Guantánamo.

De Derde Conventie van Genève voorziet in een zekere bescherming voorkrijgsgevangenen. Het is duidelijk dat de conventie niet van toepassing isop de terroristen van Al Qa'ida. Al Qa'ida is een internationaleterroristische groepering en geen staat en is dus geen partij in deConventie. Al Qa'ida erkent de Conventie niet en houdt zich ook niet aande gedragsregels ervan. De acties van Al Qa'ida, waarbij onder meeronschuldige burgers het doelwit zijn, vormen een flagrante schending vande wetten en gewoontes van oorlogvoering. Ook de Talibanstrijders warenvastbesloten om zich als onwettige soldaten op te stellen die onder deDerde Conventie van Genève niet konden gelden als krijgsgevangenen.Niettemin is het ons beleid dat degenen die door onze krijgsmacht wordenvastgehouden in Guantánamo humaan worden behandeld en dat een groot deelvan de bescherming waar de Derde Conventie in voorziet ook voor hen geldt.

Het Internationale Comité van het Rode Kruis, bijvoorbeeld, heeftvolledige, onbeperkte toegang tot elk van de gedetineerden in GuantánamoBay, net als het geval zou zijn bij krijgsgevangenen. Geregeld kan het RodeKruis de gedetineerden in Guantánamo Bay bezoeken en in beslotenheid methen spreken.

Het Rode Kruis doet de VS aanbevelingen en houdt er toezicht op of erook gehoor aan wordt gegeven. Deze aanbevelingen worden door de VS serieusgenomen en aan vele ervan is dan ook gehoor gegeven. De regels van het RodeKruis verbieden ons hun rapporten en aanbevelingen openbaar te maken, maarwij menen dat het gerechtvaardigd is te stellen dat beide partijen tevredenzijn.

Volgens de Conventies van Genève heeft een krijgsgevangene het rechtom zijn status als strijder aan te vechten. Gedetineerden in GuantánamoBay kunnen dat recht doen gelden voor een tribunaal dat speciaal voor datdoel is opgericht. Hun status als gedetineerde wordt minimaal een keer perjaar beoordeeld door een beoordelingsdienst. Ook hebben gedetineerden demogelijkheid gehad - en velen hebben daar ook gebruik van gemaakt - om vooreen Amerikaanse federale rechtbank te eisen dat er een aanklacht tegen heningediend wordt of om een andere procedure te starten. Hun recht opjuridische toetsing gaat in feite veel verder dan wat door de Conventiesvan Genève voorgeschreven wordt.

Gedetineerden krijgen drie maal per dag een maaltijd die voldoet aande eisen van hun cultuur. Ook krijgen ze een exemplaar van de koran in huneigen taal en gebedssnoeren, kleden en symbolen om de richting van Mekkamee aan te geven. Vijf keer per dag wordt over de luidsprekers van hetgevangenenkamp een oproep tot gebed afgespeeld, waarna alle gedetineerdentwintig minuten kunnen bidden. Gedetineerden krijgen dezelfde medischebehandeling als onze eigen mensen. Afgelopen jaar, tijdens een periode vanzes maanden, stuurden of ontvingen de gedetineerden meer dan 14 duizendpoststukken om het contact met hun familie te onderhouden.

Net als krijgsgevangenen hebben gedetineerden het recht gevrijwaard teblijven van marteling en misbruik. De VS zijn duidelijk geweest als hetgaat om hun standpunt over marteling: het Amerikaanse strafrecht en diverseinternationale verdragen verbieden elke vorm van marteling waar dan ook.We hebben ook gesteld dat het ons beleid is dat we, zoals is voorgeschrevendoor de VN-Conventie tegen Marteling, geen ondervragingen zullen toestaanwaarin sprake is van een wrede, inhumane en vernederende behandeling, waardeze ondervragingen ook plaatsvinden. Recentelijk is dit beleid doorAmerikaanse wetgeving bekrachtigd. Waar onwettige behandeling vangedetineerden heeft plaatsgevonden hebben de VS een onderzoek ingesteld ende verantwoordelijke mensen vervolgd. Tot aan vandaag hebben zo'n honderdAmerikaanse legerfunctionarissen daarvoor rekenschap moeten afleggen.

Veel van de gedetineerden in Guantánamo hebben uitdrukkelijk tekennen gegeven dat ze na vrijlating weer aan de strijd zullen gaandeelnemen en hebben gedreigd met nieuwe ontvoeringen, executies enonthoofdingen. Om die reden blijven we ze vasthouden. Onder degedetineerden die nog steeds vast zitten in Guantánamo Bay bevinden zichonder meer een explosieveninstructeur van Al Qa'ida, een lid van eenterroristische cel in Afghanistan die een granaataanval op de auto van eenjournalist organiseerde, een lid van Al Qa'ida dat een prototype ontwierpvan een schoenbom voor aanslagen in een vliegtuig.

Wat is het alternatief? Sommigen stellen dat deze terroristen het rechthebben op een reguliere strafzaak en niet als krijgsgevangenen behandeldmogen worden, en dat ze, als ze niet zijn veroordeeld voor een misdaad,vrijgelaten moeten worden. Maar deze stelling is de wereld van hetinternationale recht op zijn kop: op deze manier zouden de strijders diede regels niet volgen beter af zijn dan zij die dat wel doen. Moetensoldaten dan op het slagveld vergezeld worden door politieagenten die daarbewijs moeten verzamelen om te voorkomen dat de vijand weer wordtvrijgelaten en terugkeert naar de strijd?

Het is nu eenmaal een feit dat Guantánamo Bay de beste optie is diewe op het ogenblik hebben om de burgers van de Verenigde Staten en vanandere landen die doelwit zijn van deze terroristen, te beschermen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden